I SA/Po 3065/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) NSA Maria Lorych-Olszanowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005r. sprawy ze skargi Agencji Celnej [...] w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Agencji Celnej [...] w R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania , III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. działając na podstawie przepisów art.228 § 1 pkt.1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.-Ordynacja podatkowa (Dz.U nr137 z 1997 r. poz.926 z późn.zm.) oraz art.262,art.253 § 2 i art.255 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.Dz.U nr 75 z 2001 r.poz.802 z późn.zm.) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r.--- stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że wskazaną wyżej decyzją Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne uzupełniające nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej określenia wartości celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Od powyższej decyzji w imieniu Agencji Celnej [...] odwołał się J. C. . Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z brzmieniem art.253 § 2 Kodeksu celnego, doradca podatkowy, (którym jest J.C.) nie może występować w charakterze pełnomocnika strony jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej. Stanowisko powyższe znajduje dodatkowe uzasadnienie w art.41 ustawy o doradztwie podatkowym. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w sprawach dotyczących podatku, organy celne nie prowadzą postępowania administracyjnego i nie pełnią funkcji organów podatkowych, a ich czynności mają charakter materialno-techniczny i ogranicza się jedynie do sprawdzenia oraz do pobrania należnego z tytułu importu podatku. W toku postępowania wyjaśniającego, na wezwanie organu celnego, J.C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia [...] r. zawartą z firmą z Agencją Celną. Jednakże zdaniem organu odwoławczego-pracownikiem w rozumieniu umowy o pracę nie może być doradca podatkowy wykonujący ten zawód ( nie posiadający uprawnienia i nie jest wpisany na listę agentów celnych). Agencja Celna [...] wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art.253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w artr.136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro, bowiem ustawodawca w art.253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojęcie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej. Jednakże-jak podkreśla skarżący- inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedurą celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych. Postępowanie to prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zgodnie z postanowieniami art..136 i 137, a pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że J.C. nie może reprezentować jej w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne. Podkreślić bowiem należy na wstępie, że przepisy zawarte Kodeksie celnym, a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucje przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art.,137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art.253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z powołanym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu prze organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma zawiązek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest, że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej. W myśl art.256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencję celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. C. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej tj.Agencji Celnej [...] w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J.C. jako pracownikowi Agencji Celnej [...] wpisanemu na listę agentów celnych. W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. skierowanym do Agencji Celnej [...] oraz do importera wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego, a nadto zaznaczono, że umocowanie J.C. przedłożone wraz z odwołaniem od decyzji z dnia [...] r. jest nieskuteczne, w związku z czym wezwanie to skierowano bezpośrednio do stron. Zdaniem Sądu organu celnego I instancji, trafnie przyjął że J.C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu Agencji Celnej [...]. W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J.C., winien był wezwać Agencję Celną [...] jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego i to na podstawie art.169 § 1 i art.168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzesz podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki i to w terminie 7dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. także wyrok NSA z dnia 9.02.2000 r. w sprawie V SA 745/99). Nie wezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art.121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącym że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania (por.wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98). Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej, że brak wyraźnego wezwania Agencji Celnej [...] w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażona w art.121. Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności (art.127 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu pismo z dnia 21.06.2002 r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J.C. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym - to nie było to jednak wezwanie w trybie art.169 § 1 tej ustawy. W ocenie Sądu przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania, wyklucza możliwość uznania na podstawie art.255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art.255 Kodeksu celnego. Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać Agencję Celną do podpisania odwołania zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze w oparciu o art.145 § 1 pkt.1 lit.a i c oraz art.200 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz.1270/ w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DzU nr 153, poz.1271 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku. /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek