I SA/Po 307/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie As. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ As. sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant: sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej A.B. kwotę 340,- zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonego postanowienia do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ W.Zygmont /-/ M.Jaśniewicz Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] została doręczona pracownikowi Firmy -A" Doradcy podatkowego W.O. w dniu 2.12.2005 r. W ustawowym terminie 14 dni nie zostało wniesione odwołanie. W dniu 4.01.2006 r. W.O. jako pełnomocnik A.B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Uzasadniając, pełnomocnik odwołującej podniósł, że w okresie od 22.11.2005 r. do 2.01.2006 r. był poddany leczeniu w specjalistycznym ośrodku medycznym, w związku z czym okres leczenia spowodowany chorobą uniemożliwił mu złożenie odwołania w określonym terminie. Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie z dnia 2.01.2006 r. Ośrodka Medycznego w P. podpisane przez Prof. Dr hab. Z.H. - neurochirurga klinicznego, psychiatry ze wskazanym rozpoznaniem "Zespół psychogenny z ambiwalencją występującą kilkanaście razy w ciągu ostatnich 6 tygodni". W tym samym dniu pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art.162 i art.163 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz.60 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) w zw. z art.228 § 1 pkt.2 i art.223 § 2 pkt.1 Ordynacji podatkowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez A.B. reprezentowaną przez doradcę podatkowego W.O. od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Uzasadniając, organ podatkowy stwierdził, że do rozstrzygnięcia pozostaje czy zachodzą okoliczności uprawdopodobniające, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika strony. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak winy można przyjąć, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Za powody takie uznaje się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, awarię komunikacyjną, pożar, powódź itp. Podkreślono, że zawodowi pełnomocnicy zobowiązani są do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o wysokie kryteria. W ocenie organu podatkowego pełnomocnik strony przedłożonym zaświadczeniem lekarskim nie wykazał, aby charakter jego schorzenia uniemożliwił terminowe złożenie odwołania osobiście bądź przez pracownika. Zauważono, że zaświadczenie nie stanowiło urzędowego druku potwierdzającego niezdolność do pracy, nie jest nawet drukiem "ścisłego zarachowania", a ponadto jego słabo czytelna treść nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że choroba stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła dochowanie ustawowego terminu. Nawet sam fakt niezdolności do pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, nie wyklucza ona bowiem możliwości dokonania czynności procesowej osobiście lub przez pracownika. Brak przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu spowodował także pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia jako wniesionego po terminie. Na powyższe postanowienie A.B. działająca przez pełnomocnika doradcę podatkowego W.O. złożyła skargę z [...].03.2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżając zarzucono mu naruszenie art.162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na błędnej wykładni tego przepisu i art.120 i 122 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie dowolnej i sprzecznej ze stanem faktycznym interpretacji przepisów i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że istotnym dla sprawy było uprawdopodobnienie braku winy oraz wykazanie, że zaistniała przeszkoda niezależna od pełnomocnika. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest brak winy odnoszący się do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. Podniesiono, że uchybienie terminu spowodowane chorobą jest bezsporne, a Dyrektor Izby Skarbowej nie miał prawa kwestionować treści zaświadczenia lekarskiego. Organ podatkowy nie posiada żadnej wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny i nie może podejmować w tym zakresie decyzji uznaniowych. Fakt słabej czytelności treści zaświadczenia lekarskiego nie daje żadnych podstaw do twierdzeń, że choroba pełnomocnika nie stanowiła autentycznej przeszkody nie do przezwyciężenia, gdyż nic nie stało na przeszkodzie aby u lekarza, który wystawił zaświadczenie zasięgnąć opinii, celem ustalenia stanu faktycznego. W tym przypadku istniałby dowód, a nie uprawdopodobnienie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniesiono, że w okresie kiedy pełnomocnik strony korzystał z leczenia w specjalistycznym ośrodku medycznym, doradca podatkowy W.O. dokonywał innych czynności procesowych. W dniu 20.12.2005 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło podanie z dnia 14.12.2005 r. z wnioskiem o odstąpienie od wydania decyzji w sprawie rozłożenia zaległości podatkowej na raty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius ). Skarga okazała się zasadna. Stosownie do przepisu art.162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy w jego uchybieniu i wystarczającym jest jego uprawdopodobnienie. Powszechnie wskazuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakiś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności (por. t.5 do art.162 w Ordynacja podatkowa. Komentarz , S.Babiarz i inni, Wydawnictwo prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, str.486 i powołana tam literatura ). Nie można zgodzić się z organem podatkowym, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącej zaświadczenie lekarskie cechuje "słabo czytelna treść". Sąd nie miał bowiem żadnych wątpliwości co stwierdzeń zawartych w treści zaświadczenia lekarskiego. Trudno, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, jednoznacznie zdyskwalifikować zdiagnozowany przez lekarza specjalistę "zespół psychogenny z ambiwalencją" jako przeszkodę nie do przezwyciężenia do sporządzenia odwołania od decyzji, bez szczegółowej wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny i znajomości konkretnego przypadku. Wymaga bowiem podkreślenia, że stan chorobowy określony zaświadczeniem lekarskim istniał już przed wydaniem decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], przez cały czas biegu terminu do złożenia odwołania i dalej do 2.01.2006 r. Nie można bez wiedzy specjalistycznej wykluczyć, że w jego trakcie i z uwagi na zmiany chorobowe pełnomocnik skarżącej nie mógł sporządzić pisma procesowego wymagającego wysiłku intelektualnego i dobrej percepcji, jakim jest odwołanie, a jednocześnie był zdolny do sporządzenia i podpisania w istocie jednozdaniowego pisma z dnia [...].12.2005 r. Nie można także przyjąć aby doradca podatkowy mógł zostać w tym zakresie zastąpiony przez pracownika swojego biura, który nie posiada w tym względzie stosownej wiedzy i odpowiednich kwalifikacji zawodowych. Dokonując bowiem oceny przesłanek do przywrócenia terminu należy mieć także na uwadze jakiej czynności uchybiono w terminie i czy ewentualnie przy pomocy innych osób strona zobowiązana lub uprawniona do dokonania czynności mogła jej dokonać. Za rozstrzygające dla przyjęcia winy w uchybieniu terminu nie może być także ustalenie, że pełnomocnik skarżącej w okresie objętym zaświadczeniem lekarskim nie korzystał ze zwolnienia lekarskiego wystawionego na odpowiednim druku ZUS. Zwolnienie takie nie jest bowiem przede wszystkim potwierdzeniem niezdolności do pracy, lecz uprawnia do wypłaty stosownego zasiłku chorobowego z ubezpieczenia społecznego. Niezdolność do pracy może zaś zostać potwierdzona także innym zaświadczeniem lekarskim, także takim, którego druk "nie podlega ścisłemu zarachowaniu". Należy wobec tego przyjąć, że pełnomocnik strony skarżącej uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Jeżeli zaś zdaniem organu podatkowego przedłożone zaświadczenie lekarskie nie jest wiarygodne, to na organie podatkowym ciąży dowód obalenia jego wiarygodności. Z tych zatem powodów, wobec naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w pkt. 1 sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt.1) lit.c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 p.p.s.a., które obejmują wpis od skargi w wysokości 100,00 zł, oraz wynagrodzenie doradcy podatkowego w kwocie 240,00 zł. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku należało orzec na podstawie art.152 p.p.s.a. /-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont /-/M. Jaśniewicz