I SA/Po 3071/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Agencji Celnej [...] w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Agencji Celnej [...] w R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania , III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M/ Lorych-Olszanowska /-/W. Długaszewska /-/T.M. Geremek Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne uzupełniające SAD nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej określenia, wartości celnej importowanych tekstyliów oraz zastosowanych stawek celnych i kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Spółkę "A" z siedzibą w P. (reprezentowaną przez przedstawiciela pośredniego - Agencję Celną [...] w R.) wynikało z uznania za niewiarygodne danych zawartych w fakturach z dnia [...] r. i [...] r., załączonych do przedmiotowego zgłoszenia. Odwołania od powyższej decyzji wniósł w imieniu Spółki "A" i Agencji Celnej [...] doradca podatkowy, J. C., żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniami odpisy pełnomocnictw z dnia [...] r. i [...] r. udzielonych mu przez zarządy Spółek, upoważniające do reprezentowania zarządu i Spółki m. in. przed organami celnymi. Zgodność pełnomocnictw z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką "doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C." (k. [...] akt). W toku prowadzonego postępowania J. C. przedstawił umowę o pracę zawartą ze spółką "A", potwierdzającą zatrudnienie go jako pracownika w okresie od [...] r. na czas nieokreślony, oraz umowę o pracę zawartą z Agencją Celną [...] potwierdzającą zatrudnienie go jako radcę prawnego od [...] r. na czas nieokreślony. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., adresowanym do J. C. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i art. 253 § 3, 256 § 2, 266 i 255 Kodeksu celnego, stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia [...] r (uzupełnionego pismem z [...] r.) wniesionego przez J. C.. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że doradca podatkowy może tylko uwierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym. Podał też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów, bowiem w myśl art. 256 § 2 Kodeksu Celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony jej pracownik wpisany na listę agentów celnych, a J. C. nie został na taką listę wpisany. Agencja Celna [...] wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art.253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w artr.136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro, bowiem ustawodawca w art.253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojęcie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej. Jednakże-jak podkreśla skarżący- inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedurą celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych. Postępowanie to prowadzone jest w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, które przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zaś zgodnie z postanowieniami art. 136 i 137, pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że J.C. nie może reprezentować jej w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Podkreślić bowiem należy, że przepisy zawarte Kodeksie celnym a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucje przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z zawartym w nim uregulowaniem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu prze organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest, że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej. W myśl art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencję celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. C. - doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej tj. Agencji Celnej [...] w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J. C. jako pracownikowi Agencji Celnej[...] wpisanemu na listę agentów celnych. W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r. ( k. 309 akt ) skierowanym do Agencji Celnej [...] oraz do importera wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego, a nadto zaznaczono, że umocowanie J. C. przedłożone wraz z zażaleniem na postanowienie organu celnego I instancji, jest nieskuteczne, w związku z czym wezwanie to skierowano bezpośrednio do stron. Zdaniem Sądu organ celny I instancji, trafnie przyjął, że J. C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu Agencji Celnej [...]. W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J. C., winien był wezwać w/w Agencję, jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego, i to na podstawie art.169 § 1 i art.168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego, do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki, w terminie 7dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. także wyrok NSA z dnia 09.02.2000r. w sprawie V SA 745/99). Nie wezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art.121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98). Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej, że brak wyraźnego wezwania Agencji Celnej w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażona w art.121. Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności (art.127 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu pismo z dnia [...] r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J. C. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym - to nie było to jednak wezwanie w trybie art.169 § 1 tej ustawy. Przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania, wyklucza możliwość uznania na podstawie art.255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art.255 Kodeksu celnego. Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać Agencję Celną [...] do podpisania odwołania zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej Mając powyższe na uwadze w oparciu o art.145 § 1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 200 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1271 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Lorych-Olszanowska /-/W. Długaszewska /-/T.M. Geremek