I SA/Po 309/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżona decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/B. Koś /-/W. Długaszewska /-/T. M. Geremek BD Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w Z. G. uznał - na podstawie art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b/ i c/, art. 65 § 7, art. 23 § 7 Kodeksu celnego - zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] r., dotyczące samochodu osobowego marki Ford Fiesta zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez J. M., za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej oraz kwoty długu celnego. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów dokonanej na podstawie art. 70 Kodeksu celnego zakwestionował - na zasadzie art. 23 § 7 Kodeksu celnego - dokumenty określające wartość pojazdu, gdyż istniały uzasadnione podstawy do zanegowania ich wiarygodności ze względu na niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Porównano wartość towaru zadeklarowaną przez stronę z cenami podobnych pojazdów na rynku kraju eksportu, podanymi w katalogu Schwacke Liste nr 9/2002, w wyniku czego stwierdzono zaniżenie ceny transakcyjnej przez stronę. Ustalając wartość celną samochodów organ celny zastosował przepis art. 29 § 1 Kodeksu Celnego (tzw. metoda "ostatniej szansy"), wskazując przyczyny, dla których nie jest możliwe ustalenie wartości używanego samochodu na podstawie przepisów art. 25-28 kodeksu celnego. Dyrektor Urzędu Celnego powołał się przy tym na opracowanie w formie Studium 1.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) dotyczące postępowania w kwestii ustalania wartości używanych samochodów, zgodnie z którym w razie zakwestionowania wiarygodności dokumentów organ celny stosuje metodę "ostatniej szansy", przy której może się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów. Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonych pojazdów organ celny przyjął zatem jako wartość bazową - rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "Eurotax", nr 09/02 - Informator rynkowy i pomniejszył ją o kwotę podatku VAT (22 % ), podatku akcyzowego (według stawki 3,1 %) i cło według stawki autonomicznej, uzyskując ostatecznie wartość celną pojazdu w kwocie 5500 zł. J. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji, uznając że istniały uzasadnione podstawy do zanegowania na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego ceny transakcyjnej pojazdu. Ocenę tę potwierdziła analiza katalogu Eurotax Schwacke Liste. Katalog ten jest instrumentem wykorzystywanym przez organy celne w postępowaniach mających za przedmiot używane pojazdy samochodowe pochodzące i sprowadzone z krajów UE i służy do wstępnego badania załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 - 29 Kodeksu celnego. Za wartość celną towaru może być przyjęta wartość transakcyjna identycznego (art. 25 § 1 Kodeksu celnego) lub podobnego (art. 26 Kodeksu celnego) towaru wprowadzonego na polski obszar celny, sprzedanego w tym samym lub zbliżonym czasie co towar, dla którego ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO- Wyjaśnienia tegoż Komitetu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej - Dz. U. z 1999, nr 80, poz. 908) uznał, że zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych nie daje należytych rezultatów. Niemożliwym jest bowiem znalezienie identycznych bądź podobnych używanych pojazdów samochodowych. Kolejna metoda ustalenia wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody "ostatniej szansy" określonej w art. 29 Kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie przepisu art. 23, 25-28 kodeksu jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu, Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. i przepisów działu III tytułu II Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. W celu ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem tej metody należy stosować specjalistyczne katalogi, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych (osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji. Mając powyższe na względzie, organ celny I instancji ustalił, iż średnia cena przedmiotowego pojazdu o wskazanych parametrach charakteryzujących przedmiotowe samochody wynosiła w miesiącu importu 5.500,00 zł. Zgodnie z informacją wydawcy powołanego katalogu ceny w nim zawarte są średnie i jednocześnie zbliżone do cen transakcyjnych i odnoszą się do pojazdów używanych. Ceny te zostały zatem przyjęte prawidłowo przez organ celny I instancji. Pomniejszono je następnie o należności podatkowe uzyskując w ten sposób średnią cenę pojazdu importowanego na polski obszar celny. Tak ustalona cena mogła być zatem przyjęta za wartość celną auta na podstawie art. 29 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. wnosił o zakończenie procedury importowej na bazie przedstawionego przez niego rachunku oraz odszkodowanie w wysokości adekwatnej do poniesionych przez niego kosztów. Zdaniem skarżącego podstawa do ustalenia wartości samochodu winna być wyłącznie umowa sprzedaży samochodu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane we wniesionej skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu, podanej w umowie zakupu, uznając, po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także rachunku dokumentującego wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu celnego). Za chybiony, zatem uznać należy zarzut strony, co do tego, że organ celny obowiązany był przeprowadzić odrębne postępowanie mające na celu ustalenie, czy istnieją uzasadnione podstawy do kwestionowania wartości transakcyjnej. Uznając więc za trafne te wywody decyzji, które dotyczą uprawnień organów celnych do odrzucenia wartości transakcyjnej towaru i nie uznania jej za wartość celną po jej zakwestionowaniu z uzasadnionych przyczyn, (co miało miejsce w niniejszej sprawie), a wynikających z obowiązującego w ówczesnym stanie prawnym art. 23 § 7 ustawy dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz.117 ze zm.), podkreślić należy, że ustalenie wartości celnej towaru występującego w obrocie towarowym z zagranicą podlega ściśle określonemu postępowaniu. W myśl art. 24 § 1 Kodeksu celnego, gdy nie jest możliwe przyjęcie wartości transakcyjnej (art. 23) należy zastosować inną metodę wskazaną w Kodeksie celnym w artykułach 25-28 (ustalić wartość transakcyjną identycznych towarów, wartość transakcyjną podobnych towarów, cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach, wartość kalkulowaną) z zachowaniem kolejności wynikającej z tych przepisów. W przedmiotowej sprawie organy w sposób prawidłowy rozważyły i uzasadniły niemożliwość ustalenia wartości celnej w oparciu o metody wskazane w art. 25-28 Kodeksu, stosując metodę " ostatniej szansy" z art. 29 Kodeksu. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. W celu ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem tej metody należy stosować specjalistyczne katalogi, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych (osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji. W świetle postanowień punktu 23 Studium 1.1 przy stosowaniu katalogów lub wyspecjalizowanych czasopism podających bieżące ceny na rynku kraju importu, należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (na przykład nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Skarżący nie przedstawił jednak w toku postępowania przed organem celnym I instancji żadnych dowodów uzasadniających zastosowanie obniżenia wartości pojazdów z uwagi na stan pojazdu. Jednakże w decyzji zastosowano niewłaściwą stawkę podatku akcyzowego przy ustalaniu wartości celnej samochodów, przyjmując nie mającą oparcia w obowiązujących przepisach jednakową stawkę 3,1 %. Tymczasem zgodnie z § 7a/ ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego - Dz. U. Nr 18 poz. 175. w przypadku importu samochodów osobowych dokonywanego po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy stosuje się procentowe stawki podatku akcyzowego obliczone według stosownego wzoru. Zastosowanie tego przepisu powoduje zróżnicowanie stawek podatku akcyzowego w zależności od roku produkcji pojazdu. Praktyka, polegająca na obliczaniu wartości celnej samochodów osobowych przy zastosowaniu ujednoliconych, niższych niż to wynika z obowiązujących przepisów, stawek podatku akcyzowego, jest niezgodna z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów. W zawiadomieniu o powstaniu obowiązku podatkowego dla przedmiotowego samochodu przyjęto 65% stawkę podatku akcyzowego. Rozpatrując ponownie sprawę rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag, a także zmian stanu prawnego spowodowanych ustawami z dnia 19.03.2004r. - Prawo celne i Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622, 623 ). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ). /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/T.M. Geremek BDd