I SA/Po 3106/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2005r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Przedsiębiorstwa Wielobranżowego M.S. w L. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej tkaniny oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe M.S. w L. wynikało z uznania za niewiarygodne danych zawartych w fakturze nr [...] z dnia [...] r., załączonej do przedmiotowego zgłoszenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M. S." doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...] r.- (k. [...] akt administracyjnych), żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...] r. udzielonego mu przez przedsiębiorcę, upoważniającego do reprezentowania go i jego firmy przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką " Doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C." ( k. [...] akt). Organ II instancji pismem z dnia [...] r. wezwał J. C. do nadesłania dokumentu, potwierdzającego fakt zatrudnienia go w przedmiotowym przedsiębiorstwie ( k. [...] akt ). W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. C. przedłożył kserokopię umowy o pracę z dnia [...] r. ( k. [...] akt), którą osobiście potwierdził za zgodność z oryginałem. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz na podstawie art. 253 § 2, 255, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez J. C.. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że doradca podatkowy może tylko uwierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym. Podał też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów. Podkreślono również, że przepisy Kodeksu celnego stanowią lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy powołał się na art. 255 Kodeksu celnego, zgodnie z którym osobę, która dokonuje czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osobę, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, uważa się za działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz. Wskazał także na art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym, z którego wynika, że doradca podatkowy może uwierzytelniać ( potwierdzać za zgodność z oryginałem) jedynie odpisy pełnomocnictwa udzielonego mu w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Nadto Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż umowa o pracę została zawarta z naruszeniem przepisów art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym, co czyni zdaniem organu zasadnym nie uznanie reprezentacji w oparciu o przedstawioną umowę o pracę z uwagi na kwestionowanie możliwości zatrudnienia doradcy podatkowego przez firmę "M. S.". Skargę na powyższe postanowienie złożyło Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M. S." w L., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżący powołał się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania przedsiębiorcy przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. Zdaniem skarżącego nie można tez zarzucić J.C., że nie jest jego pracownikiem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Powołał się także na pismo z dnia [...] roku, w którym poinformowano Firmę "M. S." o tym, że umocowanie J. C. przedłożone do akt jest nieskuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi ( pierwszej i drugiej instancji ) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie bezspornym było, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej strony. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05 1996r. o doradztwie podatkowym ( Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian. ) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem strony. Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ II instancji pismem z dnia [...] r. J. C. do nadesłania dokumentu, z którego wynikałby fakt zatrudnienia w charakterze pracownika w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym"M. S." w L. ( k. [...] akt administracyjnych ). W sytuacji, gdy organ przyjął, iż J. C. nie udowodnił faktu zatrudnienia u skarżącego, albowiem przedłożył kserokopię umowy o pracę z dnia [...], którą potwierdził za zgodność z oryginałem, do czego nie jest upoważniony jako doradca podatkowy ( art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym), a tym samym nie wykazał umocowania do działania w imieniu strony jako jej pracownik, winien był jednak wezwać stronę na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go przez stronę i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania na podstawie art. 255, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Jak podkreśla się w doktrynie, stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje ( zaciąga zobowiązania celne ) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo ( patrz m.in. : F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017 ). Nie powinien on być więc stosowany do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w której decyzją organu I instancji została ona obciążona kwotą wynikającą ze stwierdzonego długu celnego i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, zwłaszcza na rzekomego pełnomocnika. Jednocześnie Sąd zauważa, że organ celny błędnie przyjął, że naruszenie, w zawartej przez strony umowie o pracę z dnia [...] roku, art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością dokonanej czynności prawnej. Sąd stoi też na stanowisku, że pismo z dnia [...] roku, na które Dyrektor Izby Celnej powołał się w odpowiedzi na skargę stanowiło jedynie wezwanie skierowane do "M. S." do złożenia zabezpieczenia i chociaż przy okazji organ poinformował stronę, że umocowanie J. C. jest nieskuteczne, to nie było to wezwanie strony w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a/ i c/, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) ze zm. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji wyroku. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska