I SA/Po 3107/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2005r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz M. S. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe w L. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M. S." w L. kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...] r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M. S." doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych ), żądając jego uchylenia w całości. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...] r. udzielonego mu przez przedsiębiorcę, upoważniającego do reprezentowania go i jego firmy przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką " doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J. C." Organ I instancji pismem z dnia [...] r. wezwał J. C. do nadesłania dokumentu, potwierdzającego fakt zatrudnienia go w przedmiotowym przedsiębiorstwie. W piśmie z dnia [...] r. J. C. wyjaśnił, że pełnomocnictwo do występowania w niniejszej sprawie otrzymał od upoważnionej osoby po zawarciu z umowy o pracę, której nie może przedłożyć organowi celnemu ze względu na tajemnicę, którą zostały objęte jej warunki ( k. 42 ). Pismem z dnia [...] r. Urząd Celny poinformował J. C. o niewykazaniu należytego umocowania do działania w imieniu Spółki i w konsekwencji o bezskuteczności przedłożonego przez niego pełnomocnictwa. J. C. przedłożył ksero umowy o pracę z dnia [...] r. ( k. [...] akt), którą to kserokopię sam potwierdził za zgodność z oryginałem. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. adresowanym do J. C. Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez J. C. oraz uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. Artykuł ten określa więc wprost osoby, które mogą występować w charakterze pełnomocnika strony bezpośredniego lub pośredniego przed organem celnym zarówno pierwszej jak i drugiej instancji. Zatem doradca podatkowy nie może występować w charakterze przedstawiciela bezpośredniego w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej. Wskazano, iż skuteczna reprezentacja strony w sprawach obowiązków podatkowych przez doradcę podatkowego możliwa jest dopiero na etapie postępowania prowadzonego przed urzędem bądź izbą skarbową. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów. Jednocześnie wskazano, iż postanowienie zostało skutecznie doręczone upoważnionemu przedstawicielowi Agencji Celnej w dniu [...] roku, natomiast zażalenie zostało wysłane przez J. C. w dniu [...] roku a więc z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie złożyło Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M. S." w L., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżący powołał się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącego postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania przedsiębiorcy przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania decyzji przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi ( pierwszej i drugiej instancji ) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. W sprawie było bezsporne, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej strony. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym ( Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian. ) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem strony. Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ J. C. do nadesłania dokumentu, z którego wynikałby fakt zatrudnienia w charakterze pracownika w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym "M. S." w L. . Jednakże w sytuacji gdy organ przyjął, iż J. C. działa bez upoważnienia, winien był wezwać stronę na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez stronę i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Jak podkreśla się w doktrynie, stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje ( zaciąga zobowiązania celne ) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo ( patrz m.in. : F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017 ). Nie powinien on być więc stosowany do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w której decyzją organu I instancji została ona obciążona kwotą wynikającą ze stwierdzonego długu celnego i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, zwłaszcza na rzekomego pełnomocnika. Kwestia ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, zdaniem Sądu , może być rozstrzygana skutecznie jedynie wobec strony. Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej i rozważyć kwestię zachowania terminów, z uwzględnieniem dat doręczenia postanowienia. Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a/ i c/ oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska