I SA/Po 311/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za okres od maja do czerwca 2017 r. oraz umorzenia 100% odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości za okres od maja do czerwca 2017 r. postanawia: oddalić wniosek. A (dalej jako: "wnioskodawca", "strona", "Syndyk"), reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze wniósł m.in. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do skargi załączył m.in. wyciągi z rachunków bankowych za okres [...], operaty szacunkowe, listę wierzytelności, I uzupełniającą listę wierzytelności. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A podał m.in., że w niniejszym postępowaniu działa na rzecz upadłej spółki, z uwagi na nałożone na Syndyka zadania, nie działa on na własną rzecz, ale na rzecz Wierzycieli Upadłego. Syndyk wskazał, że w związku z faktem zmiany trybu postępowania upadłościowego, nie ma środków umożliwiających uiszczenie zaliczki na wydatki w postępowaniu egzekucyjnym przeciwko dłużnikowi Upadłego. Od ogłoszenia upadłości w [...], Upadła spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w postaci produkcji i sprzedaży rur preizolowanych, a w chwili obecnej masa upadłości osiąga dochody z wynajmu lokali mieszkalnych w B. Upadła spółka posiada nieruchomości, jednakże Syndyka wiążą przepisy szczególne odnośnie możliwości upłynnienia majątku Upadłego, w związku z czym proces sprzedaży nieruchomości Upadłej spółki dokonany w formie przetargu może trwać kilka lat. Sędzia Komisarz postanowieniem z dnia [...] zobowiązał Syndyka do zaktualizowania przez biegłego wyceny majątku wchodzącego w skład masy upadłości w szczególności poprzez odniesienie się do wcześniejszej wyceny przedsiębiorstwa z [....] wykonanej na zlecenie Upadłego. W ramach przedmiotowej wyceny, koniecznym jest do zaktualizowania majątek masy upadłości w postaci: 1. Nieruchomości gruntowej – zabudowanej zlokalizowanej w C przy ul. G [...], 2. Nieruchomości gruntowanej – zabudowanej, zlokalizowanej w B, przy ul. D [...], 3. Nieruchomości gruntowej zlokalizowanej w P przy ul. D, której to Upadły jest właścicielem w udziale [...] części, 4. Składników majątkowych Upadłego: a. Znak firmowy i towarowy B, b. Aprobaty, c. Licencje, d. Środków trwałych o łącznej wartości wymuszonej sprzedaży: [...]. Przedmiotowa wartość nieruchomości, jak również środków trwałych, zostały określone w operatach szacunkowych z [...]. Natomiast zgodnie z wyceną sporządzenia przedmiotowych aktualizacji cen przez biegłego wyceny majątku wchodzącego w skład masy upadłości, opiewają na kwotę [...]. Skarżący podał, że w ramach aktywów Spółki, wymienić należy orzeczenia sądowe, które są podstawą prowadzonych przez Syndyka postępowań egzekucyjnych: 1) przeciwko C w P na kwotę należności głównej [...], 2) przeciwko D w M na kwotę należności głównej [...], 3) przeciwko E w P na kwotę należności głównej [....], 4) przeciwko F na kwotę należności głównej [...]. Syndyk wskazał, że łączna kwota aktywów spółki to: [....]. Syndyk podał, że w ramach prowadzonego postępowania upadłościowego znacznymi kosztami masy upadłości są koszty związane z ochroną majątku Upadłego, związane z zatrudnieniem ochrony na nieruchomości Upadłego w C. Syndyk wskazał, że na podstawie otrzymywanych od wierzycieli Upadłego dokumentów księgowych, Zarząd Upadłej Spółki, w okresie prowadzonego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu, nie wywiązywał się z obowiązku regulowania należności związanych z prowadzeniem przedmiotowego postępowania upadłościowego. Na Upadłej ciąży nieuregulowany od [...] obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości położonych w C i B, na łączną kwotę [....] plus należne odsetki za zwłokę. Bieżące należności publicznoprawne, w tym podatek VAT-7, PIT-4 oraz ZUS wynoszą [...] miesięcznie. Syndyk wskazał, że F nie uiściła należnych Upadłemu czynszów dzierżawnych. Kwota z tytułu nieuiszczonych czynszów dzierżawnych wynosi [...]. Ponadto zaległości w płaceniu czynszów dzierżawnych lokali w B wynoszą [...]. Syndyk podniósł, że Upadły nie regulował na bieżąco należności związanych z bieżącym utrzymaniem nieruchomości w B, na Syndyku z powyższego tytułu spoczywał obowiązek uiszczenia zadłużenia za media w wysokości [...], które to zadłużenie w znacznym stopniu zostało uregulowane. Bieżące koszty postępowania upadłościowego, w tym w szczególności koszty związane z zabezpieczeniem mienia Upadłego na nieruchomości w C przed ewentualnym zniszczeniem bądź kradzieżą oraz prowadzeniem spraw sądowych, głównie przeciwko spółkom powiązanym z Upadłym w tym F, na którą Syndyk prowadzi postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę [...] m.in. z tytułu nieuregulowanego czynszu dzierżawnego, wynoszą [...]. Natomiast średniomiesięczne dochody Upadłego wynoszą [...]. Syndyk wskazał, że za okres obowiązującej umowy pomiędzy A, a F, dzierżawca bądź poddzierżawca przedmiotowej nieruchomości nie wywiązał się z obowiązku regulowania należności za media. Syndyk powziął informację, że z tego tytułu dostawcy planują powziąć czynności zmierzające do odłączenia mediów. Na poczet pasywów Spółki należy zaliczyć wierzytelności zgłoszone przez Wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, które w ramach sporządzonej Listy Wierzytelności jak i I Uzupełniającej Listy Wierzytelności, obecny Syndyk uznał kwotę [...]. Jednakże na chwilę obecną prowadzone są postępowania zainicjowane przez Wierzycieli w ramach złożonych sprzeciwów od Listy Wierzytelności, jak również Syndyk jest w trakcie sporządzania II Uzupełniającej Listy Wierzytelności, w ramach spływających zgłoszeń Wierzycieli. Strona skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], łączna wartość aktywów wynosi [...], łączna wartość wymuszonej sprzedaży [...], średnioroczne dochody Upadłego wynoszą [...], saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego przez G wynosi [...]. Skarżący dodatkowo podał, że: 1) nieuregulowany od [...] obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości położonych w C i B, na łączną kwotę [...] (należność główna) plus należne odsetki za opóźnienie, 2) bieżące należności publiczno-prawne(w tym podatek VAT-7, PIT-4 oraz ZUS) wynosi [...] na miesiąc, 3) zaległy czynsz dzierżawny od spółki F wynosi [...], 4) zaległości na rzecz Upadłego w płaceniu czynszów dzierżawnych lokali w B wynoszą [...], 5) zadłużenia związane z bieżącym utrzymaniem nieruchomości w B. Z powyższego tytułu na Syndyku spoczywał obowiązek uiszczenia zadłużenia za media w wysokości [...], które to zadłużenie w znacznym stopniu zostało uregulowane, 6) bieżące koszty postępowania upadłościowego, w tym w szczególności koszty związane z zabezpieczeniem mienia Upadłego na nieruchomości w C przed ewentualnym zniszczeniem bądź kradzieżą oraz prowadzeniem spraw sądowych, głównie przeciwko spółkom powiązanym z Upadłym w tym F, na którą Syndyk Masy Upadłości prowadzi postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę [...] m.in. tytułu nieuregulowanego czynszu dzierżawnego nieruchomości w C, wynoszą [...] miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła: 1) sprawozdanie finansowe za okres [...] wraz z załącznikami, 2) raporty kasowe za okres [...], 3) jednostronny rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora za rok [...] i [...], 4) VAT-7K za [...], 5) zeznanie roczne podatkowe za [...], 6) wyciągi z rachunków bankowych za okres [...]. Syndyk wyjaśnił, że w.w dokumenty zostały opracowane na podstawie danych przejętych z Biura Rachunkowego, które prowadziło ewidencję księgową od otwarcia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku do zmiany opcji na postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu. Od zmiany opcji na postępowanie z możliwością zawarcia układu do [...] ewidencja księgowa była prowadzona przez upadłego. Upadły nie przekazał nowemu syndykowi ewidencji księgowej. Syndyk wyjaśnił, że od [...] korzysta jedynie z rachunku bankowego w G, z którego przedłożył wyciągi bankowe. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie starszego referendarza sądowego rozpoznającego wniosek w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. W pierwszej kolejności zauważyć bowiem należy, że fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy, chociażby z tego powodu, iż w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Zauważyć również należy, że realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi w tym wypadku są opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka zwolnienia od kosztów sądowych, które, biorąc pod uwagę przedmiot zaskarżenia – odmowa umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za okres od maja do czerwca 2017 r. oraz umorzenia 100% odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości za okres od maja do czerwca 2017 r., obejmą wpis sądowy od skargi w wysokości [...] i ewentualne, przyszłe koszty sądowe, t.j. opłatę kancelaryjną w wysokości [...] za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości [...]. Z zeznania rocznego podatkowego za [...] wynika, że przychody wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...], natomiast w [...] przychody wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponoszenie przez stronę skarżącą straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez stronę skargą. Ponadto wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r., sygn. akt I FZ 344/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wskazać należy, że z załączonych przez Syndyka raportów kasowych wynika, że stan kasy na dzień [...] wynosił [...], [...], [...]. Z załączonych wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez G wynika, że saldo końcowe na tych rachunkach wynosi na dzień [...], [...]. [...]. Z przedłożonych przez Syndyka raportów kasowych, jak i rachunku bankowego wynika zatem, że środki finansowe na opłacenie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie posiada. Z przedłożonych dokumentów wynika jednoznacznie, że Syndyk dysponuje środkami, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych związanych z przedmiotową sprawą, skoro saldo konta bankowego Upadłej spółki wielokrotnie przekracza wysokość wymaganego w sprawie wpisu od skargi i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Oprócz tego w skład masy upadłości wchodzą środki trwałe, w wartości których wydatki te również znajdują pełne i wielokrotne pokrycie. Oceny tej nie zmienia wielkość sumy wszystkich wierzytelności zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym, gdyż w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy badaniu podlegają rzeczywiste możliwości finansowe podmiotu o nie występującego w chwili złożenia wniosku, a nie kwestie związane z podziałem funduszów masy upadłości w postępowaniu upadłościowym. Zwrócić też należy uwagę na okoliczność, że nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 40/13, z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 629/15). Ponadto godzi się zauważyć, że strona skarżąca powinna była zaoszczędzić środki finansowe na uiszczenie wpisu od skargi, który wynosi [...], jak i na ewentualne inne koszty sądowe jak np. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis sądowy od skargi kasacyjnej, tym bardziej, że strona powinna była liczyć się z kosztami postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie podatkowe zostało zainicjowane na jej wniosek – wniosek z dnia [...] o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.