I SA/Po 32/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku NR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od - wpisu od skargi, 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący NR, reprezentowany przez radcę prawnego R W, złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na bardzo trudną sytuację materialną. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku. Mieszka z matką, która go utrzymuje. Wcześniej mieszkał z konkubiną i dzieckiem, ale konkubina wyprowadziła się. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i z synem. Podał, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mieszka z matką, która prowadzi gospodarstwo domowe, przy czym skarżący ma użyczone od niej lokum, matka nie odmawia mu również jedzenia. Wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje dochodów, natomiast matka z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości [...]. Skarżący dodał, że poszukuje pracy. Sprawę skomplikował fakt urodzenia się dziecka ze związku pozamałżeńskiego. Wnioskodawca nie mieszka z matką dziecka, nie płaci również alimentów na syna. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy NR pismem z dnia [...] oświadczył, że nie posiada konta bankowego. Matka jest właścicielem samochodów osobowych marki O, rok prod. [...], wartość szacunkowa ok. [...] oraz F, rok produkcji [...], wartość szacunkowa ok. [...]. Matka oprócz emerytury osiąga dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości od [...], co daje razem od [...]. Średniomiesięczny koszt utrzymania wynosi około [...], przy czym [...]. Skarżący i matka nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej od [...], nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, był zarejestrowany przez okres 6 miesięcy, t.j. [...], po upływie tego okresu świadczenie dla bezrobotnych wygasło. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...] oraz kserokopie wyciągów z rachunku bankowego matki. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że posiada wykształcenie [...]. Nie wykonuje żadnych prac dorywczych, sezonowych i nie uzyskuje żadnych dochodów z tego tytułu. Wnioskodawca nie otrzymuje alimentów na syna, ponieważ dziecko mieszka z matką, a zatem nie pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od - wpisu od skargi. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Wprawdzie skarżący nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje dochodu, to jednak matka, z którą jak oświadczył, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskuje dochody w wysokości [...] oraz posiada [...] samochody osobowe o wartości [...]. Wnioskodawca podał, że matka przeznacza na miesięczne utrzymanie około [...], z czego na kredyt i zadłużenie w rachunku bankowym przeznacza kwotę [...]. Wnioskodawca, mimo wezwania, nie w skazał na co kredyt został zaciągnięty, kiedy i jaki jest harmonogram spłat rat. Z oświadczenia skarżącego nie wynika czy kredyt zaciągnęła tylko jego matka, czy również i on. Na uwagę skarżącego zasługuje, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż koszty utrzymania koniecznego dla osoby fizycznej i jej rodziny należy odnosić do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów, jakie ponosi dana rodzina (postanowienie z 28 grudnia 2004r., FZ 507/04, LexPolonica nr 1050380). Istotny jest również fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - radcy prawnego RW, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie radcy prawnego, któremu pismem z dnia [...] udzielił pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Zatem, jak już wyżej wskazano, prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż wnioskodawca ma [...] lat, wykształcenie [...] i w sytuacji gdy podejmie pracę będzie mógł uiścić opłaty sądowe. Natomiast gdyby nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, iż skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] skargi, w których wpis sądowy wynosi odpowiednio [...] od skargi, a zatem łącznie [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek