I SA/Po 322/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan(spr.) Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2006r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w podatku od nieruchomości za 2001r. postanawia: I. odrzucić skargę II. zarządzić zwrot wpisu od skargi w kwocie 200,00 (dwieście złotych 00/100) /-/ G.Gorzan /-/ S.Zapalska /-/ M. Jaśniewicz I SA/Po 322/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2001r. nr 3752 Burmistrz Gminy dokonał Państwu C. i Z. C. wymiaru podatku od nieruchomości za 2001r. Podatek dotyczył nieruchomości położonej w M. przy ul. [...]. Od powyższej decyzji podatnik nie złożył odwołania, w trybie art.220 Ordynacji podatkowej, przez co stała się ona ostateczna. Pismem z dnia [...] 2005r. Z. C. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji ostatecznej, zarzucając, iż została ona wydana błędnie w zakresie osób zobowiązanych, ponieważ postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] 2001r. ogłoszono upadłość wobec spółki cywilnej Z. C., A. C. i Z. C. – Spółka "A" i wyznaczono syndyka masy upadłości, w skład której wchodziła objęta decyzją nieruchomość. Po przekazaniu wniosku skarżącego do rozpoznania wg właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu organ ten wydał dnia [...] 2006r. decyzję nr [...], którą odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2001r. powołując jako podstawę prawną decyzji przepisy art.248 §3, art.249 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art.24 ustawy z dnia 12.09.2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002r. Nr 169, poz.1387). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w sprawie ma zastosowanie na podstawie art.24 §1 ustawy z dnia 12.09.2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 169 z 2002, poz.1387) przepis art.249 §1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1.01.2003r. zgodnie z którym odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Powołany bowiem wyżej art.24 §1 ustawy z dnia 12.09.2002r. stanowi, że żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art.1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Doręczenie małżonkom C. decyzji wymiarowej za 2001r. nastąpiło w tym roku kalendarzowym, tym samym w tym samym roku stała się ona ostateczna, gdyż odwołania nie wniesiono. Złożenie żądania stwierdzenia nieważności decyzji w 2005r. oznacza, iż roczny termin nie został zachowany, co uzasadnia wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie objętym żądaniem strony. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z pouczeniem, zawartym w tej decyzji. W skardze zarzucono naruszenie prawa przez pominięcia podnoszonych argumentów merytorycznych, przemawiających przeciwko ustaleniu małżonkom C. podatku od nieruchomości za rok 2001. Skargę poprała na rozprawie Z. C. - żona skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, że sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art.3 i art.134 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – dalej określaną p.p.s.a., obowiązujące kryterium legalności w sądowoadministracyjnej kontroli oznacza, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także niepodnoszonych w skardze. Działając na powyższej podstawie i granicach Sąd stwierdza, że skarga nie może być merytorycznie rozpoznana i podlega odrzuceniu. Jedną z zasad postępowania podatkowego jest jego dwuinstancyjność (art.127 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z art.52 § 1 i 2 p.p.s.a skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art.13 Ordynacji podatkowej samorządowe kolegium odwoławcze działa, jako organ podatkowy w dwojakiej roli, mianowicie: – jako organ odwoławczy od decyzji podatkowej wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa (§1 pkt 3), – jako organ wyższego stopnia z racji przyznanych funkcji nadzorczych (§3). Na podstawie art.248 §2 Ordynacji podatkowej właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej jest organ wyższego stopnia (§2 pkt 1), a więc w odniesieniu do decyzji podatkowych ostatecznych wydanych przez organy samorządowe, tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa – samorządowe kolegium odwoławcze. Organ ten jest właściwy także do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności swojej własnej decyzji ostatecznej (art.248 §2 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Wykonując swoje kompetencje organu wyższego stopnia w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej samorządowe kolegia odwoławcze wydają decyzje w pierwszej instancji, bowiem żaden przepis Ordynacji podatkowej oraz ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz.856 ze zm.) nie wyłącza w tych sprawach dwuinstancyjności postępowania. W art.1 ust.1 i art.2 ostatniej z wymienionych wyżej ustaw została jedynie potwierdzona pozycja samorządowych kolegiów odwoławczych, jako organów wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego oraz jako organów właściwych do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. Zgodnie z art.220 §1 Ordynacji podatkowej od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, przy czym w myśl art. 221 Ordynacji podatkowej, gdy wydanie decyzji w pierwszej instancji nastąpiło przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że zaskarżona skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawiera błędne pouczenie o prawie złożenia na nią skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzja ta bowiem została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego w pierwszej instancji. Złożenie skargi na decyzję wydaną w pierwszej instancji, nawet przy błędnym pouczeniu, stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności i powoduje niedopuszczalność skargi. Błędne pouczenie strony nie stanowi bowiem źródła jej praw, sprzecznych z ustawą. Nie może jedynie rodzić dla strony ujemnych skutków procesowych m. innymi co do prawa odwołania (art.214 Ordynacji podatkowej). Z powyższych względów na podstawie art.58 §1 pkt 6 i §3 p.p.s.a. należało skargę odrzucić, jako niedopuszczalną, orzekając o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art.232 §1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. /-/ G.Gorzan /-/ S.Zapalska /-/ M. Jaśniewicz L.Sz.