I SA/Po 33/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant referent stażysta Monika Wiza po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art. 17 § 1 i art. 64 c § 7 i § 1 w związku z art. 64 § 6 oraz 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniesionego pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. wniosku "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka") w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...], ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...] zł, którymi obciążył Spółkę. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z nieuregulowaniem przez Spółkę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2012 r. w kwocie [...] zł Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] lipca 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] ([...]) i skierował go do egzekucji celem przymusowego wyegzekwowania należności. W dniu [...] lipca 2012 r. Spółka dokonała częściowej spłaty zobowiązania, w wyniku czego należność główna umniejszyła się do kwoty [...] zł. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego Spółki w [...] Banku S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] sierpnia 2012 r., natomiast Spółce wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...] sierpnia 2012 r. W skutek realizacji ww. zajęcia w dniach: [...] i [...] sierpnia 2012 r. uzyskano kwoty pozwalające na całkowite zaspokojenie należności wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia. Tym samym należności dochodzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego zostały wyegzekwowane w całości. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu z dnia [...] października 2012 r. Spółka podniosła, że obciążenie ją kosztami egzekucyjnymi było nieuzasadnione ze względu na złożenie wniosków o rozłożenie zobowiązania na raty oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Spółka wskazała, że nie uchylała się od obowiązków podatkowych, a niemożność zapłaty podatku wynikała z nieotrzymania na czas zapłaty za usługi. Nie oznaczało to, zdaniem Spółki, że nie zamierzała uregulować zaległości, jednakże z uwagi na zaistniałą sytuację złożyła wniosek o rozłożenie należności na raty. Jednocześnie Spółka powołała się na zasady ogólne postępowania egzekucyjnego, w szczególności na zasadę celowości i zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji, z których wynika, że zobowiązany powinien ponosić koszty celowe i niezbędne do przeprowadzenia egzekucji. W ocenie Spółki takimi kosztami nie są koszty powstałe w sytuacji, gdy jednocześnie rozpatrywany jest wniosek o rozłożenie na raty. Zdaniem Spółki chęć osiągnięcia przez organ zysków nie powinna kolidować z zasadą gospodarnego prowadzenia egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 64 § 6 i § 10 oraz art. 64 c § 1 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.1015, dalej : "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że w zaskarżonym postanowieniu zostały podane szczegółowe przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie których organ egzekucyjny wyliczył koszty egzekucyjne powstałe w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w łącznej kwocie [...] zł. Na powyższe koszty składają się: - kwota [...] zł tytułem opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego - obliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., która wynosi 5 % kwoty egzekwowanej należności - kwota [...] zł tytułem opłaty manipulacyjnej - obliczona na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a., która jest pobierana z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1 % egzekwowanej należności objętej każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej zgodnie z treścią art. 64 § 10 u.p.e.a. powstał równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie tj. w dniu [...] sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zauważył, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie jest skutkiem braku dobrowolnej i terminowej zapłaty podatku. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt złożenia przez Spółkę wniosku o rozłożenie na raty spłaty w/w zaległości. Złożenie takiego wniosku nie powoduje naruszenia przez organ egzekucyjny zasady celowości i gospodarności, podnoszonych przez Spółkę. Decyzję w zakresie ulg podejmuje bowiem organ podatkowy po analizie zgromadzonego w sprawie materiału. Dopiero ewentualne wydanie decyzji pozytywnej powoduje obligatoryjne zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wskazać również należy na priorytetowy charakter należności podatkowych. Podmiot, który nie wypełnia w terminie obowiązku regulowania zobowiązań podatkowych winien liczyć się z tym, że w przypadku braku dobrowolnej zapłaty zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowanej należności, które to postępowanie wiąże się z dodatkowym obowiązkiem w postaci kosztów jego prowadzenia. W skardze nadanej w dniu [...] grudnia 2012 r. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że organy obu instancji w sposób nieprawidłowy zastosowały przepisy prawa i nie uwzględniły wniosków skarżącego. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r. , poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zagadnienie kosztów egzekucyjnych regulują przepisy rozdziału VI ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które szczegółowo wskazują, kto i kiedy pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego oraz określają opłaty i wydatki stanowiące koszty egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. za koszty egzekucyjne, na które składają się opłaty za czynności i wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym ponosi zobowiązany z zastrzeżeniem § 2 i 4. Te wyjątkowe przypadki, kiedy za powstałe koszty odpowiada wierzyciel występują wtedy, gdy tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, kiedy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego oraz jeśli wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek zwalniających zobowiązanego z obowiązku uregulowania kosztów egzekucyjnych nie zaistniała. Postępowanie egzekucyjne w administracji ma za zadanie przymusowe dochodzenie obowiązków, do których wykonania został zobowiązany na podstawie odrębnych przepisów określony podmiot, a których tenże podmiot nie wykonał w sposób dobrowolny. Ustawa określa zasady postępowania oraz środki przymusowe jakie mogą być stosowane przez administracyjne organy egzekucyjne w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym. Podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne należy do postępowań bardzo sformalizowanych. We wskazanej powyżej ustawie ściśle więc określono zasady, którymi kierować się powinien organ egzekucyjny w toku trwającego postępowania. Dzieje się tak, ponieważ pobór należności pieniężnych w drodze egzekucyjnej stanowi jeden z najbardziej dotkliwych sposobów mających na celu doprowadzenie do zaspokojenia wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne pociąga za sobą powstawanie kosztów egzekucyjnych. Na koszty te składają się opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (art. 64 § 1 u.p.e.a.), w tym opłata manipulacyjna (art. 64 § 6 u.p.e.a.) oraz wydatki egzekucyjne (art. 64b u.p.e.a.), czyli koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Wysokość opłat za dokonywanie poszczególnych czynności egzekucyjnych określona została w art. 64 § 1, natomiast obowiązek ich uiszczenia określony został w art. 64 § 9 i § 10 u.p.e.a. Koszty egzekucyjne, którymi organ egzekucyjny obciąża zobowiązanego, mają więc charakter obiektywny i wynikają wprost z konkretnych przepisów prawa, zarówno co do momentu powstania jak ich wysokości. W złożonej skardze Spółka nie kwestionuje prawidłowości wyliczenia kwoty kosztów egzekucyjnych, lecz zasadność obciążenia jej tymi kosztami z uwagi na złożenie wniosków o rozłożenie należności na raty oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Co do zasady powstałe w postępowaniu egzekucyjnym koszty egzekucyjne, stosownie do art. 64c § 1 u.p.e.a. obciążają zobowiązanego. Jedynie w przypadkach określonych w § 2-4 ww. przepisu koszty te obciążają innych uczestników postępowania, jednakże w rozpatrywanej sprawie żaden z tych przypadków nie miał miejsca. W szczególności nie stwierdzono aby wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Samo bowiem złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie wpływa na możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. O ile bowiem złożenie takiego wniosku można uznać za sygnalizację ewentualnej gotowości do uregulowania danej należności w terminie późniejszym, o tyle dopiero pozytywna decyzja przyznająca ulgę, stanowi zgodnie z prawem podstawę do odstąpienia od windykacji zaległości (por. prawomocny wyrok z dnia 19 września 2012 r. o sygn. akt I SA/Po 652/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2000 r. o sygn. akt I SA/Gd 1052/98 (publ. System Informacji Prawnej LEX nr 44387) wskazał, że toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej, a więc wydanie pozytywnej decyzji w tym zakresie, powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W prawomocnym wyroku z dnia 6 października 2009 r. o sygn. akt I SA/Bd 585/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał ponadto, że zamieszczenie w dwóch przepisach ustawy (art. 33 pkt 2 oraz art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) jednoznacznego zapisu o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych jako przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego implikuje wniosek, iż jest to świadome rozwiązanie systemowe pozwalające, do czasu wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty, na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Takie rozwiązanie wynika z charakteru postępowania egzekucyjnego, które cechuje przymusowość, skuteczność, a także szybkość wykonania nałożonych na stronę decyzją administracyjną obowiązków publicznoprawnych. W rozpatrywanej sprawie w związku z wnioskami Spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. (k. 45-47 akt administracyjnych) odmówił udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania, a postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. (k. 28-29) odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wskazując w uzasadnieniu, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ani żadna inna wymieniona w tym przepisie. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności powodujące niemożność wszczęcia i prowadzenia egzekucji, tym samym koszty egzekucyjne powstałe w toku wszczętego zgodnie z prawem postępowania egzekucyjnego obciążają zobowiązanego zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia i zebrany materiał dowodowy w pełni uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.