I SA/Po 340/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del NSA Sylwester Marciniak /spr./ Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant staż. Inga Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Izby Skarbowej . z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. Nr [...] /-/ K.Pawlicki /-/ S.Marciniak /-/ B.Koś Pismem z dnia [...].08.2001 r. P.K. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres kwiecień - maj 2001 r. Prośbę swoją motywował tym, iż na utrzymaniu posiada żonę oraz pięcioro dzieci / w wieku od 20 miesięcy do 13 lat/. Nadto posiada zadłużenie z tytułu czynszu, energii i gazu oraz telefonu. Zaś zadłużenie powstało w ten sposób, iż od [...] kwietnia 2001 r. podczas zmian w firmie - odejście wspólnika zapomniał dokonać rejestracji VAT. Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...].r. nr [...]. na podstawie art. 207 § 1 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r. w kwocie [...].zł plus odsetki za zwłokę w kwocie [...].zł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż umorzenie to instytucja nadzwyczajna, a więc okoliczności uzasadniające umorzenie muszą mieć ten sam charakter, a takie w niniejszej sprawie nie występują. Natomiast Urząd Skarbowy skłonny jest rozłożyć podatek na raty. Od tej decyzji P.K. złożył odwołanie motywując je bardzo trudną sytuacją finansową i rodzinną wniósł o umorzenie zaległości. Nadto stwierdził, iż od września 2001 r. zarejestrowany jest jako bezrobotny z prawem do zasiłku w wysokości [...].zł. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...].r. Nr [...].na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej umożliwia organom podatkowym umorzenie zaległości podatkowych jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Cytowany wyżej przepis skonstruowany jest jednak na zasadzie uznania administracyjnego. Nadto podkreślił, iż umorzenia stanowią odejście od konstytucyjnej zasady sprawiedliwości i równości opodatkowania. Zasadą jest obowiązek płacenia podatku, a umorzenia są od niej wyjątkiem. Ponadto Izba Skarbowa zwróciła uwagę, że przy rozpatrywaniu wniosków w zakresie uznania administracyjnego oprócz interesu podatnika organy podatkowe muszą przede wszystkim uwzględnić interes państwa. Wszystkie umorzenia ograniczające dochody budżetu państwa są udzielane tylko w sytuacjach wyjątkowych, a to oznacza, że wniosek o umorzenie musi być uzasadniony ze szczególną starannością i odzwierciedlać konieczność udzielenia umorzenia ze względu na "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Izba Skarbowa nie neguje wiarygodności twierdzenia podatnika o trudnej sytuacji finansowej i kłopotach z uregulowaniem zaległości w sposób jednorazowy. Jednakże z drugiej strony Izba Skarbowa zwraca uwagę, że z podobnymi kłopotami boryka się w obecnej gospodarce rynkowej wiele podmiotów gospodarczych a ryzyko handlowe wpisane jest w zakres działalności gospodarczej. Ponadto podatnik dysponując określonym doświadczeniem zawodowym znajduje się jeszcze w wieku umożliwiającym znalezienie pracy. Natomiast przedmiotowa zaległość podatkowa jest skutkiem niedopełnienia przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku. Na tą decyzję skargę złożył podatnik P.K. i wnosząc o jej uchylenie, podtrzymał swoje twierdzenia zawarte we wniosku i odwołaniu, a nadto wskazał iż bardzo aktywnie poszukuje pracy, ale niestety bezskutecznie. Wreszcie podniósł, iż wystąpił o przyznanie dodatku mieszkaniowego i pomoc społeczną /k. 3 - 4 /. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie / k. 24-28 /. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne jest pod względem zgodności z prawem. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej który stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę. Ma rację organ odwoławczy, podkreślając uznaniowy charakter tego typu decyzji. Trzeba jednak stwierdzić, iż jak już stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 grudnia 1994 r. III ARN 79/94 /POP 1999, nr 2, poz. 31/ rozstrzygnięcia /szczególnie negatywne/ podejmowane na podstawie art. 31 ustawy o z. p. /obecnie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej/ powinny być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności rozstrzygnięcia jest ich logiczna konsekwencja, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu. Natomiast organy podatkowe mimo, że skarżący już we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych podniósł iż posiada zaległości także z tytułu czynszu i innych opłat związanych z mieszkaniem w ogóle do tego faktu nie ustosunkowały się. Co więcej ta sytuacja finansowa skarżącego jak wynika ze skargi stała się przyczyną jego wniosków o pomoc mieszkaniową i społeczną. Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1999 r. SA/Sz 850/98, w którym stwierdzono, iż ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Z drugiej strony interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swych potrzeb materialnych. Takie okoliczności należy uznać, iż w niniejszej sprawie występują. Nadto należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 67 § 4 pkt 1 Ordynacji podatkowej który stanowi, iż organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową z urzędu, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Natomiast pełnomocnik organu odwoławczego na rozprawie stwierdził, iż tyle co mu wiadomo czynności egzekucyjne, o ile nawet zostały podjęte to są bezskuteczne. Z tych to względów i wobec naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej to jest art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. /-/ K.Pawlicki /-/ S.Marciniak /-/ B.Koś uk