I SA/Po 340/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Małecki as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ R. Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. postanowieniem z dnia [...]grudnia 2005r. Nr [...] na podstawie art. 123 kpa, art. 17 w zw. z art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił zobowiązanemu M.P. umorzenia prowadzonemu wobec niego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P., Zarząd Dróg Miejskich w P., B. i Spółka "A" w łącznej w kwocie [...]zł. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że zobowiązany wnioskiem z dnia 12 listopada 2005 r. wystąpił do organu egzekucyjnego o stwierdzenie całkowitej nieściągalności zobowiązań, który został potraktowany jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ze względu na brak majątku przekraczającego wydatki egzekucyjne. We wniosku zobowiązany oświadczył, iż nie posiada żadnego majątku podlegającego egzekucji, że zajęte ruchomości służą do zaspokajania potrzeb życiowych i załączył wyrok z dnia 25 maja 2005 r. Sądu Okręgowego w P. sygn. akt VIII U 5735/04. Organ egzekucyjny zwrócił się więc na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wierzyciela ZUS Inspektorat w Ś. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. Odpowiadając wierzyciel ten pozostawił do uznania organowi egzekucyjnemu prowadzenie egzekucji z zajętych ruchomości, aczkolwiek oświadczył, iż w związku ze zwiększającym się stanem zaległości zainteresowany jest skutecznym dochodzeniem należności od zobowiązanego. W tej sytuacji nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, iż zobowiązany zwalczając zajęcie ruchomości służących do zaspokajania potrzeb życiowych wskazał, iż w mieszkaniu posiada inne ruchomości służące do spania i przechowywania odzieży poza zajętymi w dniu [...]grudnia .2005 r. W zażaleniu zobowiązany domagał się uchylenia powyższego postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego . W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że żona jest czasowo zatrudnioną nauczycielką w przedszkolu z zarobkiem [...]zł/m, dwoje dzieci jest małoletnich, jeden syn studiuje, drugi pracuje jako przedstawiciel handlowy i zarabia [...]zł miesięcznie brutto. Zajmuje z rodziną mieszkanie lokatorskie. Nie posiada żadnego majątku. Od dnia utraty zdolności do prowadzenia działalności gospodarczej to jest od dnia 31 stycznia 2003r., okresowo korzystał z pomocy społecznej. Od 15 listopada 2005r. zarejestrował działalność gospodarczą, nie stał się właścicielem wielkiej firmy i nadal otrzymuje pomoc społeczną . Wszystkie te okoliczności są potwierdzone składanymi w toku postępowania dowodami z dokumentów. Ta niezmienna od dwóch i pół roku sytuacja majątkowa i rodzinna bywa różnie oceniana przez sąd i komornika sądowego, organy skarbowe, organy pomocy społecznej - pierwszy z nich wydawał już decyzję umarzającą postępowanie egzekucyjne, drugi umarzające dotychczas zobowiązania, a ostatni udzielał pomocy finansowej. Dyrektor Izby Skarbowej w P., postanowieniem z dnia [...]lutego 2006r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Podejmując takie rozstrzygnięcie Dyrektor zważył, że art. 59 ustawy przyjmuje zasadę, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu tylko z przyczyn taksatywnie w nim wymienionych. W sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek ustawowych. W powołanym w zażaleniu wyroku z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt VIII U 5735/04 Sąd Okręgowy w P. umorzył zaległe składki pracodawcy, ale odmówił natomiast umorzenia składek ZUS za pracowników. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że jeżeli jest chociaż cień szansy na wyjście z niemożności spłacania, to nie należy umarzać składek pracowniczych, co nie uzasadnia umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sprzedaż zajętych ruchomości zobowiązanego pokryje część zaległości. Ponadto zobowiązany, korzystając z pomocy finansowej Powiatowego Urzędu Pracy w Ś., podjął nową działalność gospodarczą, która może w przyszłości przynieść dochody wystarczające na regulowanie zaległości. W skardze zobowiązany domagał się uchylenia powyższego postanowienia stwierdzając, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu II instancji. Skarżący podnosił, iż zajęcie w dniu 07.01.2004 r. kompletu wypoczynkowego - wartość szacunkowa [...] zł oraz meblościanki 7 - elementowej ze stołem wartość szacunkowa [...] zł, jest niezgodne z prawem, ponieważ zaspokajały one podstawowe potrzeby życiowe jego rodziny. Zajęcie przez ich tylko pogłębiło trudną sytuację materialną jego rodziny. Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zobowiązany wnioskiem z dnia 12 listopada 2005 r. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem, który słusznie został uznany za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (dotyczy egzekucji świadczeń pieniężnych). Przede wszystkim z punktu widzenia tej regulacji , powołany przez zobowiązanego w toku postępowania wyrok z dnia 25 maja 2005 r. Sądu Okręgowego w P. sygn. akt VIII U 5735/04 pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd umorzył bowiem zobowiązanemu tylko zaległe składki "należne za siebie" i odmówił umorzenia zaległych składek ZUS za pracowników stwierdzając m. in , że w sprawie " jest skutecznie prowadzone postępowanie egzekucyjne (chociaż majątek obecnie jest już żaden)". Także decyzje ZUS, który w dniu [...] września 2005r. dokonał "umorzenia tytułów egzekucyjnych", jako wykonanie w tej części wyroku sądu, ale pozostawił resztę zobowiązań w postępowaniu egzekucyjnym, nie mają żadnego wpływu na wynik postępowania w niniejszej sprawie, bowiem decyzje te oznaczały rezygnację wierzyciela z egzekucji w części oznaczonej w "umorzeniu tytułów egzekucyjnych". Ponadto wskazane przez zobowiązanego decyzje z dnia [...]lutego 2004r. oraz z dnia [...]maja 2004r. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. umarzające zobowiązanemu zaległości w podatku VAT w kwocie odpowiednio [...]zł i [...]zł z odsetkami, także nie mogły przesądzić o potrzebie umorzenia spornego postępowania egzekucyjnego, skoro zakończenie w tej części egzekucji nastąpiło na skutek rezygnacji z niej przez wierzyciela, co nie może być traktowane w kategoriach skuteczności. Zatem organ egzekucyjny nie umorzył dotychczas w żadnej części postępowania ze wskazaniem na ustalenie, że zachodzi przesłanka nieuzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nie zachodzi także w sprawie sytuacja, że doszło - na podstawie omawianej przesłanki - do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie określonej grupy tytułów wykonawczych, natomiast co do pozostałych tytułów - dalsze prowadzenie postępowania. Organ egzekucyjny ustalił należycie stan faktyczny , bez uchybień uzasadnił swe stanowisko logicznie wywodząc, iż zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą i jednocześnie , że posiada mienie podlegające egzekucji, co uprawnia do przyjęcia chociażby częściowej skuteczności egzekucji. Bez analizy składników majątku spółki, do których egzekucja ta była prowadzona, nie można byłoby wyprowadzać wniosku, iż jej bezskuteczność dotyczy całego majątku zobowiązanego. Z akt sprawy wynika, że zobowiązany prowadził od 1991 r. samodzielnie działalność gospodarczą pod firmą "D", której przedmiotem był handel artykułami spożywczymi. Zobowiązany zarządzał zabudowaną nieruchomością stanowiącą współwłasność jego rodziny, na której znajdował się lokal, w którym prowadził on działalność gospodarczą. W styczniu 2003 r. z uwagi na sprzedaż nieruchomości przez współwłaścicieli, został zmuszony do opuszczenia lokalu i zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na nieporozumienia rodzinne nie mógł odzyskać poczynionych na nieruchomość nakładów, co do których wszelkie uzgodnienia były ustne. Biorąc pod uwagę także i ten aspekt sprawy, byłoby niewłaściwe na obecnym etapie umarzanie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązujący może podjąć działania w celu odzyskania nakładów poczynionych na nieruchomość. Organ egzekucyjny i wierzyciele mogą sprawdzać zobowiązanego w przypadku zmiany jego sytuacji materialnej przystąpić do ściągnięcia zaległych zobowiązań. Przede wszystkim zaś z akt sprawy wynika, że w mieszkaniu zobowiązanego są jeszcze inne ruchomości służące do spania i przechowywania odzieży poza zajętymi przez poborcę skarbowego. Sprzedaż ruchomości pokryje część zaległości. Istotne jest to, że zobowiązany korzystając z pomocy Powiatowego Urzędu Pracy w Ś., podjął działalność gospodarczą, która może przynieść dochody na regulowanie zaległości. Ubocznie stwierdzić należy, że w stanie faktycznym sprawy brak podstaw do przyjęcia, aby zaistniały przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania z art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji gdy zaistnieją okoliczności wyczerpująco i ściśle w nim w nim określone, prowadzone postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponieważ żadna z nich nie została objęta wnioskiem zobowiązanego, jak i niespornym jest, iż istnienie żadnej z nich nie zostało stwierdzone, zbędne są dalsze rozważania w tym przedmiocie. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł sąd jak w sentencji wyroku. /-/R. Wiatrowski /-/J. Małecki /-/W. Zygmont