I SA/Po 340/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2006r. postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. JR, reprezentowana przez doradcę podatkowego LW, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2006r. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]. Skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Wyjaśniła, że zaspokoiła należność wynikającą z zaskarżonej decyzji, jednakże wiązało się to z koniecznością zaciągnięcia licznych pożyczek u bliskich i osób trzecich, a także wyczerpało wszystkie posiadane oszczędności. Podała, że obsługa tych zobowiązań wyczerpuje środki bieżąco uzyskiwane z ubezpieczenia społecznego. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności i papierów wartościowych. Utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym mężu w wysokości około [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie posiada odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], gdyż składał je organ ZUS. Podała, że poza rachunkiem w A nie posiada innych rachunków bankowych, kont bankowych oraz lokat bankowych. Wskazała, że nie uzyskuje żadnych innych dodatkowych dochodów. Skarżąca na opłaty za gaz przeznacza [...], wodę [...], ogrzewanie [...], energię elektryczną [...], lekarstwa [...] i telefon [...]. Wnioskodawczyni nie posiada samochodu osobowego, nie posiada również żadnych przedmiotów wartościowych. Do pisma załączyła odcinek przekazu pocztowego, z którego wynika, że otrzymuje rentę rodzinną w wysokości [...] netto. Załączyła również wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że w dniu [...] otrzymała darowiznę od MA oraz wpłaciła kwotę w wysokości [...]. W dniu [...] skarżąca wpłaciła na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego kwotę [...] tytułem należności za [...] określonej w decyzji. Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że kwotę [...] uzyskała od najbliższych, t.j. od synów i ich żon w gotówce, t.j. od: P i I R – [...], J i B R – [...], K i K R – [...], P i A R – [...]. Wyjaśniła, że najbliżsi zdecydowali się na udzielenie pomocy finansowej z obawy o jej stan zdrowia psychicznego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, że zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym mężu w wysokości ok. [...], przy czym na opłaty i lekarstwa z w.w kwoty przeznacza ok. [...] miesięcznie. Jest osobą samotna, posiada dom o pow. [...] m2, nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych i samochodu osobowego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.