I SA/Po 356/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku EP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2009r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę [...] już uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] doręczono skarżącemu odpis prawomocnego zarządzenia z dnia [...] o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący EP pismem z dnia [...] oświadczył, że uiścił wpis od skargi w części, t.j. w wysokości [...], gdyż nie ma środków na opłacenie wpisu w całości. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W odpowiedzi na to zarządzenie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że uruchomienie produkcji materacy zdrowotnych pochłonęło dofinansowanie z urzędu pracy oraz wszystkie zaoszczędzone środki finansowe. Podniósł również zarzuty na prowadzone przez organ podatkowy postępowanie. Oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, jednakże nie mieszka z żoną i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wartościowych przedmiotów i nie uzyskuje dochodów. Małżonka z tytułu najmu uzyskuje dochód w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że znalazł się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, gdyż działanie pracowników Urzędu Skarbowego doprowadziło do upadku jego zdrowia, firmy, do konfliktu z żoną i do całkowitego bankructwa. Podał, że pozostaje w związku małżeńskim, jednakże nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Żona mieszka w K, natomiast skarżący w K. Małżonka jest właścicielem mieszkania. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżący i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach z o.o. Skarżący nie posiada rachunków bankowych. Małżonka posiada rachunek bankowy. Żona nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu prac dorywczych, które polegają na pisaniu pism i odwołań, uzyskane z tego tytułu środki ledwo starczają na lekarstwa i jedzenie. Żona nie korzysta z pomocy opieki społecznej, skarżący z uwagi na trudną sytuację zmuszony jest o taką pomoc wystąpić. Małżonka i skarżący ponoszą oddzielne koszty utrzymania. Żona ponosi koszty w wysokości ok. [...], przy czym [...]. Skarżący ponosi koszty w wysokości ok. [...], przy czym [...]. Podał, że on i jego żona nie posiadają samochodów osobowych. Podał, że jest z żoną w konflikcie, nie mieszkają razem, małżonka odmówiła udzielenia informacji dotyczących jej rachunku bankowego. Do pisma załączył oświadczenie żony, z którego wynika, że w [...] została zawarta umowa o rozdzielność majątkową małżeńską z uwagi na niepewne przedsięwzięcia małżonka. Podała, że nie była i nie jest zainteresowana jego sytuacją materialną, wydatkami na prowadzone przedsięwzięcia oraz sprawy przed Urzędami i Sądami. Od zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej skarżący nie przyczynił się do powiększenia jej majątku. Wskazała, że mąż wyprowadził się w [...] i od tego czasu nie wykazywał zainteresowania jej sytuacją materialną. Od [...] zakazała mężowi korzystania z jej konta. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, że spełnia przesłankę wynikającą z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego zwolniono go od kosztów sądowych powyżej kwoty [...], którą wpłacił na rachunek bankowy Sądu tytułem wpisu od skargi. Skarżący, pomimo że pozostaje w związku małżeńskim, nie mieszka z żoną, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie posiada stałego źródła dochodów, utrzymuje się z prac dorywczych. Posiada mieszkanie, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.