I SA/Po 360/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 02 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata oraz ustanowienie doradcy podatkowego ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu, 3. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego /-/ Jerzy Małecki K. Z. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W rubryce 4 wniosku "PPF" zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata i ustanowienie doradcy podatkowego (k. 6 akt sądowych). W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, ma na utrzymaniu córkę. Oświadczył, że posiada mieszkanie spółdzielcze o powierzchni [...] m2. Nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów. Wyjaśnił, że żyje poniżej granicy ubóstwa, gdyż nie wystarcza jemu środków pieniężnych na wykupienie lekarstw ratujących zdrowie i życie. Jest niepełnosprawnym inwalidą, przebył ciężką operację serca, porusza się o kulach. Z uwagi na zły stan zdrowia nie może podjąć dodatkowej pracy zarobkowej. Otrzymuje rentę w wysokości [...] zł netto, córka jest uczennicą liceum i nie otrzymuje dochodów. Wskazał, że stałe koszty utrzymania wynoszą [...] zł, przy czym czynsz [...] zł, alimenty [...] zł, spłata kredytu zaciągniętego w A. B. na zakup sprzętu do rehabilitacji [...] zł, abonament RTV [...] zł. Na wyżywienie, lekarstwa i telefon pozostaje skarżącemu kwota w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oddalając zaś wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego zaznaczył, że ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego są alternatywnymi formami pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanowienie dwóch pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację skarżącemu w postępowaniu administracyjnym. Pismem z dnia 20 maja 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacja w Poznaniu poinformowała Sąd, że pełnomocnikiem wyznaczonym z urzędu będzie adwokat A. N. W ustawowym terminie skarżący złożył na powyższe postanowienie referendarza sądowego sprzeciw, w którym podniósł, czy oddalony wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego oznacza, że zostanie pozbawiony pomocy specjalisty jakim jest doradca i sprawę z góry przegra mając tylko ustanowionego adwokata z urzędu. Zaznaczył, że pismo jego wynika z nieporadności życiowej. Z uwagi na to, że jest osobą niepełnosprawną chodzącą o kulach - skierowany na rehabilitację do Instytutu Ortopedii w P., to nie ma pewności, czy będzie mógł osobiście stawić się przed Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesionym sprzeciwem Sąd jest zobowiązany do rozpoznania sporządzonego na urzędowym formularzu i złożonego w dniu [...] kwietnia 2010 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego. Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest możliwe ustanowienie dwóch pełnomocników z urzędu tak jak zaznaczył we wniosku skarżący. Wyjaśnić wypada, że adwokaci, którzy zaliczani są do fachowych pełnomocników procesowych mogą reprezentować stronę bez żadnych ograniczeń przedmiotowych i podmiotowych w każdej sprawie objętej kompetencjami sądów administracyjnych. Udział w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocników profesjonalnych, zwalnia Sąd od objęcia reprezentowanej przez nich strony ochroną przed skutkami nieznajomości prawa. Nie można zatem podzielić zarzutu podniesionego w sprzeciwie, że strona której ustanowiono z urzędu tylko jednego pełnomocnika w osobie adwokata, a nie doradcy podatkowego zostanie pozbawiona możliwości obrony swojego stanowiska. Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest postępowaniem wpadkowym, w którym Sąd nie rozstrzyga o istocie sprawy. W postępowaniu tym Sąd nie bada prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawnych. Okoliczności te będą badane przez Sąd dopiero przy rozpoznawaniu skargi co do meritum, czego wyrazem będzie orzeczenie kończące postępowanie. Zgodnie z art. 243 §1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy osób, które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, albo środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności, np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 cyt. ustawy zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ze złożonego oświadczenia oraz nadesłanych dokumentów wynika, że zachodzą okoliczności, które dają podstawę do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Posiadane przez skarżącego, środki rzeczywiście nie są wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tym bardziej, że skarżący jest osobą niepełnosprawną poruszającą się o kulach, na jego utrzymaniu pozostaje córka. Stan zdrowia skarżącego wymaga z jednej strony ponoszenia dodatkowych wydatków na leczenie, a z drugiej strony uniemożliwia podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Skarżący w sposób dostatecznie przekonujący wykazał, że uiszczenie występujących w sprawie kosztów sądowych podobnie jak opłacenie fachowego pełnomocnika procesowego, przekracza jego możliwości finansowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ Jerzy Małecki