I SA/Po 371/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Tadeusz Geremek (spr.) Włodzimierz Zygmont Protokolant sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła oddala skargę /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska /-/ T. Geremek T.M. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w P. dokonał wymiaru cła od wprowadzonego na polski obszar celny z pominięciem odprawy celnej samochodu osobowego [...] o numerze nadwozia [...] klasyfikując go do pozycji taryfy celnej 8703 23 90 9 i wymierzając cło we kwocie 9.412,00 zł, oraz dopuścił przedmiotowy pojazd do obrotu na polski obszar celny. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż powyższy pojazd został wprowadzony na polski obszar celny z pominięciem obowiązku zgłoszenia go do odprawy celnej oraz uiszczenia należności celnych. Został on bowiem zarejestrowany w dniu 30.09.1997r. przez A. K. w Urzędzie Miejskim Gminy w R. na podstawie sfałszowanego dowodu odprawy celnej oraz umowy kupna-sprzedaży pojazdu zawartej z fikcyjną osobą ( P. Z. ). Ponieważ A. K. - jako podmiot rejestrujący po raz pierwszy na polskim obszarze celnym sporny pojazd - nie udokumentował faktu dokonania odprawy celnej, organ celny uznał zgodnie z przepisem art. 46 a ust. 2 ustawy z dnia 28.12.1989r. Prawo celne ( t. j. - Dz. U. z 1994r., Nr 71, poz. 312 ze zmian. ), iż nie został on poddany kontroli celnej. Działając wobec tego na podstawie art. 46 a ust. 1 ustawy Dyrektor Urzędu Celnego dokonał wymiaru cła oraz naliczył A. K. podatek od towarów i usług w kwocie 4.204,60 zł. Od powyższej decyzji odwołał się A. K., wnosząc - jak należy domniemywać z jej treści - o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł on, iż przedmiotowy pojazd nabył w dobrej wierze od osoby legitymującej się dowodem osobistym wystawionym na nazwisko P. Z. Zarzucił również Urzędowi Miejskiemu Gminy w R., że zarejestrował samochód przed sprawdzeniem autentyczności dowodu odprawy celnej. Decyzją z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że ponieważ nie udało się ustalić dokładnej daty i faktycznych okoliczności wprowadzenia samochodu na polski obszar celny, a A. K. nie przedstawił w toku czynności kontrolnych wiarygodnego dowodu odprawy celnej, organ celny I instancji prawidłowo uznał, iż nie został on poddany kontroli celnej. Wobec tego, iż ciężar uchylenia się od niekorzystnych skutków powyższego domniemania prawnego leży po stronie osoby fizycznej dokonującej obrotu towarowego z zagranicą, a sfałszowany dowód odprawy celnej i umowa kupna- sprzedaży pojazdu zawarta z niezidentyfikowaną osobą nie mogły zostać uznane za wiarygodne dokumenty, A. K. nie wykazał, że był on poddany kontroli celnej i tym samym inna osoba dokonała obrotu towarowego z zagranicą. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K., podnosząc, iż nie powinien płacić naliczonego cła, albowiem nabył on przedmiotowy pojazd już zarejestrowany na próbnych numerach rejestracyjnych. Nie mógł poza tym sprawdzić we własnym zakresie wiarygodności dokumentów dotyczących odprawy celnej ani dowodu tożsamości sprzedawcy. Ponownie zarzucił organom administracji, iż zarejestrowały samochód bez skontrolowania tych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ celny II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje: Skarga A. K. okazała się nieuzasadniona, albowiem w ocenie Sądu ustalenia faktyczne i prawne poczynione w niniejszej sprawie przez organy celne I i II instancji zostały dokonane w prawidłowy sposób. Zgodnie z przepisem art. 46 a ust. 1 ustawy z dnia 28.12.1989r. - Prawo celne ( t.j. - Dz. U. z 1994r., Nr 71, poz. 312 ze zmian. ), mającym zastosowanie w dacie podejmowania przedmiotowych decyzji, organ celny był zobowiązany do dokonania wymiaru i poboru cła w razie stwierdzenia, że dany towar nie został poddany kontroli celnej. Przepis ust. 2 powyższego artykułu wprowadzał natomiast domniemanie prawne, zgodnie z którym w przypadku nie przedstawienia w toku czynności kontrolnych przez osobę posiadającą towary przywiezione lub nadesłane z zagranicy dowodów odprawy celnej lub dowodów ich zakupu , uznawało się, że nie zostały one poddane kontroli celnej. Uchylenie się od niekorzystnych skutków tego domniemania prawnego w przypadku osoby fizycznej dokonującej obrotu towarowego z zagranicą ciążyło - zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym - na osobie dokonującej tego obrotu ( patrz m. in. : wyrok NSA z 04.02.1999r., sygn. akt I SA/Po 994/98; wyrok NSA z 17.03.1999r., sygn. akt V SA 1458/98, V SA 1460/98 ). Dokumenty przedstawione w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego ( sfałszowany dowód odprawy celnej oraz umowa kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu zawarta z fikcyjną osobą - okoliczności bezsporne ) nie mogły stanowić dowodów, które pozwalałyby na obalenie powyższego domniemania prawnego, albowiem były niewiarygodne. Wobec braku dowodów potwierdzających w jakikolwiek sposób fakt dokonania kontroli celnej pojazdu, organy I i II instancji zasadnie uznały, iż został on wprowadzony na polski obszar celny z pominięciem obowiązku celnego. A. K. został obciążony obowiązkiem uiszczenia należnego cła na podstawie przepisu art. 48 Prawa celnego, który stanowił, iż za podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą uważało się osobę fizyczną, która bezpośrednio władała tymi towarami podczas kontroli celnej, chyba, że wykazała ona odpowiednimi dokumentami, że obrotu tymi towarami dokonał inny podmiot. Decyzja ta była trafna, gdyż w świetle powyżej przedstawionych okoliczności nie było podstaw do uznania, że skarżący wykazał w wiarygodny sposób, iż obrotu przedmiotowym pojazdem dokonała inna osoba. Sąd podzielił również stanowisko organów celnych odnośnie zarzutu dotyczącego zakupienia przez skarżącego samochodu w dobrej wierze i przy zachowaniu należytej staranności, albowiem kwestia ta nie stanowiła na gruncie uregulowań zawartych w art. 46 a Prawa celnego ustawowej przesłanki pozwalającej na uwolnienie się od odpowiedzialności wypływającej z tego przepisu. Wynikające z niego domniemanie prawne mogło być bowiem obalone jedynie przez przedstawienie dowodu potwierdzającego faktyczne dokonanie odprawy celnej ( uiszczenia należności celnych i dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym ) lub dokonanie zakupu u istniejącego w rzeczywistości sprzedawcy krajowego. Niezasadny jest również zarzut skarżącego odnośnie faktu zarejestrowania przedmiotowego pojazdu przez Urząd Miejski Gminy w R. przed sprawdzeniem wiarygodności dowodu odprawy celnej, gdyż niezależnie od tego - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celnego - nie mógł on być traktowany jako dopuszczony do obrotu. Ponieważ skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ). /-/T. Geremek /-/M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont