I SA/Po 372/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2005r. postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący P K, reprezentowany przez adwokata J R złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości [...]. W uzasadnieniu podał, że obecnie przebywa w Areszcie Śledczym. Nie zarabia. Nie posiada też oszczędności, które mógłby przeznaczyć na opłatę od skargi. Jedyny majątek jaki posiada to [...] samochody ([...]), o wartości około [...] oraz motocykl o wartości [...], jednakże w.w pojazdy zajęte zostały przez Prokuraturę. Skarżący nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy PK w odpowiedzi z dnia [...] podał, że przebywa w Areszcie Śledczym od [...]. Przed aresztowaniem pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Obecnie skarżący pozostaje z żoną w separacji sądowej. W związku z aresztowaniem skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego o przedłużenie terminu do złożenia rocznego zeznania podatkowego. Z uwagi na powyższe skarżący nie złożył jeszcze zeznań za [...], stąd brak możliwości dołączenia ich odpisów do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nie posiada kont, lokat i rachunków bankowych. Skarżący pracuje w Areszcie Śledczym przy roznoszeniu jedzenia, jednakże nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. Nie korzysta i nie korzystał z pomocy opieki społecznej. Korzystał natomiast z pomocy rodziny, która przynosiła jemu paczki do aresztu. Przed aresztowaniem mieszkał w domu rodziców, dokładał się do kosztów mieszkania i utrzymania. Nie było jednak podziału kto, za co i ile płaci, stąd trudno jest jemu podać powyższe kwoty z rozbiciem na poszczególne wydatki. W miesiącach, w których udało się jemu więcej zarobić, dzielił się z rodzicami i dokładał więcej. W gorszych miesiącach dokładał mniej. Skarżący nie uzyskiwał przed aresztowaniem stałych miesięcznych dochodów. Prowadził własną firmę handlującą samochodami i częściami samochodowymi. Dochody miesięczne uzyskiwał w różnych wysokościach. Na wezwanie z dnia [...] P K w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że pomiędzy nim, a jego żoną istniała wspólnota majątkowa małżeńska. Małżonkowie nie posiadali żadnych oszczędności, wartościowych przedmiotów czy nieruchomości i wobec tego nie przeprowadzili podziału majątku. Do pisma załączył odpis wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...], sygn. akt [...] o orzeczeniu separacji. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że wpisy sądowe od skarg w sprawach: [...] uiścił z własnych oszczędności, które zostały mu jeszcze z czasu przed aresztowaniem. Nadto podał, że uiścił wpisy sądowe w kolejnych [...] sprawach. Jednakże z uwagi na fakt, że nie wystarczyło jemu środków pieniężnych na opłacenie wpisów sądowych od wszystkich spraw złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Oświadczył również, że nie ma możliwości pożyczenia brakującej kwoty od rodziców i żony, z którą pozostaje w separacji, z uwagi na fakt, że osoby te znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Nie może również pożyczyć pieniędzy od brata, gdyż brat przebywa w areszcie. Wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. od wpisu od skargi, zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie wpisu od skargi w rozpatrywanej sprawie jest wiarygodna. Skarżący od [...] przebywa w Areszcie Śledczym, nie pracuje, nie posiada oszczędności ani majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek