I SA/Po 38/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 28 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 28 maja 2025 r., [...], Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako "GITD" lub "organ II instancji") po rozpatrzeniu odwołania E. S. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] E. S. (dalej jako "Skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 26 września 2024 r., [...], nakładającej na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 10000,00 zł – utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie, jak wynika z jego uzasadnienia i akt sprawy, zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 13 sierpnia 2024 r. w miejscowości G. na ul. [...] (w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]) zatrzymano do kontroli, w związku z podejrzeniem przekroczenia Dopuszczalnej Masy Całkowietej (DMC), 4-osiowy pojazd ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował E. S.. Kierujący wykonywał ww. pojazdem przewóz drogowy z ładunkiem gliny (ładunek sypki/podzielny) w imieniu Skarżącej. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia 13 sierpnia 2024 r. Na wyznaczonym, legalizowanym miejscu do ważenia i mierzenia pojazdów na odcinku drogi powiatowej [...] w miejscowości S. dokonano ważenia zatrzymanego pojazdu wraz z ładunkiem za pomocą przenośnych legalizowanych wag do pomiarów statycznych. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – rzeczywista masa kontrolowanego pojazdu wyniosłą 44,5 t, co stanowiło przekroczenie o 12,5t, czyli 39%. Ustalono, że wymagane było zezwolenie kategorii V, a przewoźnik złamał zakaz przewożenia ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym. Powyższe ustalenia znalazły odzwierciedlenie w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako "WITD" lub "organ I instancji") z 26 września 2024 r., [...], nakładającej na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 10000,00 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego w odniesieniu do: elementarne naruszenie zasad prawa administracyjnego, zwłaszcza w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz uzasadnienia decyzji; naruszenie zasadności klasyfikacji prawnej dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% w zakresie prowadzenia pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej i obciążenia osi składowych osi wielokrotnych w sytuacji braku wpływu i niegodzenia się na powstanie jakichkolwiek naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego – stwierdzone naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których Skarżąca nie mogła przewidzieć – zarówno w zakresie czynności załadowczych jak i transportowych, dochowując należytej staranności; precyzyjnie określone miejsce zatrzymania do kontroli to po odcinku drogi będącej w procesie rozbiórki oraz przebudowy, tym samym nie mającej statusu drogi publicznej,zgodnie z decyzją Wojewody W. z 31 lipca 2023 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie nowego odcinka drogi krajowej nr [...]. W uzasadnieniu szeroko odniosła się w szczególności do (braku) możliwości posiadania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego na ładunek, który jest podzielny i braku w tym zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ. Wskazała również, że droga w procesie rozbiórki oraz przebudowy nie stanowi drogi publicznej, zaś zadania przewozowe realizowane przez Skarżącą określały miejsce dostarczenia ładunku jako teren budowy. Zatrzymany zespół pojazdów poruszał się na odcinku drogi krajowej nr [...] z precyzyjnie określonym miejscem zatrzymania do kontroli, tj. po odcinku drogi będącej w procesie rozbiórki oraz przebudowy. Decyzją z 28 maja 2025 r., wskazaną we wstępie, GITD utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu, przytoczywszy stosowne przepisy, wyjaśnił, że czynności załadunkowe niewątpliwie mają wpływ na sposób przewożenia ładunku, jednak podmiot wykonując przejazd odpowiada za przewóz i tylko z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w lp 10 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1539 z późn. zm., dalej w skrócie "u.t.d."). Podmiot wykonujący przewóz ponosi odpowiedzialność za przewóz, nie załadunek. Bezspornie odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności – zawsze może on "przerwać" łańcuch błędnych decyzji np. załadunkowych (ma on uprawnienie, jak i obowiązek, odmowy przyjęcia przesyłki nienadającej się do przewozu). Nie ma przy tym możliwości przeniesienia odpowiedzialności na załadowcę, choć nie wyklucza to możliwości nałożenia kary pieniężnej i na ten podmiot, co jednak stanowi odrębne postępowanie administracyjne; podmiot wykonujący przewóz może domagać się od załadowcy naprawienia poniesionej szkody wykazując, że doszło do nienależytego wykonania czynności ładunkowych. Mimo braku urządzeń wskazujących naciski na osie czy masę całkowitą, kierujący zeznał, że miał świadomość, że ładunku jest za dużo i dlatego jechał na wagę. W przedmiotowym przypadku pojazd przekraczał nie tylko krajowe normy dotyczące dopuszczalnych nacisków na podwójną oś napędową czy masy całkowitej, ale także dopuszczalne parametry techniczne określone przez producenta pojazdu (znajdujące się także na tabliczce znamionowej). Kierujący zeznał ponadto, że o ile normalnie porusza się drogami serwisowymi po terenie budowy to wyjechał na drogę wojewódzką nr [...], by dojechać do wagi, by sprawdzić, ile waży jego pojazd – innej drogi nie było. Okoliczność znajdowania się pojazdu na drodze publicznej, wbrew tezom strony, potwierdził zatem sam kierowca. Skarżąca, składając wyjaśnienia przed organem I instancji załączyła kopie decyzji dotyczącej innej drogi niż ta, na której został zatrzymany pojazd. Kwestie zezwolenia kategorii V zostały przez organ omówione w innej decyzji, wydanej w toku postępowania dotyczącego naruszeń z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponoszona przez podmiot wykonujący przewóz odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i obarczona jest ryzykiem; organ ocenia jedynie fakt wystąpienia naruszenia. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie. GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że przed rozpoczęciem wykonywania przewozu drogowego dokonała weryfikacji rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, nieprzekraczającej dopuszczalnej normy. Kierujący zeznał, że podejrzewał, że ładunku jest za dużo na pojeździe, lecz nie zgłosił tego załadowcy, decydując się wyjechać na drogę publiczną. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca zasadniczo powtórzyła zarzuty i tezy odwołania oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, alternatywnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ i zasądzenie kosztów postępowania. W szczególności wywodziła w uzasadnieniu, czym jest pojazd nienormatywny, kiedy dozwolony jest ruch pojazdu nienormatywnego i czym jest ładunek niepodzielny, możliwości wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika. Zdaniem Skarżącej – nie miała ona świadomości stwierdzonych nieprawidłowości i nie godziła się na powstanie jakichkolwiek naruszeń – był to wynik samodzielnego, indywidualnego działania Załadowcy, którego nie można było uprzednio przewidzieć zarówno z pozycji osoby prowadzącej pojazd, jak i przewoźnika, którzy dochowali należytej staranności. Ponadto precyzyjnie określone miejsce zatrzymania do kontroli to po odcinku drogi będącej w procesie rozbiórki oraz przebudowy, zatem nie mającej statusu drogi publicznej, zaś samo tzw. wyjechanie na drogę publiczną nie powoduje możliwości nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, wnosząc zarazem o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podkreślił, że przewoźnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności własnej jedynie przez wskazywanie na nieprawidłowe załadowanie towaru. W piśmie z 30 października 2025 r. Skarżąca przychyliła się do wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i podtrzymała tezy skargi. Tezy skargi zostały podtrzymane również w piśmie Skarżącej z 04 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przedmiotem kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Inspektor Transportu Drogowego z 28 maja 2025 r., [...], utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 26 września 2024 r.,[...],nakładającą na E. S. karę pieniężną w wysokości 10000,00 zł. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1539 z późn. zm.,dalej w skrócie "u.t.d."), w szczególności jej art. 92a ust. 1 i 3. W myśl powołanych przepisów: 1. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie; 2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust.1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie. 3. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości do 1 000 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej; 2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej. Z kolei jak stanowi art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia,a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Zgodnie z lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% odpowiada kara pieniężna w wysokości 10000,00 zł i zaliczane jest do grupy naruszeń NN – najpoważniejsze naruszenie. Należy od razu zaznaczyć, że nie jest w ogóle sporne między stronami przekroczenie dopuszczalnej wagi ani odpowiednia kwalifikacja. Tezy skargi (i uprzednio odwołania) sprowadzają się zasadniczo do dwóch kwestii, tj. 1) braku odpowiedzialności wobec okoliczności, których Skarżąca nie mogła przewidzieć mimo dochowania należytej staranności, a za które odpowiedzialność, jak się zdaje, winien ponosić załadowca, a także 2) zatrzymania pojazdu (zespołu pojazdów) nie na drodze publicznej, lecz poza nią. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wskazywanej przez Skarżącą w odwołaniu i skardze kwestii pojazdu nienormatywnego i braku zezwolenia kategorii V – jak podkreślił Organ – w tej sprawie została wydana odrębna decyzja. Po drugie, jak zauważył NSA m.in. w wyroku z 16.10.2024 r., II GSK 907/21 (wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: [...]): odrębne, a co za tym idzie różne zakresy normowania ustaw, a mianowicie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym - co jasno i wyraźnie wynika z zestawienia ich przepisów - nie mogą pozostawać bez wpływu na wniosek, że ustawy te realizują odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne. Podczas, gdy na gruncie pierwszej z tych ustaw administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego - które polega, między innymi, na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, jak również przekroczone zostały parametry wymiarów zewnętrznych pojazdu. To na gruncie drugiej z tych ustaw, kara pieniężna - której wysokość, jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd - jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1,lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia.Co przy tym nie mniej istotne z punktu widzenia oceny o zaktualizowaniu się danym zachowaniem znamion omawianych deliktów administracyjnych, o ile w odniesieniu do drugiego z nich jest konieczne ustalenie dotyczące istnienia obowiązku posiadania przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia określonej kategorii oraz naruszenia tego obowiązku, to ustalenie to nie jest już jednak konieczne - albowiem nie byłoby ono w ogóle przydatne - w odniesieniu do pierwszego z nich, gdyż ta okoliczność jest prawnie obojętna dla oceny o ziszczeniu się lub nie znamion tego deliktu. W świetle przedstawionych argumentów nie sposób jest zasadnie wnioskować o zaistnieniu sytuacji mającej dowodzić naruszenia zasady ne bis in idem. W kwestii podnoszonej przez Skarżącą kontroli pojazdu nie na drodze publicznej, lecz poza nią – sama Skarżąca w odwołaniu, jak i skardze podnosiła, że "precyzyjnie określone miejsce zatrzymania do kontroli po odcinku drogi będącej w procesie rozbiórki oraz przebudowy, tym samym nie mającej statusu drogi publicznej" – skoro po odcinku drogi w procesie rozbiórki oraz przebudowy, tzn, że na odcinku niebędącym w tym procesie, a zatem na drodze publicznej; okoliczność poruszania się pojazdu po drodze publicznej nr [...] przyznał zresztą sam kierowca wskazując, że chciał dojechać do wagi, by sprawdzić ile waży pojazd. Już w tym miejscu warto zaznaczyć, że kierowca zeznał również, że miał świadomość, że ładunku jest za dużo i dlatego jechał na wagę. Pojazd przekraczał przy tym nie tylko krajowe normy dotyczące dopuszczalnych nacisków na podwójną oś napędową czy masy całkowitej, ale także dopuszczalne parametry techniczne określone przez producenta pojazdu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 03.03.2023 r., II GSK 1488/19, odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa.Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Tezy Skarżącej o "braku wpływu i godzenia się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego" i ich powstanie wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć – zasadniczo odpowiadają dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Jak wskazał NSA w wyroku z 13.10.2022 r., II GSK 843/19, przepis ten odnosi się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Zarazem to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. wyroki NSA z 03.09.2024 r., II GSK 981/24 i II GSK 709/24). W ocenie Sądu trudno uznać za taką ponadprzeciętną sytuację, niemożliwą do uniknięcia przez profesjonalnego przedsiębiorcę tak znaczącego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej czy nawet parametrów technicznych, skoro sam kierowca miał podejrzenia ich przekroczenia. Nie bez znaczenia pozostaje również ta okoliczność, że tezy Skarżącej o dochowaniu należytej staranności są w pełni gołosłowne i ograniczają się do stwierdzenia, że zapewniła kompleksową infrastrukturę techniczną, sprzęt i przeszkoloną kadrę, zaś za wszelkie naruszenia odpowiada załadowca. W ocenie Sądu kontrolowane decyzje odpowiadają wymogom prawa, w szczególności zostały wydane po zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego i dokonaniu jego wszechstronnej oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Sąd, mając na uwadze treść art. 134 p.p.s.a., nie stwierdził również innych niż zarzucane w skardze naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.