I SA/Po 385/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna Kubicka Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę Naczelnik [...] w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. określił [...] sp. z o. o. (dalej zwanej: "spółką" albo "skarżącą") nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2015 r. do października 2015 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. (data nadania w placówce pocztowej zgodnie z datownikiem [...] stycznia 2018 r.) skarżąca spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie od wyżej wymienionej decyzji organu I instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ kontroli skarbowej pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. - w skrócie: "O.p."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji Naczelnika [...] w P.. W motywach rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji w P. wskazał, że z druku zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja Naczelnika [...] w P. z dnia [...] grudnia 2017 r. została skutecznie doręczona podatnikowi w dniu [...] grudnia 2017 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem [...] stycznia 2018 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone przez skarżącą w dniu [...] stycznia 2018 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W skardze z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie: - art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] w P. z dnia [...] grudnia 2017 r., znak sprawy [...]; - art. 121 § 1 O.p., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budząc zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, - art. 122 O.p., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz zaniechanie właściwego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że z informacji uzyskanych od spółki wynika, iż osoba, która odebrała korespondencję w imieniu [...] sp. z o.o., tj. A. W. (pełnomocnik pocztowy), nie przekazał jej w dniu odbioru spółce, albowiem przebywał na zwolnieniu lekarskim. Korespondencja do skarżącej dotarła z jednodniowym opóźnieniem i to bez informacji o tym, że część z niej została odebrana wcześniej. W związku z tym zdaniem skarżącej złożyła ona w dobrej wierze za pośrednictwem swojego pełnomocnika odwołanie w terminie, który wynikał z informacji przekazanych przez pełnomocnika pocztowego. Zdaniem skarżącej uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z powodów niezależnych od spółki. Nadto skarżąca podniosła, że organ podatkowy nie wyjaśnił w postępowaniu wszystkich ww. okoliczności i nie doprowadził do ustalenia faktycznej daty zapoznania się przez skarżącą z decyzją Naczelnika [...] w P., a także powodów uchybienia terminu wynikającego z informacji uzyskanych od pośrednika pocztowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm. dalej- "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jest prawidłowe. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu odwoławczego, wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Z treści art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest ostateczne (art. 228 § 2 Op). Treść tego przepisu, a w szczególności użyty tam zwrot "stwierdza", nakazuje przyjąć, że organ podatkowy obowiązany jest wydać postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w każdym przypadku uznania, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Poza jakąkolwiek oceną organu podatkowego pozostają okoliczności, z powodu których doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a jedynym uprawnieniem, a zarazem obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnej fazie kontroli odwołania jest ustalenie, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie 14-dni od daty doręczenia decyzji pierwszej instancji (por. wyrok WSA we [...] z [...] września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr [...]; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem [...]). Zgodnie z regulacją art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organy podatkowe przedłużany czy skracany. Przywołując przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., należy podkreślić, że ma on charakter bezwarunkowy, co oznacza, że w każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 563/07 - dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że każde uchybienie terminowi, bez względu na czas jego trwania, powoduje bezskuteczność dokonanej czynności procesowej, a więc także bezskuteczność odwołania, a w konsekwencji pozbawienie podatnika prawa do instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Jest to skutek wynikający z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 128 O.p.) i bezpieczeństwa w obrocie prawnym. Decyzje bowiem, od których nie służy odwołanie, a taka sytuacja powstaje z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania, stają się ostateczne i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach i na zasadach przewidzianych w ustawie dla wymienionych postępowań nadzwyczajnych. Podsumowując, rację ma organ odwoławczy, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca złożyła po upływie terminu do jego wniesienia. Wydając zatem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy stwierdził fakt istniejący w dacie złożenia spóźnionego odwołania. Wydanie przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. było zatem zasadne i celowe w odniesieniu do kwestii procesowych wyłaniających się przy rozpatrywaniu sprawy. Tym samym sformułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania, określonych w art. 121, art. 122 O.p. nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 powołanej ustawy, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Mając zatem na uwadze wyżej wskazane terminy Dyrektor Izby Skarbowej słusznie stwierdził, że ostatnim dniem do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] w P. z dnia [...] grudnia 2017 r. doręczonej skarżącej w dniu [...] grudnia 2017 r. - był dzień [...] stycznia 2018r. Tymczasem, zgodnie z datownikiem placówki pocztowej, odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone przez pełnomocnika strony skarżącej w dniu [...] stycznia 2018r., a więc już po upływie terminu do jego wniesienia. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że nie wywołuje ono skutków prawnych, a zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania powoduje zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Jeżeli organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, nie podlega żadnym ocenom ani stopniowaniu skali tego naruszenia i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. Argumentacja spółki, która podnosi, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z powodów niezależnych od skarżącej, bowiem osoba, która odebrała korespondencję w imieniu spółki – pełnomocnik pocztowy, nie przekazał jej w dniu odbioru spółce (przebywał na zwolnieniu lekarskim) i dlatego decyzja dotarła do spółki z jednodniowym opóźnieniem jest całkowicie niezasadna. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2011 r. - Prawo pocztowe (t.j Dz.U.2017.0.1481) operator pocztowy może przyjąć od adresata pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". Ustawodawca wprowadził jako regulację dodatkową, obok zasad udzielania pełnomocnictw wynikających z kodeksu cywilnego, szczególny rodzaj pełnomocnictwa, tj. pełnomocnictwo pocztowe. Obejmuje ono upoważnienie do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych i udzielane jest przez adresata innej osobie w formie pisemnego oświadczenia. Jak wynika z akt badanej sprawy skarżąca udzieliła pełnomocnictwa szczególnego, tj. pełnomocnictwa pocztowego do odbioru m.in. przesyłek pocztowych w imieniu [...] Sp. z o.o. Jeżeli zatem spółka zleciła odbiór korespondencji pełnomocnikowi pocztowemu, pełnomocnik ten winien zachować staranność w wykonywaniu zleconych czynności bowiem to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania takiego pełnomocnika, tym samym to na spółce ciąży obowiązek starannego wyboru każdego pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się działać w określonej czynności w imieniu i na rzecz mocodawcy winien działać z równą starannością i zaangażowaniem, jak gdyby działał na własną rzecz. Podkreślić należy, że niedbałość pełnomocnika również pocztowego obarcza skutkami samą stronę i nie stanowi podstawy do uwolnienia jej od ponoszenia z tego tytułu negatywnych następstw procesowych. W świetle powyższych regulacji prawnych, stwierdzić należy, że okoliczności wskazane w skardze, tj. brak świadomości spółki o przesyłce zawierającej przedmiotową decyzję, z uwagi na chorobę pełnomocnika pocztowego, nie dają podstaw do uznania, że skarżąca w dobrej wierze złożyła odwołanie w terminie. Z powołanych wyżej względów zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p. należy uznać za niezasadny. Tym samym nie doszło również do naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), jak i do naruszenia (art. 122 O.p.), bowiem podjęto wszelkie niezbędne działania w celu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).