I SA/Po 387/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi Ł. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 04 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Ł. S. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 3 listopada 2023 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...], dokonanej na postawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] 29 grudnia 2022 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie DIAS zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Naczelnik prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 grudnia 2022 r. nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2010 r. w kwocie należności głównej [...] zł plus odsetki. W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniem z 29 grudnia 2022 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA sygn. akt I FSK 923/20 w Izbie Administracji Skarbowej w [...]. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 29 grudnia 2022 r., natomiast skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego 16 stycznia 2023 r., na podstawie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; w skrócie: "k.p.a.") pod adresem miejsca zamieszkania zgłoszonym w organie egzekucyjnym, tj. [...], ul. [...]. W wyniku zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę [...]zł. Pismami z 23 stycznia 2022 r. (nadanymi w placówce pocztowej 24 i 25 stycznia 2023 r.) skarżący złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną. Postanowieniem z 03 marca 2023 r. Naczelnik stwierdził uchybienie terminu do jej wniesienia. W wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia, DIAS postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zalecił organowi egzekucyjnemu w pierwszej kolejności rozpatrzenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wykonując zalecenia organu odwoławczego, postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...], dokonaną zawiadomieniem z 29 grudnia 2022 r. Natomiast DIAS postanowieniem z 4 października 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika. Postanowieniem z 3 listopada 2023 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 13 listopada 2023 r. Pismem z 15 listopada 2023 r., skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu wniesiono o uznanie postanowienia za nieważne oraz przekazanie skargi na czynność egzekucyjną do rozpoznania, ewentualnie uchylenie postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 42 § 1 k.p.a., poprzez doręczenie postanowienia o zajęciu wierzytelności na adres nie będący miejscem zamieszkania skarżącego, co uniemożliwiło dochodzenie jego praw i obrony na podstawie ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. - dalej "u.p.e.a."); 2) art. 44 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż doszło do spełnienia wszystkich przesłanek z tego przepisu, co skutkowało uznaniem, iż doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, w sytuacji gdy skutek przewidziany w tym przepisie się nie ziścił; 3) art. 58 k.p.a., poprzez pominięcie tego przepisu w sytuacji, gdy skarżący złożył wniosek przewidziany w tym artykule i uprawdopodobnił, iż nie dokonał czynności z powodów nie otrzymania zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w rozumieniu art. 42 k.p.a.; 4) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu na jakich dowodach oraz podstawach prawnych zostało oparte rozstrzygnięcie; 5) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak zawieszenia postępowania pomimo braku rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia; 6) art. 41 § 1 k.p.a w zw. z art. 27 § 1a u.p.e.a., poprzez zignorowanie informacji o zmianie adresu, o jakiej strona poinformowała w postępowaniu dot. podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010 r. toczącym się przez sądem administracyjnym, z którym to postępowaniem wiąże się postępowanie egzekucyjne, podczas gdy organ był zobowiązany doręczyć postanowienie na ostatni znany adres skarżącego; 7) art. 124 oraz art. 7 k.p.a w zw. z art. 17 § 1c u.p.e.a., poprzez dwukrotne wydanie postanowienia w tej samej sprawie. Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W pierwszej kolejności organ wskazał, że skargę złożoną na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 4 października 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] 11 sierpnia 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wyrokiem z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Po 866/23. W tych okolicznościach organ uznał, że podniesiony przez skarżącego zarzut nierozpoznania zagadnienia wstępnego uznać należy za bezzasadny. W opinii DIAS organ I instancji prawidłowo wyjaśnił, że skutecznie doręczył skarżącemu zawiadomienie z 29 grudnia 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA sygn. akt I FSK 923/20 w Izbie Administracji Skarbowej w [...]. Powyższe zawiadomienie doręczono skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego 16 stycznia 2023 r., na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., pod adresem miejsca zamieszkania zgłoszonym w organie egzekucyjnym, tj. [...], ul. [...] Fakt ten dokumentuje znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, DIAS uznał, że siedmiodniowy termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zaczął biec 17 stycznia 2023 r., a upłynął 23 stycznia 2023 r. Tym samym w ocenie organu, nie budzi wątpliwości, że skarga nadana 24 stycznia 2023 r. została złożona po upływie terminu do jej wniesienia. W takiej sytuacji skarga na czynność egzekucyjną nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a organ egzekucyjny stosownie do art. 17 § 1c u.p.e.a., zobligowany jest stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do jej wniesienia. Odnosząc się do zarzutu kierowania korespondencji na nieprawidłowy adres organ stwierdził, że organ egzekucyjny kierując do skarżącego korespondencję w toku postępowania egzekucyjnego użył adresu zamieszkania zgłoszonego przez skarżącego i widniejącego w Systemie Rejestracji C. K. E. P., tj. [...], ul. [...]. Nie mając od skarżącego informacji o zmianie adresu zamieszkania organ egzekucyjny przyjął, że ostatni znany adres zamieszkania jest nadal aktualny. W związku z czym, skoro skarżący nie odebrał podwójnie awizowanej przesyłki, korespondencję należało uznać za doręczoną na mocy art. 44 k.p.a. Za niezasadny uznał organ zarzut dotyczący niezbadania przez organ egzekucyjny dowodów oraz trybu doręczenia zastępczego. Na zwróconej kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdowały się bowiem adnotacje pracownika operatora pocztowego pozwalające organowi pierwszej instancji stwierdzić prawidłowe doręczenie skarżącemu korespondencji w trybie art. 44 k.p.a. Co do zarzutu "zignorowania informacji o zmianie adresu, o jakiej strona poinformowała w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010 r. toczącym się przed sądem administracyjnym, z którym to postępowaniem wiąże się postępowanie egzekucyjne (...)" organ wskazał, że przepisy prawa nie obligują organów egzekucyjnych do uwzględniania adresu wskazanego przez zobowiązanego w toku "postępowania sądowego". Wobec powyższego organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie prawidłowo skierował korespondencję na adres zamieszkania zgłoszony w bazie organu. Za niezasadny uznał również organ zarzut dwukrotnego wydania postanowienia w tej samej sprawie. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 3 marca 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zostało bowiem uchylone postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r., a sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia. Z tego powodu postanowienie z 3 marca 2023 r. nie istnieje w obrocie prawnym, a zaskarżone postanowienie z 3 listopada 2023 r. jest postanowieniem wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ egzekucyjny. W skardze na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 40 § 1 oraz art. 42 § 1 i art. 44 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 26 § 5 pkt 1 i 5c u.p.e.a., przez przyjęcie przez DIAS, że organy prowadzące postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienie nie uchybiły wymienionym przepisom w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. skutkujący koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia, podczas gdy organy te w stopniu rażącym dopuściły się naruszenia wyżej wymienionych przepisów, co skutkowało brakiem skutecznego doręczenia zobowiązanemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego odpisu tytułu wykonawczego, tj. pierwotnym brakiem dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 2. art. 7 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i 4 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i 17 ust. 1c u.p.e.a. i art. 18 u.p.e.a., poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowo postępowania dowodowego kontrolnego mającego na celu ustalenie prawidłowości dokonania czynności doręczenia tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o dokonaniu czynności egzekucyjnej na prawidłowy adres zamieszkania podatnika, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż wystąpiły skutki prawne przewidziane w art. 44 § 4 k.p.a. stanowiące dowód spełniania przesłanki uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, ergo skarga nie podlega rozpoznaniu. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas przedstawioną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia DIAS, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. Kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym organy trafnie uznały, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Na wstępie należy wyjaśnić, że organ w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona z zachowaniem terminu. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia tej skargi – jest zachowanie ustawowego terminu. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność skargi, co oznacza, że w takim przypadku organ nie może wypowiadać się w kwestii podniesionych w niej zarzutów. W przypadku złożenia przez stronę skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, również kontrola sądu ogranicza się jedynie do ustaleń co do tego, czy skarga na czynność została wniesiona w terminie, a zatem czy organ miał podstawy do orzeczenia o przekroczeniu przez stronę terminu. W tym postępowaniu nie bada się prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej, ponieważ zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, którą w tym przypadku jest kwestia uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia skargi. W związku z powyższym ani sąd, ani organ w ramach niniejszej sprawy nie są uprawnione do badania innych kwestii aniżeli uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wyjaśnienia także wymaga, że stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania określonej czynności nie zależy od uznania organu. Obowiązek taki wynika wprost z ustawy i każde przekroczenie terminu zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia określnego środka zaskarżenia, w tym przypadku skargi na czynność egzekucyjną. Zgodnie z art. art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Stosownie do art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zgodnie zaś z treścią art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w krajowej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu organ, opierając się na ww. podstawach prawnych, prawidłowo uznał, że skarga wniesiona przez skarżącego w dniu 24 stycznia 2023 r. została złożona po terminie wynikającym z cytowanego wyżej przepisu. Należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji doręczył skarżącemu zawiadomienie z 29 grudnia 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA sygn. akt I FSK 923/20 w Izbie Administracji Skarbowej w [...] wraz z odpisem tytułu wykonawczego 16 stycznia 2023 r., na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., pod adresem miejsca zamieszkania zgłoszonym w organie egzekucyjnym, tj. [...], ul. [...]. Korespondencja adresowana na adres ul. [...], [...], awizowana była po raz pierwszy 2 stycznia 2023 r. (i umieszczona "w oddawczej skrzynce pocztowej adresata"), a powtórnie 10 stycznia 2023 r. W dniu 17 stycznia 2023 r. zwrotne potwierdzenie odbioru opatrzono adnotacją o niepodjęciu awizowanego pisma. W myśl art. 44 § 4 k.p.a. organ egzekucyjny uznał pismo za doręczone z dniem 16 stycznia 2023 r. Fakt ten dokumentuje znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organy prawidłowo uznały, że siedmiodniowy termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zaczął biec 17 stycznia 2023 r., a upłynął 23 stycznia 2023 r. Tym samym skarga nadana 24 stycznia 2023 r. została złożona po upływie terminu do jej wniesienia. Ustalenie powyższych okoliczności obligowało zaś organ do wydania orzeczenia na podstawie art. 17 § 1c u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienia jest ograniczone terminem; na postanowienie przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu, brak jest podstaw, aby powyższe doręczenie uznać za nieskuteczne, a organom zarzucać naruszenie przepisów dotyczących doręczeń. Z akt sprawy wynika bowiem, że adres zamieszkania strony, na który organ egzekucyjny skierował korespondencję był na dzień wysłania zawiadomienia o zajęciu aktualnym adresem zamieszkania zgłoszonym w bazie organu. Skarżący skutecznie nie wykazał, że adres, którym posłużył się organ egzekucyjny jest nieprawidłowy, zatem wniósł skargę na czynność egzekucyjną po upływie wymaganego terminu. Niedopuszczalne jest wywodzenie przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania (por. wyrok NSA z 22.11.2023 r. I GSK 1487/22, CBOSA). Niesłuszne jest zatem powoływanie się skarżącego na fakt wskazania przez niego innego adresu w toku postępowania sądowego toczącego się przed sądem administracyjnym, z którym to postępowaniem wiąże się postępowanie egzekucyjne. Prawidłowo organ wskazuje, że przepisy prawa nie obligują organów egzekucyjnych do uwzględniania adresu wskazanego przez zobowiązanego w toku "postępowania sądowego". Wobec powyższego organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie prawidłowo skierował korespondencję na adres zamieszkania zobowiązanego zgłoszony w bazie organu. Gdyby organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie na adres wskazany w postępowaniu sądowym, skarżący mógłby zasadnie skuteczność tej czynności zakwestionować. W ocenie Sądu w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.