I SA/Po 39/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A s.c. EK, IK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2007r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2007r. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że z powodu braku środków wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...], wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...], stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego w B wynosi [...]. Skarżąca dodatkowo podała, że zaciągnęła kredyt obrotowy w wysokości [...] oraz kredyt zwykły w wysokości [...] w B. W pierwszej kolejności wskazać należy, że akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki A s.c. EK, IK od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji Ta też spółka wniosła od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej skargę do tut. Sądu. To natomiast oznacza, że w myśl art. 25 § 3 w związku z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") spółka cywilna jest stroną postępowania w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do w.w przepisów, zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działalnie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Skoro adresatem zaskarżonej decyzji, więc podmiotem określonych w niej praw i obowiązków i zarazem wnoszącym skargę jest w niniejszej sprawie spółka cywilna, to ona występuje w tym sporze jako strona. Zatem tylko spółka cywilna może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien być oceniany w świetle przesłanek wskazanych w jednym z punktów art. 246 § 2 p.p.s.a. (dotyczących poza osobami prawnymi także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) [por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2007r., sygn. akt II FZ 309/07, publ. w internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest spółka cywilna zastosowanie będzie miał zatem przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 w.w ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na to, że art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej i majątkowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). W tym celu referendarz sądowy rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 255 P.p.s.a. może zwrócić się do strony skarżącej o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce cywilnej istotne jest także, że wspólnicy spółki cywilnej w myśl art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) za zobowiązania spółki są odpowiedzialni solidarnie. W sytuacji zatem gdy spółka cywilna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników. Wobec tego pismem z dnia [...] wezwano spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 złożonych przez skarżącą spółkę za ostatnie sześć miesięcy, 2. złożenie odpisu zestawienia rocznego przychodów i rozchodów skarżącej spółki za okres [...], 3. złożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych należących do skarżącej spółki za ostatnie sześć miesięcy, 4. złożenie ewidencji środków trwałych należących do skarżącej spółki, 5. podanie czy wspólnicy spółki cywilnej pozostają z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym (np. rodzice, teściowie, dzieci), jeżeli tak należy podać z kim oraz wyjaśnić w jakim wieku są osoby, z którymi pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, 6. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez wspólników spółki cywilnej i osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, 7. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy należących do wspólników spółki i do osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, 8. podanie czy wspólnicy spółki cywilnej i osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś nieruchomości (np. dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, inne nieruchomości – jaka jest ich powierzchnia), oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro oraz pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest rok produkcji i wartość rynkowa, 9. podanie w jakiej wysokości wspólnicy spółki cywilnej i osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 10. podanie czy wspólnicy spółki cywilnej lub osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody (np. z tytułu prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, umowy o dzieło, udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach – np. członka zarządu, prokurenta, zbycia udziałów, papierów wartościowych, prowadzenia działalności gospodarczej, wynagrodzenia za pracę, stypendium itd.), 11. podanie czy wspólnicy spółki cywilnej lub osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 12. udokumentowanie wysokości kredytów (pożyczek) oraz wysokości miesięcznych obciążeń z tego tytułu (udokumentowanie rat kredytowych) jakie zaciągnęła skarżąca spółka, należy podać również kiedy kredyty i pożyczki zostały zaciągnięte, w jakiej wysokości i na co, 13. wyjaśnienie czy przeciwko skarżącej spółce, wspólnikom spółki i osobom pozostającym z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym są prowadzone postępowania egzekucyjne, należy udokumentować wysokość dochodzonych należności, rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, należy podać również jaka kwota w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została już wyegzekwowana. Pismo doręczono skarżącej w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżąca, mimo upływu terminu, wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełniła. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro skarżąca, pomimo wezwania, nie udzieliła pełnych wyjaśnień i nie złożyła dokumentów, o które została wezwana, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i jej wspólników. To właśnie na spółce ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.