I SA/Po 397/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku BK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca BK, reprezentowana przez adwokata AS pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Do skargi załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...], pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do nadesłania urzędowego formularza PPF opatrzonego oryginalnym podpisem, ewentualnie do podpisania złożonego wraz ze skargą wniosku. Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie stać jej na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż jej mąż choruje, zaś ona musi się nim opiekować i dlatego nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Posiada dom o powierzchni [...] m2 na działce gruntu o pow. [...] m2 oraz budynek gospodarczy o pow. [...] m2 na działce gruntu, na której znajduje się droga dojazdowa, o pow. [...] m2. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Podała, że ona i jej mąż nie uzyskują żadnych dochodów. W utrzymaniu pomaga im rodzina, która przekazuje im środki pieniężne w wysokości ok. [...] oraz pomoc materialną. Wyjaśniła, że jej i jej mężowi nie przysługuje prawo do renty czy emerytury. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że jej roczny dochód w [...] i w [...] wyniósł [...]. Podała, że ona i małżonek nie posiadają kont i lokat bankowych, ani kart kredytowych. Wskazała, że nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów z tytułu wynajmu, dzierżawy, pracy dorywczej sezonowej i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...], przy czym [...], wodę czerpią z własnej studni, gazu nie mają, koszty leczenia i zakupu lekarstw męża skarżącej ponosi jego rodzina, przy czym wnioskodawczyni nie wie w jakiej wysokości, gdyż odmówili podania informacji w tym zakresie. Skarżąca podała, że otrzymują pomoc finansową od kuzyna męża, który przekazuje im około [...] miesięcznie. Oświadczyła, że ona i jej mąż nie posiadają samochodów osobowych oraz przedmiotów o wartości powyżej [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, gdyż musi opiekować się chorym mężem. Do pisma załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o wysokości dochodu uzyskanego w [...], z którego wynika, że dochód wnioskodawczyni i jej męża wyniósł [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, że spełnia przesłankę wynikającą z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ciężko chorym mężem. Małżonkowie nie uzyskują żadnych dochodów, otrzymują natomiast pomoc materialną i finansową od rodziny. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.