I SA/Po 397/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2008 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący MK, reprezentowany przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2008 r. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą schorowaną, posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Skarżący wskazał, że jest po kilku operacjach, podał również na co choruje. Wnioskodawca wyjaśnił, że otrzymuje rentę w wysokości [...] brutto, a po potrąceniach komorniczych otrzymuje [...]. W związku z powyższym, jak wyjaśnił, jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podał, że nie posiada środków na swoje konieczne utrzymanie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych, kart kredytowych i lokat bankowych. Wnioskodawca podał, że jego koszty miesięcznego utrzymania wynoszą: [...]. Skarżący wyjaśnił, że koszty leczenia i zakupu żywności ponoszą jego rodzice. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach z o.o., nie pełni funkcji w radach nadzorczych, nie pełni roli prokurenta itp., nie jest zatrudniony na umowę o dzieło i umowę zlecenia, poza dochodami z renty nie uzyskuje innych dochodów. Skarżący poinformował, że nie prowadzi działalności gospodarczej, działalność zlikwidował z końcem [...]. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego i nie użytkuje samochodów osobowych. Mieszkanie jest mieszkaniem lokatorskim spółdzielczym i użytkuje to mieszkanie na podstawie przydziału. Skarżący wyjaśnił, że nie pozostaje w związku małżeńskim, jest kawalerem. Wnioskodawca podał, że padł ofiarą przestępstwa dokonanego przez kontrahenta. Nie ma środków do życia i z tego powodu ratując się przed "śmiercią cywilną" i obniżeniem kosztów utrzymania zmuszony jest zamieszkiwać u rodziców. Do pisma załączył kserokopie: rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy, z których wynika, że w [...] przychód skarżącego wyniósł [...], w [...], dowodów opłat za użytkowanie lokalu, przekazów pocztowych – potwierdzenia wypłaty świadczenia za [...], wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] o przywróceniu renty uczniowskiej, opinii komisyjnego badania przez biegłych lekarzy z dnia [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący jest osobą schorowaną, jest rencistą i z tego tytułu otrzymuje kwotę netto w wysokości [...]. W ponoszeniu kosztów miesięcznego utrzymania pomagają mu rodzice, u których, z uwagi na trudną sytuację finansową, był zmuszony zamieszkać. Wnioskodawca nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący nie posiada oszczędności, nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, natomiast z dochodów uzyskiwanych z tytułu renty nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.