I SA/Po 4/11

Dnia 18 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2007 r. do czerwca 2008 r. postanawia: oddalić wniosek Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. B.T., reprezentowana przez pełnomocnika – L.T., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] , w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2007 r. do czerwca 2008 r. W dniu [...] lutego 2011 r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. po dwukrotnym wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącą sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącą we wniosku oświadczenia i pism uzupełniających wynikało, że skarżąca aktualnie zatrudnia [...] pracowników, zatem jej firma jest źródłem utrzymania dla ponad [...] osób. Skarżąca nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie wpisu od skargi. Konieczność zapłaty wysokich kosztów sądowych zmusi ją do sprzedaży towaru będącego własnością firmy i redukcji zatrudnienia. W skrajnym przypadku może to spowodować jej bankructwo i utratę podstaw bytu biologicznego. Zwolnieni pracownicy natomiast przejdą na utrzymanie budżetu państwa jako bezrobotni. Skarżąca nie podała czy pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wnioskodawczyni posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Wskazała, że poza firmą nie posiada żadnych dochodów ani zasobów majątkowych. Dochód firmy za 2010 r. wyniósł [...] zł. Na wezwanie z dnia [...] lutego 2011r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy B.T. w odpowiedzi z dnia [...] lutego 2011 r. oświadczyła, że pomiędzy nią a jej mężem istnieje rozdzielność majątkowa od [...] r. Wskazała, że nie posiada kont, lokat i rachunków bankowych. Nie uzyskuje dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] zł, przy czym ogrzewanie [...] zł, woda [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, lekarstwa [...] zł, wyżywienie [...] zł, środki czystości [...] zł. Wnioskodawczyni nie posiada samochodów osobowych. Skarżąca oświadczyła, że z uwagi na rozdzielność majątkową pomiędzy nią, a jej mężem nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie jaka jest sytuacja majątkowa i finansowa małżonka. Do pisma załączyła kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009, z którego wynika, że przychód skarżącej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i dochód [...] zł. Pomimo wezwania nie załączyła wyciągu ani kserokopii zeznania podatkowego za 2008 r. Po wpłynięciu sprzeciwu złożonego przez stronę skarżącą, zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżąca została wezwana ponownie do złożenia dodatkowych informacji, w celu uaktualnienia danych, potrzebnych do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało odebrane [...] kwietnia 2011 r., jednak do dnia dzisiejszego skarżąca nie odpowiedziała na nie. Zgodnie z art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącą, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w określonym zakresie, bądź też ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzależnione od wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 P.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z możliwości uregulowanej w art. 255 P.p.s.a. Sąd skorzystał uznając, że zawarte na wypełnionym formularzu PPF dane nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wyłącznej oceny Sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki (post. NSA z 30 lipca 2009 r. I FZ 170/09, niepubl.). Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia wniosku precyzyjnie określało jakich informacji oczekiwał Sąd i jakie dokumenty na tę okoliczność miały zostać przedstawione. W wezwaniu wyraźnie wskazano termin, w jakim strona powinna dopełnić nałożonego na nią obowiązku oraz skutki jego niedopełnienia. Reasumując, czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Należy więc przyjąć, że strona nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwiła przeprowadzenie analizy jej zdolności płatniczych. W takiej sytuacji nie złożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym miało decydujący wpływ na dokonanie przez Sąd oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącej zastosowana. Należy podkreślić, iż opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.