I SA/Po 406/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku MK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec 2003r., styczeń 2004r., lipiec – grudzień 2005r. postanawia: oddalić wniosek /-/V. Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący MK złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w branży handel materiałami budowlanymi, która to branża przeżywa obecnie kryzys. Kryzys spowodował spadek obrotów nawet o [...]%. W związku z tym wnioskodawca nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych. Z uwagi na brak środków zrezygnował również z fachowego pełnomocnika. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z synem i z córką. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona skarżącego posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...]. Dzieci nie posiadają majątku. Skarżący oświadczył, że z działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...], jego żona również w wysokości [...]. Skarżący wskazał, że od [...] posiada z żoną umowę o rozdzielności majątkowej. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MK w odpowiedzi podał, że koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i jego rodziny wynoszą około [...], przy czym [...]. Skarżący i jego żona posiadają samochody osobowe marki F, rok produkcji [...], cena rynkowa ok. [...] oraz M, rok produkcji [...], wartość rynkowa [...]. Ubezpieczenie OC i AC za F wynosi [...] rocznie, zaś za M [...] rocznie. Skarżący podał, że razem z żoną spłaca raty kredytów w wysokości [...] miesięcznie, przy czym [...] – kredyt zaciągnięty został w wysokości [...] na remont użytkowanego mieszkania, drugi kredyt na kupno komputera, nie podał w jakiej wysokości kredyt został zaciągnięty, rata [...], nadto wnioskodawca zaciągnął również kredyt obrotowy. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...], kserokopie z rachunków bankowych, kserokopię umowy kredytu gotówkowego, umowę użyczenia lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2, kserokopie rachunków. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy). Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, również jego żona z tego samego tytułu uzyskuje dochód. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki M o wartości około [...], jego żona zaś samochód osobowy marki F o wartości [...]. Majątek ten może być źródłem finansowania wpisu od skargi. Nadto z oświadczenia skarżącego wynika, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym kwotę [...] przeznacza na spłatę kredytów, które zostały zaciągnięte na remont mieszkania i kupno komputera, a zatem na zaspokojenie prywatnych potrzeb wnioskodawcy i jego rodziny. Trudno jest więc zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek ich ponoszenia na ogół obywateli w sytuacji, gdy postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone jest w jego indywidualnej sprawie. Należy zauważyć również, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż koszty utrzymania koniecznego dla osoby fizycznej i jej rodziny należy odnosić do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów, jakie ponosi dana rodzina (postanowienie z 28 grudnia 2004r., FZ 507/04, LexPolonica nr 1050380). Ponadto skarżący w swoim oświadczeniu nie wyjaśnił skąd bierze środki finansowe na ponoszenie kosztów miesięcznego utrzymania w wysokości około [...] skoro, jak oświadczył, miesięczny dochód jego i małżonki wynosi [...]. Należy zatem przyjąć, że skarżący posiada jakieś dodatkowe źródła dochodów, ewentualnie oszczędności, z których pokrywa w.w wydatki. Skarżący, pomimo wezwania, nie podał, czy on lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają dodatkowe dochody lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V. Mielcarek