I SA/Po 408/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś ( spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska W dniu [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego przyjął zgłoszenie celne SAD [...] z dnia [...]r., powodując objęcie towaru - używanej przyczepy do przewozu koni "H" wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu i określając kwotę długu celnego w oparciu o konwencyjne stawki celne. Organ nie zastosował obniżonych stawek celnych, gdyż załączona do zgłoszenia umowa kupna-sprzedaży z dnia [...]r. nie mogła stanowić prawidłowego dowodu statusu preferencyjnego pochodzenia towaru. Wnioskiem z dnia [...]r. W. W. zwrócił się o uznanie powyższego zgłoszenia za nieprawidłowe, dołączając kopie dokumentów przedstawionych podczas zgłoszenia celnego. Po jego rozpatrzeniu Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...]r. - wydaną na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej , art. 13, art. 19 § 1, art. 65 § 4 pkt. 1, art. 83 , art. 85 § 1, art. 246 § 4 i art. 262 Kodeksu celnego, art. 16 ust. 1 lit. b, art. 21 ust. 1 lit. a i art. 22 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997r. (zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zmian.), § 1 ust. 1 pkt. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu i umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zmian.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.12.2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zmian.) - uznał przedmiotowe zgłoszenie za prawidłowe. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zastosowanie obniżonych stawek celnych zależy od udokumentowania pochodzenia towarów z Unii Europejskiej prawidłowo wystawionym świadectwem przewozowym EUR 1 wystawionym przez władze celne państwa eksportującego lub deklaracją na fakturze sporządzoną przez upoważnionego eksportera oraz przywozu do Polski takich produktów bezpośrednio z obszaru Unii Europejskiej. Umowa z dnia [...]r. zawierająca deklarację o pochodzeniu importowanego towaru nie została tymczasem podpisana przez eksportera, a zatem była niezgodna z przepisami Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. W odwołaniu od tej decyzji W. W. wniósł o jej uchylenie i uznanie spornego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Według niego spełnił on wszystkie warunki uzasadniające zastosowanie obniżonych stawek celnych. W szczególności na umowie z dnia [...] r. widniał podpis eksportera. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego deklaracja na fakturze - zgodnie z art. 16 i art. 21 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego - winna być sporządzona w jednej z wersji językowych określonych w załączniku IV tego Protokołu oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego państwa eksportu. Przedmiotowy dokument - sporządzony w jęz. holenderskim - odbiega treścią od określonego wzorca, albowiem zamiast wymaganego zwrotu vermelding, deze goederen van zawiera on wyraz preferentiele. Nie można go było wobec tego uznać za prawidłowo wystawioną deklarację o preferencyjnym pochodzeniu towarów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. W. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji jako niezgodnej z prawem. Powtórzył argumenty przemawiające za uznaniem przedmiotowej deklaracji za prawidłową, łącznie z tym, iż zawiera ona autentyczny podpis eksportera, widniejący obok podpisu skarżącego. Według niego tekst deklaracji nie musi być identyczny z treścią załącznika IV do Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, albowiem jej zadaniem jest odzwierciedlenie treści podanej w załączniku, a nie jej dosłowne skopiowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd podzielił co prawda stanowisko organów celnych odnośnie tego, iż warunki sporządzania na fakturze deklaracji o pochodzeniu danego towaru (warunkujące zastosowanie wobec niego preferencyjnych stawek celnych) określone są konkretnymi przepisami art. 16 i art. 21 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, jednakże stwierdził jednocześnie, iż wymóg sporządzenia tekstu deklaracji zgodnie z treścią podaną w załączniku IV Protokołu, nie może być rozumiany w zbyt formalistyczny sposób. Nakazu zgodności treści danej deklaracji z wzorem podanym w tym załączniku nie powinno się identyfikować z koniecznością automatycznego powielania sformułowań i wyrazów podanych w tym wzorze. Ważne jest bowiem, by z treści deklaracji wynikało jednoznaczne oświadczenie eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towarów. Z akt administracyjnych sprawy wynika tymczasem, iż organ celny w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego ograniczył się jedynie do mechanicznego porównania wyrażeń i słów zamieszczonych na przedmiotowej deklaracji ze wzorem podanym w załączniku. Dopiero w trakcie niniejszego postępowania sądowoadministarcyjnego Dyrektor Izby Celnej przedłożył na żądanie Sądu urzędowe tłumaczenie dokumentu umowy kupna - sprzedaży przedmiotowego towaru z [...]r. ( k. [...] akt ), z którego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że umowa zawiera deklarację eksportera o preferencyjnym pochodzeniu importowanej przyczepy z Unii Europejskiej. Obowiązkiem organu II instancji było wobec tego zbadanie tej okoliczności w trakcie prowadzonego przez siebie postępowania. W szczególności powinien on zlecić dokonanie urzędowego tłumaczenia dokumentu umowy w celu poznania jej treści w języku polskim, a nie tylko poprzestawać na porównywaniu jej oryginalnej wersji w języku holenderskim z wzorami deklaracji z załącznika IV. Umowa z dnia [...]r. stanowiła niewątpliwie kluczowy dowód w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się tymczasem, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie powinny być uznane - w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej - za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 07.10.1999r. o języku polskim - Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm. Z art. 5 ust. 1 tej ustawy wynika bowiem, iż organy administracji publicznej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, a do czynności tych zalicza się niewątpliwie również zbieranie i analizowanie materiału dowodowego ( por. wyrok NSA w Warszawie z 09.02.2001r., III SA 2339/99; wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004r., III SA 2719/02, POP 2005/4/91; wyrok WSA w Warszawie z 17.03.2004r., III SA 2512/02; wyrok WSA w Warszawie z 01.09.2004r., V SA/Wa 181/04, LEX nr 162207). Z tego względu należało uznać, iż organ celny nie zlecając tłumaczenia tego dokumentu na język polski nie wykonał w sposób właściwy obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia materiału dowodowego, przez co naruszył treść art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Niezależnie od tego Sąd zauważył niekonsekwencję organów celnych obu instancji działających w przedmiotowej sprawie związaną z zarzutami stawianymi spornej deklaracji. Organ I instancji wiązał bowiem jej nieprawidłowość z brakiem podpisu eksportera. Organ odwoławczy nie odniósł się natomiast w ogóle do tej kwestii, skupiając się wyłącznie na treści tej deklaracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu celnego II instancji będzie zatem dokonanie wnikliwej analizy tekstu deklaracji eksportera zawartej w przetłumaczonej w trakcie postępowania sądowoadministarcyjnego na język polski umowie kupna sprzedaży, pod kątem złożonego przez niego oświadczenia o preferencyjnym pochodzeniu importowanej przyczepy. Organ ten winien przy tym pamiętać, iż o skutkach prawnych wywoływanych przez dany dokument decyduje jego rzeczywista treść, a nie forma. Skoro zatem w ocenie Sądu organ odwoławczy wydał swoją decyzję z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego ), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmian.) - jak w sentencji wyroku. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska