I SA/Po 41/26

Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2024 oddala skargę. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor ARiMR) decyzją z 18 sierpnia 2025 r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1199 ze zm., dalej: u.ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania przez S. P. (dalej: skarżący/strona) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik ARiMR) z 17 marca 2025 r. w sprawie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że 28.06.2024 r. skarżący złożył za pośrednictwem platformy aplikacyjnej [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2024. Do wniosku dołączył załączniki graficzne. W 2024 r. zadeklarowano do płatności działki ewidencyjne nr: - [...], [...], [...], gm. T. -miasto, obr. miasto T., - [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], gm. T., obr. B., - [...], [...], [...], gm. T., obr. K. , - [...] gm. T., obr. W. , - [...], gm. T., obr. S. . Zadeklarowana powierzchnia działek rolnych o przyznanie płatności do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 72,73 ha: działka rolna A o pow. 0,99 ha, działka rolna B o pow. 7,36 ha, działka rolna C o pow. 11,92 ha, działka rolna D o pow. 4,04 ha, działka rolna E o pow. 0,10 ha, działka rolna F o pow. 2,79 ha, działka rolna G o pow. 5,84 ha, działka rolna H o pow. 0,78 ha, działka rolna I o pow. 1,24 ha, działka rolna J o pow. 5,12 ha, działka rolna K o pow. 0,19 ha, działka rolna L o pow. 1,27 ha, działka rolna M o pow. 0,32 ha, działka rolna N o pow. 13,06 ha, działka rolna O o pow. 0,62 ha, działka rolna P o pow. 0,40 ha, działka rolna Q o pow. 3,31 ha, działka rolna R o pow. 0,24 ha, działka rolna S o pow. 7,80 ha, działka rolna T o pow. 2,57 ha, działka rolna U o pow. 2,77 ha. Skarżący wniósł również o przyznanie płatności redystrybucyjnej, płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona, schematy na rzecz klimatu i środowiska (ekoschematy): ekoschemat - obszary z roślinami miododajnymi, ekoschemat - rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi (w ramach praktyki: wymieszanie obornika na gruntach ornych w terminie 12 godzin od jego aplikacji, uproszczone systemy upraw), uzupełniającej płatności podstawowej. Gospodarstwo rolne skarżącego w 2024 r. wytypowano metodą analizy ryzyka do kontroli na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich. Kontrolę przeprowadzono 2.10.2024 r. metodą inspekcji terenowej przez wykonawcę zewnętrznego. Sporządzono raport z czynności kontrolnych, stwierdzając nieprawidłowości. Kopię raportu doręczono stronie w dniu 20.01.2025 r. S. P. złożył zastrzeżenia do raportu. W odpowiedzi organ wskazał, że ustalenia raportu częściowo zmieniono, a obowiązującymi wynikami kontroli są wyniki zawarte w kopii raportu z czynności kontrolnych przesłanych stronie w załączeniu. Zgodnie z raportem w zakresie płatności bezpośrednich, po korekcie, stwierdzono następujące nieprawidłowości: - na działce B, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 7,36 ha, stwierdzono taką samą powierzchnię; kontrolujący zastosowali kod [...], tj. nie stwierdzono deklarowanej uprawy, [...], tj. na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności, [...], tj. do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego. - na działce B, na której zadeklarowano do płatności w ramach praktyki: uproszczone systemy uprawy powierzchnię 7,36 ha, stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. nie stwierdzono zadeklarowanego ekoschematu; - na działce C, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 11,92 ha stwierdzono taką samą powierzchnię; kontrolujący zastosowali kod [...] (tj. jak wyżej), [...] (tj. jak wyżej). - na działce C, na której zadeklarowano do płatności w ramach praktyki: uproszczone systemy uprawy powierzchnię 11,92 ha stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. jak wyżej; - na działce E, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,10 ha, stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. jak wyżej, [...], tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, [...], tj. stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania. - na działce G, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 5,84 ha stwierdzono taką samą powierzchnię; kontrolujący zastosowali kod [...], [...], [...] - na działce G, na której zadeklarowano do płatności w ramach praktyki: uproszczone systemy uprawy powierzchnię 5,84 ha twierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; Kontrolerzy zastosowali kod [...]; - na działce H, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,78 ha stwierdzono, że działka jest większa od powierzchni deklarowanej i wynosi 0,94 ha, kod błędu [...]; - na działce I, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 1,24 ha, stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; Kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS; - na działce K, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,19 ha, stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania. - na działce L, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 1,27 ha stwierdzono taką samą powierzchnię; kontrolujący zastosowali kod [...], tj. na działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, [...], tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, [...], tj. stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania; - na działce M, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,32 ha, stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku, [...], tj. jak wyżej; - na działce N, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 13,06 ha stwierdzono taką samą powierzchnię; kontrolujący zastosowali kod [...], [...], [...], [...] - na działce O, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,62 ha stwierdzono taką samą powierzchnię; kontrolujący zastosowali kod [...] - na działce S, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 7,80 ha, stwierdzono, że wielkość działki jest równa powierzchni deklarowanej; kontrolerzy zastosowali kod [...], tj. Granice uprawy wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku. - na działce U, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 2,77 ha stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest mniejsza od powierzchni deklarowanej i wynosi 2,59 ha, co odnotowano kodem błędu [...]. Kierownik ARiMR decyzją z 17 marca 2025 r.: - odmówił przyznania S. P.: 1. podstawowego wsparcia dochodów – 2024 i nałożył karę w wys. 19.419,81 zł; 2. obszary z roślinami miododajnymi – 2024 i nałożył karę w wys. 11.862,31 zł, 3. uproszczone systemy uprawy – 2024 i nałożył karę w wys. 6.374,13 zł, a nadto - odmówił przyznania S. P. uzupełniające płatności podstawowej i nałożył karę w wys. 764,96 zł, równocześnie - przyznał S. P.: 1. płatność redystrybucyjną – 2024 w wys. 5.063,70 zł, 2. płatność do roślin strączkowych na nasiona – 2024 w wys. 3.986,28 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 285,87 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia, 3. wymieszanie obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 12 godzin – 2024 w wys. 135,75 zł. Skarżący wniósł odwołanie. Wskazał, że wykluczenie 40 ha upraw z gospodarstwa o odmowę przyznania płatności i nałożenie kar finansowych na następne lata uważa za krzywdzące go i niezgodne ze stanem faktycznym. Podał, że działki B i G – uprawy mododajnezostały wysiane w maju 2024 r. w systemie bezorkowym do gruntu przy pomocy agregatu talerzowego. Działki te nie były przez skarżącego Oranje przez ostatnie lata. Działki N i L zostały wykoszone w maju 2024 r. Na działce C - po 15 marca 2024 r. wsiany owiec bezorkowo agregatem talerzowym. Z kolei fotografie zadrzewień niekoniecznie związanych z działkami strony wykonane przez firmę kontrolną nie wie czemu mają służyć. Skarżący zwrócił się z zapytaniem – czy mają wskazywać na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Wyjaśnił, że są to zadrzewienia przy słupach elektrycznych czy przy miedzach śródpolnych. Kontrolę roślin miododajnych przeprowadzono 2 miesiące po wymogu utrzymania roślin (sierpień). Dyrektor ARiMR uznał odwołanie za niezasadne i – jak wskazano na wstępie - zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich jest ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 1741 ze zm., dalej: ustawą o Planie Strategicznym oraz przepisy wydane na jej podstawie. Powołano przepisy art. 25 i art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, by wskazać, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały ustalenia kontroli w zakresie płatności bezpośrednich, wykonanej metodą inspekcji terenowej 2.10.2025 r. przez Wykonawcę zewnętrznego. Podczas kontroli sporządzono raport, a wyniki kontroli na miejscu znalazły odwzorowanie w rozstrzygnięciu sprawy. Zdaniem organu II instancji powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2024 nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Wyjaśniono, że w oparciu o art. art. 10 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym ARiMR przeprowadza kontrole, w tym kontrole na miejscu. Prawidłowe przeprowadzenie kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej rozumie się przez sporządzenie: raportu z kontroli (zawierającego przede wszystkim wyniki analizy zdjęć z inspekcji - powierzchnie stwierdzone dla kontrolowanych działek rolnych) oraz pełnej dokumentacji z wywiadu terenowego dla wszystkich kontrolowanych działek rolnych, w skład której wchodzą: formularz z wywiadu terenowego (stwierdzenie grupy upraw oraz wyniki sprawdzenia przestrzegania wymagań dobrej kultury rolnej), szkice kontrolowanych działek przygotowane na wydrukach ortofotomapy (obrazujących granice i lokalizację skontrolowanych działek rolnych), fotografie kontrolowanych działek rolnych. Powyższą dokumentację sporządzono w ramach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni w gospodarstwie strony. Zdjęcia wykonane na kontrolowane działce rolnej wskazują na stan zastany na tych działkach na dzień kontroli. Kontrola pozwoliła ustalić i udokumentować stan faktyczny na dzień jej przeprowadzenia. Stan działek udokumentowany został w sposób należyty poprzez dokumentację zdjęciową, a zasięg pomiaru powierzchni działek oznaczono na szkicu pomiarowym zawierających także oznaczenia miejsc wykonania zdjęć. Dyrektor ARiMR wskazał, że kontrolerzy na działkach rolnych: B, C, E, G, N, O, stwierdzili brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności, co odnotowano kodem błędu [...] Potwierdza to liczna dokumentacja fotograficzna wykonana na tych działkach w dniu kontroli. Ponadto na działkach rolnych B, C, G nie stwierdzono deklarowanej uprawy, co odnotowano kodem błędu [...]. Na działkach rolnych B, G, na których zadeklarowano do płatności uprawę miododajną (składniki mieszanki: żmijowiec grecki, facelia błękitna) kontrolerzy stwierdzili ugór. Również na działce rolnej C, na której zadeklarowano do płatności owies zwyczajny, kontrolerzy stwierdzili ugór. Zatem nie można było zgodzić się z twierdzeniami strony zawartymi w odwołaniu. Z kolei na działce rolnej L, na której zadeklarowano do płatności TUZ na powierzchni 1,27 ha, kontrolerzy stwierdzili zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, co odnotowano kodem błędu [...] Na działce rolnej U, na której zadeklarowano powierzchnię 2,77 ha stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo wynoszącą 2,59 ha, co odnotowano kodem [...]. Natomiast na działce rolnej, na której zadeklarowano do płatności 0,78 ha, stwierdzono większą powierzchnię użytkowaną rolniczo wynoszącą 0,94 ha, co odnotowano kodem [...] Powierzchnie na tych działkach uległy kompensacie. Ponadto kontrolerzy na działkach rolnych B, C, G, na których zadeklarowano do płatności praktykę: uproszczone systemy uprawy, nie stwierdzili zadeklarowanego ekoschematu i zastosowali kod [...]. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy organ II instancji nie mógł zgodzić się z twierdzeniami strony, że na działkach rolnych B i G były uprawy miododajne, działki N i L były wykoszone w maju, a na działce C wysiano owies. Skarżący dnia 3.02.2025 r. złożył organowi zastrzeżenia do raportu. Kopię raportu z wykonanej kontroli po korekcie przekazano stronie 5.03.2025 r. Po wydaniu decyzji, strona złożyła do organu II instancji kolejne zastrzeżenia do raportu z kontroli. Dnia 30.04.2025 r. Biuro Kontroli na Miejscu odpowiedziało na zastrzeżenia strony. Dyrektor ARiMR nie stwierdził błędów w zakresie procedowania sprawy przez Kierownika ARiMR mogące skutkować zmianą decyzji. Organ podał, że to wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za informacje podane we wniosku, które powinny być zgodne ze stanem faktycznym, jak również z żądaniami i wolą samych wnioskodawców. Zarówno z przepisów wspólnotowych jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o te płatności ubiega. Natomiast zasadą jest, że udzielenie pomocy nie następuje z urzędu, a na wniosek rolnika. Zatem rolnicy, którzy chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powinni jednak dostosować swoje działania do uregulowań prawnych. Powierzchnia deklarowana we wniosku na rok 2024 do płatności nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 72,73 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 32,54 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 100,00%. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona wynosiła 5,56 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 5,38 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 3,35%. Mając na uwadze powyższe, powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosiła 5,02 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do ekoschematu - obszary z roślinami miododajnymi wynosiła 13,60 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,40 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności do ekoschematu - obszary z roślinami miododajnymi a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100,00%. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do praktyki - uproszczone systemy upraw wynosiła 48,80 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 23,50 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności do praktyki - uproszczone systemy upraw a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100,00%. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 35,20 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 23,10 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną wynosi 52,38%. Dyrektor ARiMR podkreślił, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, czy też innych uczestników postępowania. Na organach Agencji nie ciąży więc obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. S. P. w skardze do tutejszego Sądu podniósł zarzut niezasadnego skorygowania danych we wniosku o płatności. W jego ocenie kontrola działek z 2.10.2024 r. była dokonana po okresie wegetacji roślin, a jej wyniki są sprzeczne z wynikami monitoringu satelitarnego ARiMR, który pokazuje inne wyniki niespójne, niesprzeczne ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z 12 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż wydane w sprawie decyzje nie mogą się ostać, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy oraz nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego i dokonanie tego wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi obywatela; - art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego (raporcie kontroli przeprowadzonej przez podmiot zewnętrzny), który jest niewiarygodny, niepełny, a nadto został przeprowadzony w sposób naruszający zasady przeprowadzania dowodów w postępowaniu administracyjnym, tj. bez powiadomienia strony o terminie kontroli, z rażącym naruszeniem prawa – art. 106 ustawy o Planie Strategicznym polegającym na kierowaniu pism bezpośrednio do strony z pominięciem organu administracji publicznej (np. przesłanie raportu z czynności kontrolnych przez kontrolującego będącego podmiotem prywatnym), które to czynności nie mieszczą się w ramach przeprowadzenia kontroli w rozumieniu ww. przepisu, - art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej o wysokim stopniu represyjności bez wskazania w sentencji oraz uzasadnieniu decyzji przepisu rangi ustawowej, na podstawie którego kara ta została nałożona, co pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą wyłączności ustawy w sferze kar nakładanych na obywatela (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Mając na względzie te zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu rzeczonego pisma pełnomocnik strony podniósł, że tylko dokument spełniający warunki formalne i oparty na prawidłowych danych może stanowić podstawę do odmowy przyznania płatności i nałożenia kary pieniężnej. W niniejszej sprawie organy zaniechały zaś przeprowadzenia samodzielnej oceny prawidłowości sporządzenia raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonej przez G. T. sp. z o.o. Podniesiono, że w odpowiedzi na zastrzeżenia strony zgłoszone do raportu organ stwierdził, że na działkach B i G znaleziono "przekwitnięte trawy oraz przeschniętą roślinność ruderalną", co – zdaniem Agencji – nie wskazywało na to, by wcześniej znajdowała się tam uprawa miododajna (żmijowiec, facelia). Agencja w ten sposób dokonała niedopuszczalnego domniemania uznając, że stan roślinności w październiku pozwala na precyzyjne odtworzenie składu gatunkowego uprawy z czerwca czy lipca. Skoro okres obowiązkowego utrzymania uprawy miododajnej trwa do końca sierpnia to stan z października (po upływie ponad miesiąca od tego terminu i po naturalnym obumarciu roślin) nie jest miarodajnym dowodem na brak uprawy w sezonie. Pełnomocnik strony wskazał, że kontrolerze użyli kodów [...] (brak zabiegów zapobiegających zachwaszczeniu) oraz [...] (zwiększenie zasięgu lasu/zalesienia), argumentując, że obecność siewek drzew i krzewów (np. sosen, brzóz, jeżyn) świadczy o wieloletnich zaniechaniach (na działce L stwierdzono zaniechanie trwające ponad 2 lata). Tymczasem pojedyncze, jednoroczne siewki mogą pojawić się na każdym polu w wyniku naturalnego samosiewu z sąsiednich terenów leśnych w ciągu jednego sezonu i nie dowodzą one braku prowadzenia działalności rolniczej. Ich usunięcie może nastąpić podczas standardowych zabiegów pożniwnych lub jesiennych prac polowych, które nie muszą być wykonane przed dniem kontroli. Podniesiono, że zgodnie z przepisami, aby grunt uznano za będący w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy musi zostać wykonany co najmniej jeden zabieg agrotechniczny w terminie do 31 lipca. Zdaniem organów, skoro w październiku kontrolerzy widzieli "wysokie trawy i chwasty" to znaczy, że żadnego zabiegu do 31 lipca nie było. Przyjęcie zaś takiego założenia pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki, gdyż dynamika wzrostu chwastów (szczególnie przy sprzyjającej pogodzie w sierpniu i wrześniu) sprawia, że pole wykoszone w maju lub czerwcu może w październiku wyglądać na całkowicie zachwaszczone. Pełnomocnik podniósł, że kontrola z 2.10.2024 r. jest też nieadekwatna do oceny upraw w krótkim cyklu wegetacyjnym, takich jak owies (działka C), czy mieszanki miododajne (działki B i G). Cykl takich roślin kończy się w sierpniu/wrześniu. Brak widocznej roślinności w październiku nie dowodzi ugorowania, lecz naturalnym następstwem zakończenia wegetacji i przeprowadzenia zbiorów lub zabiegów pożniwnych. W czasie kontroli brak widocznych roślin jest więc stanem naturalnym i nie może stanowić podstawy do uznania działki za ugór, nawet jeśli zostało wykonane zdjęcie. Ocena stanu uprawy powinna uwzględniać cykl wegetacyjny oraz możliwe zniszczenia naturalne przez czynniki pogodowe lub zwierzęta. Pojedyncze siewki sosny są naturalne, nie mają wpływu na użytkowanie działki w sezonie. Brak śladów zabiegów agrotechnicznych w X nie oznacza ich braku w sezonie wegetacyjnym, część zabiegów była wykonana w miesiącach wcześniejszych. W momencie kontroli uprawa, jak wskazuje skarżący, była od dawna zebrana, pole było po ściernisku, po orce, albo przygotowane pod kolejną uprawę. Owies był wysiany i zebrany zgodnie z agrotechniką. Brak śladów po zbiorze w X jest naturalny i przewidywalny. Termin kontroli miał zaś miejsce poza fazą, w której można ocenić uprawę owsa. Kalendarz agrotechniczny jest szacunkowy i różni się w zależności od pogody, regionu i praktyki rolnika. Okoliczności te nie zostały wzięte pod uwagę przez organy. Fakt, że "pozostałości roślinności nie wyglądają jak standardowy owies w październiku" nie świadczy o nieprowadzeniu uprawy. Agencja sugeruje, że międzyplon był przerośnięty chwastami. Tymczasem chwasty mogły pojawić się po zbiorach owsa, nie wpływając na faktyczne prowadzenie uprawy. Stwierdzenie przez kontrolerów obecności "roślinności ruderalnej" zamiast uprawy miododajnej w X jest oceną subiektywną, która nie uwzględnia wpływu czynników pogodowych i upływu czasu od terminu obowiązkowego utrzymania uprawy (do końca VIII). Powyższe wątpliwości świadczą o naruszeniu art. 7 i art. 77 k.p.a. Organy miały możliwość wyjaśnienia tych kwestii, choćby przez przesłuchanie strony, czy kontrolerów, czego zabrakło. Pełnomocnik strony wskazał też na wyniki monitoringu satelitarnego ([...]), który pokazywał inne wyniki niż dokonane podczas kontroli. Jeśli system [...] zanotował zmianę struktury roślinności przed 31 VII to jest to obiektywny dowód wykonania zabiegu, którego kontrolerzy w X nie mogli dostrzec gołym okiem. System [...] jest oficjalnym unijnym narzędziem kontroli. Skarżący wskazywał zaś, iż system potwierdził prowadzenie działalności rolniczej na jego działkach (zielone ikony w systemie). Trudno zrozumieć zatem, dlaczego organ uznał nadrzędność jednorazowej, spóźnionej wizji lokalnej nad całorocznym, obiektywnym monitoringiem satelitarnym. I tu więc organy naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a. nie wyjaśniając sprzeczności między systemem [...] (który widział pole przez cały rok), a kontrolą terenową (która widziała pole tylko 1 dzień i to po sezonie). Podniesiono również, że pomiary powierzchni i granic wykonano odbiornikiem [...], który jest narzędziem turystycznym o dokładności rzędu 3-10 m, co jest nieadekwatne do celów kontroli administracyjnej, gdzie błąd o kilka m decyduje de facto o nałożeniu wysokich kar finansowych. Sam raport wskazuje współczynnik jakości W=0,75, co oznacza pomiar obniżonej jakości i niskiej wiarygodności. Różnice powierzchni stwierdzone na działkach H (-0,16 ha) i U (+0,18 ha) mieszczą się w granicach błędu pomiarowego tego urządzenia. Ręczny odbiornik GPS mierzy co sekundę (1Hz) – przy poruszaniu się w terenie, to daje ogólne ślady, ale nie dokładne granice pól. Punkty mogą być przesunięte o kilka m, szczególnie w terenie z drzewami, zabudowaniami, pagórkami. W terenie zalesionym lub pagórkowatym (co ma tu miejsce np. działka L z samosiewami) sygnał GPS w urządzeniu turystycznym ulega jeszcze większemu rozproszeniu. Wyznaczanie na tej podstawie "zasięgu lasu" (kody [...], [...] zdaje się być technicznie wadliwe. Zdaniem pełnomocnika strony organy Agencji dopuściły się naruszenia art. 80 kpa w zw. z art. 106 ustawy o Planie Strategicznym czyniąc głównym dowodem w sprawie raport z kontroli przeprowadzonej przez podmiot prywatny, w sposób naruszający zasady przeprowadzania dowodów w postępowaniu administracyjnym. Organy uznały tym samym za dowód rozstrzygający pomiar, o którym z góry wiadomo (na podstawie parametrów technicznych), że może być niewiarygodny i niepowtarzalny. Nadto, po pierwszych zastrzeżeniach strony wyniki kontroli zostały zmienione, co dowodzi, że pierwotne ustalenia firmy G. były obarczone błędami i rzuca cień wątpliwość na rzetelność całego raportu. Podniesiono też, że strona nie była poinformowana o przeprowadzeniu tego dowodu. Gdyby zaś była i uczestniczyła w tych czynnościach mogłaby kontrolującym wyjaśnić na bieżąco szereg wątpliwości i zarzutów. Czynności te miały charakter zbliżony do oględzin i o ich terminie podmiot kontrolowany powinien być zawiadomiony (art. 79 § 1 kpa). Skarżący nie został zaś zawiadomiony o terminie kontroli, co stanowi rażące naruszenie art. 10 i art. 79 § 1 kpa. Dodano, że po kontroli, jej wynik spółka G. przesłała skarżącemu, czego nie sposób zaakceptować na gruncie art. 106 ustawy o Planie Strategicznym, bowiem był to podmiot prywatny. Pełnomocnik strony wskazał też, że z treści decyzji organu I instancji wynika, iż organ ten powołując się na art. 10 § 1 kpa dnia 5.03.2025 r. wysłał do strony informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, które to zawiadomienie strona odebrała 11.03.2025 r. Tymczasem już 17.03.2025 r. organ ten wydał decyzję odmowną i nakładającą kary finansowe. Tym samym uniemożliwiono stronie skorzystanie z uprawnień zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa. Skarżący, który stawił się w siedzibie organu 17.03.2025 r., został poinformowany, że decyzja została już wydana. Powyższe działanie organu narusza tym samym zasadę zaufania do organów państwa (art. 8 kpa) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Podniesiono też, że Kierownik ARiMR w sentencji swej decyzji, nakładając kary pieniężne, nie przywołał bezpośrednio konkretnych przepisów ustawowych, które stanowią podstawę ich nałożenia. Do tej kwestii nie odniósł się organ odwoławczy. Stanowi to naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 kpa, bowiem uniemożliwia stronie jednoznaczną weryfikację, z jakiego konkretnie przepisu i wedle jakiego mechanizmu wyliczono karę. Powołanie się na przepisy w uzasadnieniu decyzji jest niewystarczające, ponieważ to sentencja decyzji kształtuje prawa i obowiązki. Nadto, w treści uzasadnienia decyzji nie przywołano żadnego przepisu ustawy, na podstawie którego nałożono administracyjną karę pieniężną. Odnaleźć tam można jedynie przepisy rangi rozporządzenia, które nie mogą stanowić podstawy kary administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). Wskazać należy, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich jest ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej P. Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm.), dalej: ustawa o Planie Strategicznym oraz przepisy wydane na jej podstawie. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Przepis art. 25 ust. 2 tej ustawy wskazuje, że pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych z produkcją do zwierząt, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, lub płatności dobrostanowej i złożył wniosek o ich przyznanie oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, jakie miałyby zostać przyznane w danym roku temu rolnikowi, przed zastosowaniem kar, w tym kar administracyjnych, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: 1. położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, 2. o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3. nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś art. 72 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013, zwanego dalej rozporządzeniem 2021/2115, kontrole administracyjne są uzupełniane o wyniki kontroli na miejscu. Przepis art. 4 ust. 4 a) tegoż rozporządzenia stanowi, że do celów rodzajów interwencji w formie płatności bezpośrednich "kwalifikujący się hektar" definiuje się w taki sposób, aby obejmował obszary znajdujące się w dyspozycji rolnika i zawierał wszelkie użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku, na który wnioskuje się o wsparcie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy te użytki rolne wykorzystywane są także do prowadzenia działalności pozarolniczej - są w przeważającej mierze wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej; w przypadkach należycie uzasadnionych względami środowiskowymi, związanymi z różnorodnością biologiczną oraz klimatycznymi, państwa członkowskie mogą postanowić, że kwalifikujące się hektary obejmują również pewne obszary wykorzystywane do działalności rolniczej tylko co drugi rok. Natomiast w 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia 2021/2115 wskazano, że "działalność rolniczą" definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań: a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji; b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego; c) a "użytek rolny" definiuje się w taki sposób, aby oznaczał użytek, w którego skład wchodzą grunty orne, uprawy trwałe i trwałe użytki zielone. Zgodnie z § 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie kryteriów uznawania użytków rolnych za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy (Dz. U. poz. 461 ze zm.) użytki rolne uznaje się za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, jeżeli: 1) został na nich przeprowadzony co najmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności - w przypadku gruntów ornych i trwałych użytków zielonych, 2) zostały na nich przeprowadzone co najmniej dwa zabiegi agrotechniczne, w tym jeden mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności i drugi mający na celu usunięcie obumarłych drzew lub gałęzi, lub cięcie sanitarne suchych i zasychających gałęzi - w przypadku sadów - w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym. Co istotne w kontekście powołanych przez pełnomocnika skarżącego zarzutów, postępowanie przed organami ARiMR cechuje się odrębnością proceduralną w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, ponieważ niektóre z jego zasad określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego uległy znacznemu ograniczeniu. Przepis art. 5 ustawy o Planie Strategicznym zawiera klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów k.p.a. Zgodnie z nią z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych wyliczonych w art. 1 pkt 1 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się postanowienia kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. I tak przepis już przepis art. 10 ust. 2 tej ustawy, odrębnie od regulacji kpa, upoważnia ARiMR jako agencję płatniczą do przeprowadzania kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu. Szczegółowe regulacje dotyczące kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu zostały zawarte w rozdziale 6. ustawy o Planie Strategicznym (art. 100-106). Przepis art. 100 ust. 4 tej ustawy stanowi, że kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez kontrolujących posiadających imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez podmiot kontrolujący będący odpowiednio agencją płatniczą, właściwym podmiotem wdrażającym, właściwą instytucją pośredniczącą lub instytucją zarządzającą. Wedle art. 103 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera oznaczenie wydającego upoważnienie oraz numer i datę wystawienia, imię i nazwisko osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce wykonywania czynności kontrolnych i ich zakres, okres ważności upoważnienia, podstawę prawną ich wykonania oraz podpis wydającego upoważnienie. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie podmiotowi kontrolowanemu, jeżeli jest on obecny podczas kontroli na miejscu (art. 103 ust. 3 ww. ustawy). Przepis art. 130 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym jasno określa zaś, że czynności kontrolne mogą być zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenia dokonuje się z wyprzedzeniem ograniczonym do niezbędnego minimum i nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do zwierząt zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin. Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności podmiotu kontrolowanego także wówczas, gdy został zawiadomiony o kontroli na miejscu zgodnie z ust. 4 (art. 103 ust. 5 ww. ustawy). Dalej należy wskazać, że wedle art. 104 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym z czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu sporządza się raport, który przesyła się podmiotowi kontrolowanemu. Jak stanowi art. 104 ust. 2 tej ustawy raport zawiera co najmniej: 1) nazwę i adres podmiotu kontrolowanego; 2) imię i nazwisko kontrolującego; 3) informację, czy zawiadomienie o kontroli zostało przekazane podmiotowi kontrolowanemu, a jeżeli tak - z jakim wyprzedzeniem; 4) datę rozpoczęcia i zakończenia czynności kontrolnych; 5) określenie zakresu kontroli na miejscu; 6) wyniki kontroli na miejscu. Stosownie do art. 104 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym w przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może na piśmie zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych podmiotowi kontrolującemu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli na miejscu podmiot kontrolowany, który był obecny podczas tej kontroli, zgłosił kontrolującemu umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie. Co istotne, w myśl art. 104 ust. 4 ww. ustawy kontrolujący, uwzględniając zgłoszone zastrzeżenia, uzupełnia ustalenia zawarte w raporcie. W przypadku nieuwzględnienia zgłoszonych zastrzeżeń kontrolujący przekazuje zgłoszone zastrzeżenia, wraz ze swoim stanowiskiem do tych zastrzeżeń i raportem, podmiotowi kontrolującemu. Przepis art. 106 ustawy o Planie Strategicznym upoważnia zaś agencję płatniczą by powierzyła ("może powierzyć") przeprowadzenie kontroli na miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Naturalnym dopełnieniem klauzuli ograniczonego stosowania zasad postępowania określonych w kpa, ujętej w art. 5 ustawy o Planie Strategicznym, są uregulowania wytyczające podstawowe założenia postępowania o przyznanie pomocy rolnikom. W myśl art. 66 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do art. 66 ust. 2 omawianej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na tle powyższych reguł postępowania w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela, że obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w zwykłym (ogólnym) postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 229/25 i wyrok WSA w Poznaniu z 26 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Po 511/25 - publ.: baza CBOSA). W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu o przyznanie skarżącemu na rok 2024 płatności bezpośrednich powyższym wymogom organy Agencji w pełni sprostały. Sąd zwraca uwagę, że skarżący 28 czerwca 2024r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2024, dołączając załączniki graficzne. Zadeklarował do płatności działki ewidencyjne nr: - [...], [...], [...], gm. T. -miasto, obr. miasto T., - [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], gm. T., obr. B., - [...], [...], [...], gm. T., obr. K. , - [...] gm. T., obr. W. , - [...], gm. T., obr. S. . Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2024 do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 72,73 ha: działka rolna A o pow. 0,99 ha, działka rolna B o pow. 7,36 ha, działka rolna C o pow. 11,92 ha, działka rolna D o pow. 4,04 ha, działka rolna E o pow. 0,10 ha, działka rolna F o pow. 2,79 ha, działka rolna G o pow. 5,84 ha, działka rolna H o pow. 0,78 ha, działka rolna I o pow. 1,24 ha, działka rolna J o pow. 5,12 ha, działka rolna K o pow. 0,19 ha, działka rolna L o pow. 1,27 ha, działka rolna M o pow. 0,32 ha, działka rolna N o pow. 13,06 ha, działka rolna O o pow. 0,62 ha, działka rolna P o pow. 0,40 ha, działka rolna Q o pow. 3,31 ha, działka rolna R o pow. 0,24 ha, działka rolna S o pow. 7,80 ha, działka rolna T o pow. 2,57 ha, działka rolna U o pow. 2,77 ha. Skarżący wniósł również o przyznanie płatności redystrybucyjnej, płatności związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona, schematy na rzecz klimatu i środowiska (ekoschematy): ekoschemat - obszary z roślinami miododajnymi, ekoschemat - rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi (w ramach praktyki: wymieszanie obornika na gruntach ornych w terminie 12 godzin od jego aplikacji, uproszczone systemy upraw), uzupełniającej płatności podstawowej. Co prawnie relewantne, skarżący na żadnym etapie postępowania o przyznanie płatności nie żądał od organów Agencji, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o Planie Strategicznym, by udzielono mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz aby zapewniono mu czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji, umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W szczególności takich żądań nie zawiera ani wniosek o przyznanie płatności, ani pismo z 1 lutego 2025 r. stanowiące zastrzeżenia do przesłanego raportu z czynności kontrolnych, czy wreszcie odwołanie od decyzji organu I instancji. Nie sposób zatem podzielić zarzutów pełnomocnika skarżącego jakoby organy dopuściły się naruszenia art. 10 § 1 kpa, w szczególności w kontekście wydania przez Kierownika Agencji decyzji z 17 marca 2025 r. po poinformowaniu przez ten organ pismem z 5 marca 2025 r. (doręczonym 11.03.2025 r.) strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W świetle art. 66 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o Planie Strategicznym na organach Agencji nie ciążył obowiązek informacyjny zbliżony do określonego w art. 10 § 1 kpa w sytuacji, gdy jednoznacznie nie zażądał tego skarżący. W ocenie Sądu Dyrektor ARiMR prawidłowo ustalił, iż kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miały ustalenia kontroli w zakresie płatności bezpośrednich, wykonanej metodą inspekcji terenowej dnia 2 października 2025 r. przez wykonawcę zewnętrznego – G. T. sp. z o.o. z s. w S.. Kontrolę na miejscu przeprowadzono – jak wynika z cytowanych wyżej przepisów – na podstawie art. 10 ust. 2 w zw. z art. 106 oraz art. 100 ust. 4, art. 103 i 104 ustawy o Planie Strategicznym. Z przepisów tych wynika jasno, że Agencja była uprawniona nie tylko przeprowadzić kontrolę administracyjną, ale i kontrolę na miejscu i w tym celu posłużyć się inną jednostką organizacyjną dysponującą odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 106 ww. ustawy). Co więcej, na gruncie art. 103 ust. 4 ww. ustawy, dopuszczalne było przeprowadzenie kontroli na miejscu pod nieobecność podmiotu kontrolowanego. W omawianym zakresie, zważywszy na zasadę ujętą w art. 5 ustawy o Planie Strategicznym pierwszeństwa stosowania do postępowań o przyznanie pomocy przepisów tej ustawy przed przepisami kpa, nie sposób uznać, by zastosowanie znajdowały przepisy kpa, w szczególności powołany przez pełnomocnika strony art. 79 kpa dotyczący obowiązku zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu. Sąd nie zgadza się również z tezą pełnomocnika strony, że błędnym było na gruncie art. 106 ustawy o Planie Strategicznym, że to podmiot przeprowadzający czynności kontrolne przesłał raport z tych czynności stronie, umożliwiając jej ustosunkowanie się doń. Na uwadze należy mieć, że skoro czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez kontrolujących posiadających imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez podmiot kontrolujący będący /.../ agencją płatniczą (art. 103 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym), z czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu sporządza się raport, który przesyła się podmiotowi kontrolowanemu (art. 104 ust. 1 ww. ustawy), a Agencja płatnicza może powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 106 tej ustawy), to oznacza, że ów upoważniony przez agencję płatniczą podmiot kontrolujący wręcz zobowiązany jest sporządzony przezeń raport z czynności kontrolnych przesłać podmiotowi kontrolowanemu. Takie działanie wprost znajduje umocowanie w powołanych przepisach rangi ustawowej i nie budzi wątpliwości Sądu. Zostało również, co wynika z akt administracyjnych sprawy, zachowane. Wspomniany upoważniony podmiot przeprowadził kontrolę na miejscu w dniu 2 października 2025 r., sporządził raport z czynności kontrolnych i doręczył go skarżącemu. Ten zaś jako nieobecny podczas kontroli na miejscu, w piśmie z 1 lutego 2025 r., wniósł – stosownie do treści art. 104 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym – zastrzeżenia. Kontrolując, w zgodzie z art. 104 ust. 4 ww. ustawy, częściowo uwzględniając zgłoszone zastrzeżenia, uzupełnił ustalenia zawarte w raporcie, a nie uwzględniając w części zgłoszonych zastrzeżeń - przekazał zgłoszone zastrzeżenia, wraz ze swoim stanowiskiem do tych zastrzeżeń i raportem, podmiotowi kontrolującemu (pismo z 13 lutego 2025 r. – k. [...] akt adm.). Przechodząc do meritum sprawy w zasadniczej mierze odnoszącej się do odmowy przyznania płatności oraz zastosowania kar wskazać należy, iż trafnie stwierdził organ odwoławczy, że zarówno z przepisów wspólnotowych jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o te płatności ubiega. Natomiast zasadą jest, że udzielenie pomocy nie następuje z urzędu a na wniosek rolnika. Zatem rolnicy, którzy chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powinni dostosować swoje działania do uregulowań prawnych. Rację należy przyznać też Dyrektorowi ARiMR, że prawidłowe przeprowadzenie kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej rozumie się przez sporządzenie: raportu z kontroli (zawierającego przede wszystkim wyniki analizy zdjęć z inspekcji - powierzchnie stwierdzone dla kontrolowanych działek rolnych) oraz pełnej dokumentacji z wywiadu terenowego dla wszystkich kontrolowanych działek rolnych, w skład której wchodzą: formularz z wywiadu terenowego (stwierdzenie grupy upraw oraz wyniki sprawdzenia przestrzegania wymagań dobrej kultury rolnej), szkice kontrolowanych działek przygotowane na wydrukach ortofotomapy (obrazujących granice i lokalizację skontrolowanych działek rolnych), fotografie kontrolowanych działek rolnych. Tego rodzaju dokumentacja została sporządzona w ramach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni w gospodarstwie skarżącego. Liczne zdjęcia wykonane na kontrolowanych działkach rolnych wskazują na stan zastany na tym terenie na dzień kontroli. Przedmiotem kontroli było zaś określenie zastanego stanu faktycznego. Został sporządzony raport z czynności kontrolnych, który precyzyjnie dokumentuje ów stan rzeczy. Na podstawie powyższego zasadnie Dyrektor ARiMR uznał, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2024 nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Kontrola przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego pozwoliła ustalić i udokumentować (raport z czynności kontrolnych), po korekcie, że doszło do licznych nieprawidłowości, opisanych szczegółowo na stronach od 2 do 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu II instancji. Jak wykazał organ odwoławczy kontrolerzy na działkach rolnych: B, C, E, G, N, O stwierdzili brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności, co odnotowano kodem błędu [...] Potwierdza to liczna dokumentacja fotograficzna wykonana na tych działkach w dniu kontroli, tj. 2 października 2024 r. Ponadto na działkach rolnych B, C i G nie stwierdzono deklarowanej uprawy, co odnotowano kodem błędu [...]. Na działkach rolnych B i G, na których zadeklarowano do płatności uprawę miododajną (składniki mieszanki: żmijowiec grecki, facelia błękitna), kontrolerzy stwierdzili ugór. Również na działce rolnej C, na której zadeklarowano do płatności owies zwyczajny, kontrolerzy stwierdzili ugór. Rację miał zatem organ II instancji nie zgadzając się z niepopartymi żadnymi dowodami twierdzeniami strony zawartymi w odwołaniu, jak i wcześniej w piśmie z 1 lutego 2025 r. Natomiast na działce rolnej L, na której zadeklarowano do płatności TUZ na powierzchni 1,27 ha, kontrolerzy stwierdzili Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, co odnotowano kodem błędu [...] Z kolei na działce rolnej U, na której zadeklarowano powierzchnię 2,77 ha stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo wynoszącą 2,59 ha, co odnotowano kodem [...]. Natomiast na działce rolnej, na której zadeklarowano do płatności 0,78 ha, stwierdzono większą powierzchnię użytkowaną rolniczo wynoszącą 0,94 ha, co odnotowano kodem [...] Powierzchnie na tych działkach uległy kompensacie. Ponadto kontrolerzy na działkach rolnych B, C, G, na których zadeklarowano do płatności praktykę: uproszczone systemy uprawy, nie stwierdzili zadeklarowanego ekoschematu i zastosowali kod [...]. Zdaniem Sądu organ II instancji trafnie podkreślił, że podstawowym obowiązkiem producenta rolnego jest podanie faktycznie powierzchni użytkowanych rolniczo w granicach zadeklarowanych do płatności działek ewidencyjnych. Natomiast obowiązkiem Agencji płatniczej jest weryfikacja czy wszystkie warunki kwalifikowalności zostały spełnione. W tym miejscu należy raz jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym to strona była zobowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że jeżeli skarżący, zapoznał się z wynikami kontroli z 2 października 2025 r., ujawnionymi w doręczonym mu raporcie z czynności kontrolnych i stał na stanowisku, że z uwagi na jej przeprowadzenie po okresie wegetacyjnym roślin, których występowania na zadeklarowanych przezeń działkach rolnych nie stwierdzono, winien był – oczekując przyznania mu w pełnym wymiarze wnioskowanych płatności, bez zastosowania kar – przedstawić dowody wskazujące, że w roku 2024 prowadził uprawę deklarowanych roślin, przeprowadził w bieżącym sezonie zabiegi agrotechniczne przeciwdziałające występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności, zastosował zadeklarowany ekoschemat, nie zaniechał prowadzenia działalności rolniczej, nie dopuścił się powiększenia lub zmniejszenia zasięgu pola zagospodarowania. Tymczasem w toku zakończonego postępowania administracyjnego skarżący ograniczył się do twierdzeń, że rośliny miododajne i owiec były siane w systemie bezorkowym i były na gruncie zgodnie z wymogami do końca sierpnia (2024 r.), a kontrola w październiku mogła ich nie wykryć. Na okoliczność tę nie przedstawił żadnych dowodów. Podobnie rzecz się ma odnośnie przeprowadzenia w bieżącym sezonie zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności. Skarżący ograniczył się do podania, że działki E, L i N zostały przez niego wykoszone w maju 2024 r., a kontrole przeprowadzono po sezonie, po zbiorze. I w tym zakresie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów. Stwierdzić należy, że obowiązek organów Agencji ogranicza się jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, czy zebranych w sprawie. Na organach Agencji nie ciąży zatem dodatkowy obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organów obu instancji dotyczących powierzchni działek faktycznie kwalifikujących się do deklarowanych płatności. Wskazywał na prowadzone uprawy na poszczególnych działkach czy dokonywane zabiegi agrotechniczne, ale swoich twierdzeń nie udowodnił w jakikolwiek sposób, m. in. za pomocą dokumentacji dotyczącej prowadzonych zabiegów agrotechnicznych. Podobnie Sąd uznaje za czysto spekulatywny zarzut pełnomocnika skarżącego naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, a dotyczący zastosowania przez podmiot kontrolujący do pomiarów obszarów działek skarżącego, nam których wystąpiły stwierdzone naruszenia rzekomo nieprecyzyjnego urządzenia. To rolą skarżącego - na gruncie art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym - było wykazanie za pomocą stosownych dowodów, że dokonane przez podmiot kontrolujący pomiary były wadliwe, nie zaś jedynie opisowe podważanie wiarygodności urządzeń pomiarowych, bez bezpośredniego przedłożenia w toku zakończonego postępowania administracyjnego konkretnych dowodów ujawniających błędy pomiarów dokonanych w ramach czynności kontrolnych. Należało również podzielić ocenę Dyrektora ARiMR podaną w odpowiedzi na skargę, iż za bardziej miarodajne należało uznać wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu na zadeklarowanych działkach rolnych skarżącego, od wyników Monitoringu Satelitarnego (AMS). Te pierwsze bowiem stanowią dowód bezpośredni, obrazujący stan rzeczy na danym terenie. Nadto zważyć należy, że dowodów tych skarżący nie wskazywał w toku zakończonego postępowania o przyznanie płatności. Sąd nie podzielił też zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego naruszenia przez organy Agencji przepisu art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej o wysokim stopniu represyjności bez wskazania w sentencji oraz uzasadnieniu decyzji przepisu rangi ustawowej, na podstawie którego kara ta została nałożona, co pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą wyłączności ustawy w sferze kar nakładanych na obywatela (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Przepis art. 107 § 1 pkt 4 kpa określa, że decyzja zawiera m.in. podanie podstawy prawnej. Wymaga przy tym zaznaczenia, że czym innym jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej od wydania decyzji bez podania pełnej (in meriti) podstawy prawnej. Pierwsze z uchybień jako kwalifikowana wada skutkuje bezwzględnie koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone w postępowaniu sądowoadministracyjnym - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Drugie z uchybień badane jest pod kątem istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – wymaga uchylenia decyzji, jeżeli takiego wpływu przypisać nie sposób – skarga winna zostać oddalona (art. 151 P.p.s.a.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją nieistotnego naruszenia przepisu art. 107 § 1 pkt 4 kpa polegającego na braku przywołaniu w sentencji decyzji organu I instancji przepisów rangi ustawowej, stanowiących podstawę zastosowania kar administracyjnych za nieprzestrzeganie norm lub wymogów podstawowych. Naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Stwierdzić należy bowiem, że zastosowane przez organ I instancji, lecz niepowołane, przepisy ustawy o Planie Strategicznym jasno określają, w jakich okolicznościach zachodzi podstawa do zastosowania kar tego rodzaju. I tak, zgodnie z art. 51 ust. 1 tej ustawy w przypadku nieprzestrzegania przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, przepisów ustawy oraz przepisów wydanych na podstawie art. 55 ust. 1, art. 70 i art. 71 dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-5, na ten podmiot nakłada się kary, w tym kary administracyjne. Wysokość kary: 1) jest uzależniona od kryteriów określonych w art. 59 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia 2021/2116, chyba że z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, wynika inaczej; 2) nie może przekraczać 200% wysokości wnioskowanej pomocy; 3) jest określona w przepisach ustawy i w przepisach wydanych na podstawie art. 70 i art. 71 (art. 51 ust. 2 ww. ustawy). Kar nie nakłada się w przypadkach określonych w art. 59 ust. 5 akapit drugi oraz art. 84 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2021/2116 (art. 51 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym). Przy czym, jak stanowi art. 51 ust. 4 tej ustawy karę nakłada się w decyzji w sprawie o przyznanie danej pomocy i z tytułu nałożenia tej kary pomniejsza się wysokość przyznanej pomocy. Jeżeli kara przekracza wysokość danej pomocy, kara podlega potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w roku, w którym została nałożona, oraz przez kolejne 3 lata kalendarzowe (ust. 5). Jednocześnie przepis art. 51 ut. 6 ww. ustawy określa, że do omawianych kar nie stosuje się przepisów działu IVa kpa oraz przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei wedle art. 52 ww. ustawy w przypadku nieprzestrzegania norm lub wymogów podstawowych na podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1, 3 i 4, nakłada się kary administracyjne. Omawianych kar nie stosuje się, gdy ich równowartość jest niewielkich rozmiarów (art. 53 ww. ustawy) lub w przypadku drobnej niezgodności (art. 54 tej ustawy). Kierownik ARiMR wydając decyzję z 17 marca 2025 r. miał zatem materialnoprawne, ugruntowane w przepisach rangi ustawowej, podstawy do zastosowania kar z tytułu niespełnienia wymogów uzyskania wnioskowanych płatności. Dał zaś temu wyraz w uzasadnieniu swej decyzji, ujawniając metodologię ich wyliczenia. Reasumując, nie sposób uznać, by omawiany zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 kpa mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów skargę jako niezasadną należało na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalić.