I SA/Po 412/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej: "k.p.a.) i w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), na skutek zażalenia W. G. z dnia [...] listopada 2016 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec [...] Sp. z o. o. z siedzibą w M., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego [...] Sp. z o. o. z siedzibą w M. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydał postanowienie w sprawie określenia nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności W. G., kwoty w wysokości [...] zł, wynikającej z zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] września 2015 r. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...] września 2016 r., w trybie doręczenia zastępczego. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. (nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu) W. G., działając przez pełnomocnika, złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Po przytoczeniu treści art. 71a § 9, art. 17 § 1 u.p.e.a., art. 57 § 1 § 5 pkt 2 k.p.a. organ stwierdził, że w niniejszej sprawie, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. zawierało prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia zażalenia oraz terminie, w jakim należy zażalenie złożyć. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...] września 2016 r., w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w przepisie art. 44 k.p.a., przy czym 7-dniowy termin do złożenia zażalenia upływał z dniem [...] września 2016 r. Strona nadając zatem zażalenie w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2016 r., wniosła je z uchybieniem ustawowego terminu. Strona wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, jednak postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, z uwagi na brak przesłanek uzasadniających przychylenie się do wniosku strony. W takiej sytuacji zażalenie nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a organ odwoławczy, stosownie do art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., zobligowany jest stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W świetle powyższego organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec [...] Sp. z o. o. z siedzibą w M.. W skardze z dnia [...] lutego 2015 skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1). art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu postanowienia do argumentacji strony w zakresie procedury doręczenia spornego postanowienia; 2). art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 oraz art. 44 § 1, 2, 3 i 4, art. 109 § 1 i 110 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 71 a § 9 u.p.e.a., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r., podczas gdy doręczenie nie było prawidłowe, co oznacza, że termin do wniesienia zażalenia jest otwarty, bowiem doręczenie spornego postanowienia nastąpiło z naruszeniem procedury poprzez: - brak podpisu doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, co oznacza, że jako nie podpisany nie może stanowić on dokumentu i potwierdzać okoliczności w nim stwierdzonych, - brak wskazania w jakim urzędzie pocztowym dokonano awizowania przesyłki, a strona przeprowadziła się do nowego miejsca zamieszkania w lipcu bieżącego roku i przy należytej staranności nie mogła odkodować treści umieszczonej "prawdopodobnie" przez doręczyciela, - brak dwukrotnego awizowania przesyłki, - brak odnotowania na kopercie i potwierdzeniu doręczenia, czy doszło do pierwszego awiza przesyłki, nie można za takie uznać adnotacji na potwierdzeniu odbioru, które jako nie podpisane nie może wywołać skutku prawnego, natomiast pod oznaczeniem daty i mało wyraźnego słowa zaczynającego się na A, na kopercie jest nieczytelny podpis lub parafa, którego nie wiadomo kto jest autorem, albowiem za zwrotki nie wynika, kto dokonał doręczenia pisma, - brak odnotowania na kopercie i potwierdzeniu doręczenia, czy doszło do drugiego awiza przesyłki, nie można za takie uznać adnotacji na potwierdzeniu odbioru, które jako nie podpisane nie może wywołać skutku prawnego, natomiast oznaczenie daty (a nie awiza) na kopercie nie posiada podpisu, jest jedynie parafa, która jako nieczytelna i nie wiadomo, kto jest jej autorem co oznacza, że nie doszło do podpisania w tym zakresie, - jak wynika z dowodu doręczenia, pismo zwrócono przed upływem 7 dni wyznaczonego przez drugie awizo, albowiem na potwierdzeniu odbioru figuruje data [...].09.2016 r., a zwrotu dokonano już [...].09.2016 r., co wprowadza w błąd odbiorcę i skraca czas, w jakim przesyłka może być doręczona, - awizowanie przesyłki przez okres dłuższy niż 14 dni, co wprowadza w błąd adresata przesyłki, szczególnie gdy skracany jest termin drugiego awiza. 3). art. 112 w zw. z art. 124 § 1 i 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 oraz art. 71a § 9 u,p.e.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia gdy tymczasem Naczelnik uzasadniając postanowienie wskazał, że zażalenie można wnieść w terminie 7 dni, nie wskazując od kiedy należy liczyć ten termin oraz nie wskazując czy rzeczone postanowienie jest ostateczne, co miało wpływ na wynik sprawy albowiem błędne i niezupełne pouczenie nie mogło szkodzić stronie, w zakresie terminu do wniesienia zażalenia. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady Sąd uznał, że nie narusza ono prawa. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w 11 rozdziale ustawy do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a. ). W okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje bezsporne, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r., zawierające pouczenie o prawie wniesienia zażalenia oraz terminie, w jakim należy zażalenie złożyć. Strona wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, jednak postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, z uwagi na brak przesłanek uzasadniających przychylenie się do wniosku strony. W takiej sytuacji zażalenie nie podlegało merytorycznemu rozpatrzeniu, a organ odwoławczy, stosownie do art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., zobligowany był stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie (zażalenie) zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, LEX nr 26997; wyrok NSA z 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060; wyrok NSA z 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, Biul. Skarb. 1997, nr 5, poz. 32; wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004; wyrok NSA z 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079; wyrok NSA z 26 marca 1998 r., II SA 1646/97, LEX nr 41285; wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96, LEX nr 45698; wyrok NSA z 10 czerwca 1999 r., I SA 1517/98, LEX nr 48573). Natomiast merytoryczne rozpoznanie odwołania (zażalenia) wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok NSA z 16 lutego 1998 r., IV SA 727/96, LEX nr 43307; wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96, LEX nr 45698). Nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu postanowienia do argumentacji strony w zakresu procedury doręczenia spornego postanowienia. Wskazać należy, że skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Rezultat ustaleń organu egzekucyjnego znalazł wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, wydanego przy uwzględnieniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, jak również treści art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ nie dopuścił się również zarzucanego naruszenia art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organ zastosował zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. podejmując działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dopuszczając wszystkie dowody przedstawione przez stronę, rozpatrując następnie cały zebrany materiał dowodowy, w celu oceny przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Podkreślenia przy tym wymaga, że odmienność ocen dokonanych przez organ od oczekiwań strony skarżącej, nie stanowi naruszenia ww. przepisów postępowania, jeśli organ oparł swoje stanowisko na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 oraz art. 44 § 1, 2, 3 i 4, art. 109 § 1 i 110 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r., podczas gdy w opinii strony doręczenie nie było prawidłowe, co oznacza, że termin do wniesieniu zażalenia jest otwarty, bowiem doręczenie spornego postanowienia nastąpiło z naruszeniem procedury. W niniejszej sprawie strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, wydanego na podstawie przepisu art. 71 a § 9 u.p.e.a., które zgodnie z przepisem art. 17 § 1 u.p.e.a., wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. zostało doręczone w dniu [...] września 2016 r. w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w przepisie art. 44 k.p.a. Zastosowanie powyższego trybu doręczenia, wymaga szczególnej staranności ze strony organu, w zakresie oceny dochowania warunków wskazanych przez ustawodawcę w art. 44 k.p.a. Zgodnie z § 1 art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 art. 44 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 44 § 4 k.p.a, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia, 14 dniowego okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. ze względu na brak możliwości doręczenia pisma (postanowienia) adresatowi (w trybie art. 42 k.p.a.) oraz pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi bądź dozorcy (w trybie art. 43 k.p.a.) przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym [...] w dniu [...] września 2016 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia pisma w terminie 7 dni od daty pozostawienia w urzędzie pocztowym, awizowano powtórnie w dniu [...] września 2016 r. W dniu [...] września 2016 r. przesyłkę zwrócono nadawcy. Wobec powyższego uznać należy, że - wbrew twierdzeniom strony - zostały spełnione wymogi prawidłowego doręczenia postanowienia, w trybie art. 44 k.p.a. Zaznaczyć należy, że sposób doręczania przesyłek przez pocztę za pokwitowaniem odbioru został ponadto uregulowany w ustawie - Prawo pocztowe oraz w rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy tj. rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r., poz. 545). Powołane rozporządzenie, na mocy § 1 pkt 2 lit. c), określa warunki wykonywania powszechnych usług pocztowych przez operatora wyznaczonego, dotyczące wymagań w zakresie przyjmowania i doręczania przesyłek pocztowych, w tym sposobu dokumentowania wykonania usługi doręczenia przesyłek rejestrowanych. Przez przesyłkę rejestrowaną należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 23 ustawy - Prawo pocztowe, przesyłkę przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczoną za pokwitowaniem odbioru. Podkreślenia wymaga, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, czyli że w określonym dniu, danej osobie doręczono przesyłkę, która zawierała określoną korespondencję, ewentualnie, że przesyłki z określonych przyczyn w danym dniu nic doręczono i w konsekwencji ją awizowano. Opisany w art. 44 k.p.a. tryb doręczenia pisma, stanowi fikcję prawną i jako wyjątek od reguły, przepis ten musi być ściśle interpretowany, co oznacza, że skuteczność doręczenia zastępczego zależy od zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma. Pismo może być więc uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., gdy z treści potwierdzenia odbioru wynika przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., ale również, gdy z jego treści wynika, że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 k.p.a. oraz że upłynął 14-dniowy okres przechowywania przesyłki. W niniejszej sprawie, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zostało wypełnione prawidłowo, zgodnie z wymogami przepisów art. 44 k.p.a. Zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2016 r., zatem wniesiono je z uchybieniem ustawowego terminu. Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 112 w zw. z art. 124 § 1 i 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 oraz art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, gdy tymczasem Naczelnik uzasadniając postanowienie wskazał, że zażalenie można wnieść w terminie 7 dni, nie wskazując od kiedy należy liczyć ten termin oraz nie wskazując czy rzeczone postanowienie jest ostateczne, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem błędne i niezupełne pouczenie, nie mogło szkodzić stronie, w zakresie terminu do wniesienia zażalenia. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2016 r. organ egzekucyjny zawarł pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., w terminie 7 dni, bez podania, od kiedy rozpoczyna się bieg tego terminu. Niepełne pouczenie nie uprawnia jednakże do twierdzenia, że termin do wniesienia zażalenia nie biegnie, a zażalenie w przedmiotowej sprawie nie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2125/14 (dostępny na stronie internetowej www.nsa.gov.pl), ochrona wynikająca z art. 112 k.p.a. nie ma charakteru absolutnego. Błędne, czy też zbyt późno przekazane informacje odnośnie środka zaskarżenia, w żaden sposób nie wpływają na bieg ustawowego terminu (nie zawieszają jego biegu). Treść tego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu. W rozpatrywanej sprawie, przyczyną uchybienia terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie było niepełne pouczenie zawarte w ww. postanowieniu, ale okoliczności, na które wskazał W. G. we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, tj. długi urlop, w związku z zaleceniem lekarza, aby odpocząć od pracy przez dłuższy czas, z uwagi na chorobę na tle depresyjnym i koniecznością brania silnych leków. W niniejszej sprawie po wniesieniu zażalenia organ odwoławczy obowiązany był więc w pierwszej kolejności dokonać jego kontroli pod kątem dopuszczalności i zachowania terminu, stosownie do treści art. 134 k.p.a., a z uwagi na oczywiste uchybienie terminu zobligowany był wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.