I SA/Po 418/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi X. X. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od września 2015 r do stycznia 2016 r.; postanawia odmówić przywrócenia terminu Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 21 lutego 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję. Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 23 marca 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu i nadesłanie pocztowego dowodu nadania skargi do organu. Następnie zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 marca 2017 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi wraz z odpowiedzią na skargę doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 10 kwietnia 2017 r. Kwota należnego wpisu od skargi została uiszczona w stosownym terminie tj. 14 kwietnia 2017 r. Pełnomocnik Skarżącej pismem nadanym 21 kwietnia 2017 r. wniósł o sporządzenie i doręczenie kopii zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 23 marca 2017 r. Do ww. pisma dołączono dowód nadania skargi do organu jak również stosowny dokument pełnomocnictwa. Z uwagi na uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt I SA/Po 418/17 odrzucono skargę. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej pismem datowanym na dzień 22 maja 2017 r. wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie o sygn. I FZ 29/18 oddalił zażalenie. Pismem z dnia 29 maja 2018 r., (wpływ do Sądu 30 maja 2018 r.) Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Strona zakwestionowała we wniosku prawidłowość wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, podnosząc, że pozostawała w błędzie, co do konieczności realizacji wezwania do usunięcia braków, będąc w przekonaniu o jego nieskuteczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Z powołanych powyżej przepisów wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu, po trzecie: od dokonania czynności, dla której zastrzeżony był termin. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Rozpoznając wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że Skarżąca spełniła warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Nie budzi bowiem najmniejszych wątpliwości, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia 29 maja 2018 r. został złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżącej postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I FZ 29/18 z dnia 17 maja 2018 r., tj. od dnia 25 maja 2018 r. (k. [...] akt sąd.). Spełniona została również kolejna przesłanka, a mianowicie uzupełniono braki formalne skargi ( k. [...]-[...] akt sąd.). W ocenie Sądu, Skarżąca nie spełniła jednak ostatniej przesłanki warunkującej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do jej dokonania (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie, zawodowy pełnomocnik podał jako przyczynę uchybienia terminu, fakt wezwania do usunięcia braków formalnych skierowany do strony przez "sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego", a zatem bez wskazania który Sąd wzywa do uzupełnienia braków formalnych, a ponadto, nie przez sam Sąd, Przewodniczącego ani żaden z innych organów (instytucji) przewidzianych w P. p. s. a. , jak również wezwanie było w powołaniu na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału bez możliwości identyfikacji tego organu Sądu. Zdaniem Sądu podnoszona przez skarżącą argumentacje należy uznać za całkowicie chybioną. Jak słusznie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2018 r. I FZ 29/18 sąd, jako instytucja – jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, czynności administracyjne i biurowe, takie jak sporządzania pism procesowych, na podstawie stosownych zarządzeń przewodniczącego wydziału (np. wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi) wykonuje poprzez swoich pracowników, co w sposób szczegółowy reguluje zarządzenie w sprawie zasad biurowości w sądach administracyjnych. W dalszej kolejności Skarżąca motywując wniosek o przywrócenie terminu wskazuje, że w zarządzeniu wezwano do usunięcia braków formalnych w postaci doręczenia "pocztowego dowodu nadania skargi do organu" podając, iż zgodnie z art. 57 § 1 pkt 1-4 P.p.s.a. nie stanowi to braku formalnego. Odnosząc się do powyższego argumentu należy wskazać, iż kwestia tego, czy brak pocztowy dowodu nadania skargi stanowi brak formalny w rozumienia art. 49 § 1 P.p.s.a. nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 marca 2017 r. wezwano stronę skarżącą także o nadesłane stosownego pełnomocnictwa, którego brak bezsprzecznie należy rozważać w kategorii braku formalnego skargi. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie terminu zakreślonego dla jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwiania własnych spraw). Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, według obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, w szczególności Skarżącej reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia (jak np. pożar, powódź, nagła obłożna choroba powodująca konieczność hospitalizacji), tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istotnym przy tym jest, że przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań, mających na celu zabezpieczenie warunków w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., o sygn. akt II GSK 3163/15 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie badanej sprawy istotnym jest, że w zakresie przywrócenia terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie spoczywa na stronie (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., o sygn. akt II FSK 178/12). Natomiast wykazane okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę przywrócenia terminu, podlegają ocenie Sądu, który nie ma obowiązku poszukiwania dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Istotnym jest również, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu Skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie instytucji przewidzianej w treści art. 86 § 1 P.p.s.a. Z argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą wynika, że brak winy w uchybieniu terminu upatruje ona między innymi w pozostawaniu w błędzie co do konieczności realizacji wezwania do usunięcia braków formalnych. Wprawdzie, jak wspomniano, strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy, jednakże nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne oświadczenia strony, nie poparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Z uwagi na powyższe, powołane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu, wskazane w art. 87 § 2 P.p.s.a., kryterium braku winy nie zostało uprawdopodobnione. W tym stanie rzeczy Sąd działając, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.