I SA/Po 424/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AP na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2009 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący AP pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że organ egzekwuje z jego emerytury środki pieniężne oraz zablokował jego rachunek bankowy, co w znacznym stopniu ograniczyło środki niezbędne do utrzymania rodziny. Z powodu depresji, powstałej na skutek kontroli i następnie wydania decyzji, wnioskodawca leczy się. Skarżący podał, że depresja spowodowana jest działaniem organu, który doprowadził jego życie do ruiny i zrujnował go finansowo. Wnioskodawca podał, że nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z wnuczką, dla której są rodziną zastępczą. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu o pow. [...] m2, jest to mieszkanie służbowe, nie jest jego własnością. Wnioskodawca podał, że małżonka posiada drewniany domek letniskowy o pow. [...] m2. Skarżący z tytułu emerytury uzyskuje dochód netto w wysokości [...], co jakiś okres z tytułu zatrudnienia ok. [...]. Skarżący podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. [...], przy czym [...]. Skarżący w odpowiedzi na wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że małżonka nie pracuje, nie uzyskuje żadnych dochodów, pozostaje na jego utrzymaniu i z tego powodu nie składała zeznań rocznych podatkowych. Wnioskodawca podał, że rachunek bankowy został zajęty przez poborcę skarbowego z Urzędu Skarbowego. Skarżący oświadczył, że nie ma lokat bankowych ani kart kredytowych. Skarżący wskazał, że po zajęciu rachunku bankowego nie ma zdolności kredytowej i nie ma zaciągniętych kredytów. Wnioskodawca oświadczył, że on i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej. Skarżący podał, że wszystkie dochody uwzględnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet te z umowy zlecenia. Oświadczył, że ani on, ani jego żona nie prowadzą działalności gospodarczej, wyjaśnił, że zaprzestał jej prowadzenia w [...]. Skarżący oświadczył również, że nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca podał, że małżonka nie uzyskuje żadnych dochodów, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, korzysta jako członek rodziny z jego ubezpieczenia zdrowotnego. Do odpowiedzi załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], zaświadczenia z dnia [...], z którego wynika, że w dniu [...] skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...], wyciągu z rachunku bankowego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z wnuczką, dla której są rodziną zastępczą. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu emerytury oraz co jakiś czas z tytułu zatrudnienia. Uzyskiwane przez niego dochody w całości są przeznaczane na opłaty za mieszkanie, opłaty za media, wyżywienie i na lekarstwa. Dochody z tytułu emerytury podlegają częściowemu zajęciu egzekucyjnemu. Małżonka nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, mieszka w mieszkaniu służbowym, małżonka posiada domek letniskowy o pow. [...] m2. Skarżący wykazał, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych. Nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.