I SA/Po 425/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi RW na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2005 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...] oddalił skargę RW na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2005 r. Skarżący RW złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że w [...] zostało wszczęte postępowanie podatkowe za [...]. Na podstawie nieprawomocnej decyzji wpłacił dobrowolnie kwotę [...]. Kwota ta w późniejszym terminie stanowiła zabezpieczenie z tytułu prowadzonych [...] postępowań za rok [...]. Prowadzone postępowania w ciągu [...] lat doprowadziły do upadku jego firmę i jedynego zarazem źródła utrzymania. Wnioskodawca podał, że konta bankowe zostały zajęte przez komornika, a on nie może w tej chwili znaleźć pracy. Skarżący wskazał, że mieszka w wynajętym mieszkaniu, które przy pomocy rodziny z trudem opłaca. Wskazał również, że ma zaległości w opłatach mieszkaniowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z córką żony z jej pierwszego małżeństwa. Skarżący oświadczył, że nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, że jego żona pracuje za wynagrodzeniem w wysokości ok. [...] miesięcznie i że były mąż żony przesyła alimenty na dziecko średnio w kwocie [...] na miesiąc. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że zeznania roczne podatkowe za [...] nie zostały jeszcze złożone. Wnioskodawca podał, że małżonka nie posiada kont bankowych. Skarżący i jego żona nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Korzystają okazjonalnie z samochodu, którego właścicielem jest ojciec skarżącego i jest to samochód marki F z [...] o wartości około [...]. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż - jak oświadczył - osobie, która prowadziła wcześniej działalność gospodarczą nie należy się żaden zasiłek. Skarżący wyjaśnił, że posiada udziały w spółce A warte [...], jednak zostały one w dniu [...] w całości zajęte na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego i zostaną zlicytowane. W pozostałych spółkach nie posiada udziałów. Wnioskodawca pełni funkcję prezesa zarządu w spółkach B, C, D i A, jednak z tytułu pełnionej funkcji jak do tej pory nie uzyskał żadnego wynagrodzenia. Poza udziałami w spółce A i pełnieniem funkcji prezesa zarządu w w.w spółkach skarżący nie posiada żadnych innych udziałów w innych spółkach, nie pełni również funkcji prezesa zarządu, ani prokurenta w innych spółkach. Małżonka nie posiada udziałów w żadnych spółkach. Pełni funkcję członka zarządu w spółce A, ale jak do tej pory, nie uzyskała z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie uzyskują żadnych innych dochodów poza wymienionymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący i jego żona nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżący podał, że opłaty do Spółdzielni Mieszkaniowej dokonuje właściciel mieszkania. Skarżący oświadczył również, że opłat za wynajem, mimo ustalonej stawki w wysokości [...] miesięcznie, nie jest w stanie opłacić. Właściciel mieszkania po wygaśnięciu obecnej umowy najmu, co nastąpi z końcem [...], nie jest zainteresowany jej przedłużeniem. Opłaty za wodę i ogrzewanie są wliczone w czynsz, który opłaca właściciel lokalu. Skarżący podał, że nie opłaca abonamentu RTV ani kablówki, nie posiada telefonu stacjonarnego, ani prywatnego telefonu komórkowego. Razem z żoną wnioskodawca korzysta z telefonów firmowych. Skarżący podał, że kwotę [...] przeznaczają na wyżywienie i środki czystości. Skarżący wyjaśnił, że pomoc w bieżącym utrzymaniu otrzymują od byłego męża żony, który oprócz alimentów przysyła córce obuwie, odzież, kupuje przybory szkolne, książki itp. Wnioskodawca podał, że pomoc od swoich rodziców otrzymuje sporadycznie w formie posiłków, wyprania ubrań itp. Dzieci otrzymują co miesiąc od babci i dziadka kieszonkowe w wysokości [...] (po [...] każde dziecko) oraz okazjonalnie również podobne kwoty. Skarżący wyjaśnił, że alimenty zostały zasądzone w [...] w kwocie [...] miesięcznie, jednak przez ponad [...] były mąż jego żony nie zapłacił ani złotówki. Żona nie wnosiła o podwyższenie alimentów, gdyż wnioskodawca i jego rodzina żyli w dostatku. Ponadto kierując się dobrem dziecka zawsze starała się utrzymywać dobre stosunki z byłym mężem. Do pisma załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez E za okres [...], postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o zajęciu udziałów wspólnika RW w spółce A Sp. z o.o., zaświadczenie o zarobkach żony z dnia [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z córką żony z jej pierwszego małżeństwa. Skarżący nie pracuje, natomiast małżonka wnioskodawcy pracuje i z tego tytułu uzyskuje miesięczne dochody w wysokości około [...], otrzymuje również alimenty na córkę w wysokości [...]. Ww. środki pieniężne są przeznaczone na ich miesięczne utrzymanie. Skarżący i jego żona nie posiadają domu, mieszkania, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca posiada natomiast udziały w Spółce A, które zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wnioskodawca wykazał zatem, że nie posiada środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania ww. kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.