I SA/Po 431/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Spółka [...] Sp. z o.o. (dalej: skarżąca), pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości. Wraz z wnioskiem skarżąca złożyła również odwołanie od ww. decyzji. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca wskazała, że o wydaniu decyzji dowiedziała się z otrzymanego w dniu [...] stycznia 2019 r. pisma Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. i z załączonych do niego decyzji. Pismo to stanowiło odpowiedź na pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie korekty wystawionych tytułów wykonawczych na podatek od nieruchomości za lata 2016-2018. Skarżąca zaznaczyła, że zarówno Burmistrzowi [...] jak i pracownikom Urzędu Miasta [...] znana jest wyjątkowo trudna sytuacja spółki, uniemożliwiająca - przebywanie na terenie zakładu w [...], będącego jej własnością - jakichkolwiek osób z nią związanych. Współpraca z Urzędem Miasta od lat odbywa się również na zasadzie prowadzonych rozmów telefonicznych. Część zakładu w [...] od maja 2012 r., a cały zakład od maja 2014 r. został bezprawnie zajęty i do tej pory nie został zwrócony. Od stycznia 2014 r. uniemożliwiono skarżącej wstęp na teren zakładu. Skarżąca czyni wszystko co możliwe w celu odzyskania nieruchomości - informując o tym organy administracyjne i zgłaszając sprawę do organów ścigania oraz wszczynając postępowania sądowe. Skarżąca wskazała, że w tej sytuacji została zmuszona do odbioru przesyłek pocztowych z Urzędu Pocztowego w [...] przy wykorzystaniu skrytki pocztowej - w której umieszczane są awiza całej kierowanej do niej licznej korespondencji. Przesyłki pocztowe wydawane są w oparciu o awiza sporządzane w formie papierowej. Skarżąca odbiera każdą awizowaną korespondencję, w tym również z Urzędu Miasta w [...]. Nigdy też nie zdarzyło się aby odmówiła odbioru przesyłki pocztowej. Dlatego nie ma takiej adnotacji również na załączonych do decyzji dowodach nadania przesyłki. Przesyłka nie została podjęta tylko i wyłącznie z powodu braku awiza w skrytce pocztowej. Skarżąca wskazała również, że o fakcie nieodebrania decyzji nie poinformowano jej również telefonicznie a ostatnia rozmowa z pracownicą Urzędu Miejskiego w [...] na temat podatku od nieruchomości miała miejsce na początku stycznia br. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji, nie może być mowy o celowym nieodbieraniu poczty. Skarżąca ma żywotny interes w uregulowaniu sprawy - w której naruszony został jej interes prawny, rodząc negatywne skutki finansowe o znacznych rozmiarach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało, że przesyłkę poleconą zawierającą przedmiotową decyzję próbowano dostarczyć adresatowi w dniu [...] kwietnia i [...] kwietnia 2018 r. i na tę okoliczność każdorazowo pozostawiono w punkcie odbiorczym przesyłek pocztowych zawiadomienie o próbie doręczenia poprzez tzw. "awizo" Z uwagi na brak odbioru przesyłkę zwrócono nadawcy tj. Burmistrzowi [...]. Kolegium nie dało wiary twierdzeniom skarżącej, że w punkcie odbiorczym adresata nie została pozostawiona informacja o próbie doręczenia przesyłki poleconej i pozostawieniu jej na okres dni 7 u operatora pocztowego. Podkreślenia wymaga to, że czynność ta miała miejsce dwa razy: poprzez pierwsze awizo w dniu [...] kwietnia 2018 r. i drugie w dniu [...] kwietnia 2018 r. i dotyczyło łącznie czterech przesyłek poleconych. Zatem uznać należało, że skarżąca nie uprawdopodobniła tego, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Skarżąca, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie uzupełnienia z dnia [...] marca 2019 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz złożonej w Urzędzie Pocztowym [...] reklamacji przesyłki pocztowej z dnia [...] marca 2019 r. - przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Pismem z dnia [...] maja 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże nie z przyczyn w niej wskazanych. W rozpoznawanej sprawie, w reakcji na treść decyzji organu podatkowego z dnia [...] kwietnia 2018 r., skarżąca złożyła dwa pisma: odwołanie od decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tegoż odwołania. Zachowanie skarżącej winno więc uruchomić dwa tryby postępowania, tj. organ winien wydać odrębne rozstrzygnięcie co do odwołania oraz odrębne co do wniosku o przywrócenie terminu. Odnosząc się więc do pierwszej kwestii, wskazać należy, że złożenie odwołania od decyzji zasadniczo inicjuje postępowanie przed organem II instancji, w którym organ, po rozpoznaniu sprawy po raz kolejny, wydaje rozstrzygnięcie dotyczące meritum sprawy. W sytuacji natomiast, gdyby odwołanie wniesione zostało z uchybieniem obowiązującego terminu, organ odwoławczy stwierdza powyższe postanowieniem. Zgodnie bowiem z treścią art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej: o.p.), organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Użycie w powyższym przepisie trybu oznajmującego i wskazanie, że "organ stwierdza", jednoznacznie wskakuje, że organ ma obowiązek wydać postanowienie tej treści w każdym przypadku, gdy dostrzeże, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminowi. Postanowienie takie, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 217 § 2 o.p., winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym organ powinien opisać sposób w jaki doręczono podatnikowi rozstrzygnięcie organu I instancji, datę tego zdarzenia i powołać się na złożenie odwołania z uchybieniem terminu. Organ, badając czy odwołanie złożono w terminie (a więc, czy istnieją przesłanki do wydania postanowienia z art. 228 § 1 pkt 2 o.p.) powinien mieć na względzie zasadę oficjalności doręczeń pism w postępowaniu podatkowym i w pierwszej kolejności dokonać szczegółowej oceny czy doręczenie podatnikowi rozstrzygnięcia organu I instancji było skuteczne. Nie sposób bowiem uchybić terminowi, który się jeszcze oficjalnie nie otworzył. Odnośnie natomiast złożonego wniosku o przywrócenie terminu, procedowanie nad nim winno odbywać się w trybie określonym w przepisach art. 162, 163 i ewentualnie 164 o.p. Przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i złożenie wniosku w tym przedmiocie w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz jednoczesne dopełnienie czynności, której uprzednio uchybiono. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu badane jest więc przede wszystkim to, czy wnioskujący uprawdopodobnił brak swojej winy w zaistniałej sytuacji. Biorąc więc pod uwagę powyższe, przede wszystkim dostrzec należy, że okoliczności jakie organ powinien brać pod uwagę rozstrzygając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. i na podstawie art. 162 § 1 o.p. są całkowicie odmienne. W rozpatrywanej natomiast sprawie, organ nie wydał postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, lecz w jednym postanowieniu, które w sentencji wskazuje, że dotyczy wniosku o przywrócenie terminu, odniósł się w zasadzie wyłącznie do skuteczności doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji. Taki sposób procedowania uznać należy za wadliwy. Zwrócić również należy uwagę, że jak to szczegółowo wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt: I FSK 1443/11 (LEX nr 1219192), rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 o.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (wniosek taki płynie wystarczająco jednoznacznie z brzmienia art. 228 § 1 pkt 2 o.p., aczkolwiek pojawiają się też wyroki czyniące odstępstwa w tym względzie), to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 o.p. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym. W ocenie Sądu, z uwagi na powyższe argumenty, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 162 § 1 o.p. Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien w pierwszej kolejności ocenić kwestię prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji, ustalić datę początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz datę wniesienia odwołania. Okoliczności te powinny być zbadane przy uwzględnieniu twierdzeń skarżącej, która w pismach z dnia [...] stycznia 2019 r. i [...] marca 2019 r., kwestionuje prawidłowe doręczenie decyzji. Następnie, w przypadku uznania, że doszło do uchybienia terminu, organ winien przystąpić do rozpoznawania wniosku skarżącej o jego przywrócenie. W tym zakresie organ winien ocenić czy skarżąca uprawdopodobniła swój brak winy w przekroczeniu terminu. Organ winien wziąć tu pod uwagę tą część rozważań i załączonych przez skarżącą dowodów w pismach z dnia [...] stycznia 2019 r. i [...] marca 2019 r., którymi skarżąca wskazuje na brak swojego zawinienia w przekroczeniu terminu. Rozważania co do terminowości złożonego odwołania i zasadności przywrócenia terminu powinny znaleźć się w dwóch odrębnych rozstrzygnięciach. Zaskarżone postanowienie podlega więc uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.