I SA/Po 432/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ES o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. ES pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu od skargi, gdyż utrzymuje się i mieszka sama, a wynagrodzenie nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oświadczyła, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Urząd Skarbowy zajął wnioskodawczyni konta bankowe. Podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje [...] dochodu. Wskazała, że jest studentką [...] roku i w związku z tym ponosi dodatkowe koszty tytułem opłaty za studia niestacjonarne, t.j. [...] za semestr oraz koszty dojazdu na uczelnię i koszty związane z pracami semestralnymi. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ES w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym: [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada samochodu osobowego. Podała, że konta bankowe zostały zajęte przez komornika i dlatego w chwili obecnej nie posiada żadnych środków do życia. Złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Utrzymuje się i mieszka sama, zarabia niewiele i nie posiada żadnych oszczędności. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań podatkowych za [...] oraz wyciąg z konta bankowego. Na kolejne wezwanie z dnia [...] ES w odpowiedzi z dnia [...] podała, że wskutek zajęcia komorniczego została wstrzymana możliwość dysponowania wynagrodzeniem za pracę, natomiast środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w ostatnich dwóch miesiącach w kwocie [...] otrzymała od rodziny. Jednakże była to pomoc jednorazowa. Z uwagi na fakt, że rodziny skarżącej nie stać na jej utrzymywanie, dalszy brak możliwości korzystania z wynagrodzenia za pracę pozbawi ją wszelkich środków utrzymania. Do pisma załączyła kserokopie tytułu wykonawczego oraz zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącej wynika, że nie jest w stanie ponieść w pełnym zakresie kosztów sądowych, tzn., że zachodzą przesłanki, które dają podstawę do częściowego zwolnienia jej od tych kosztów. Wnioskodawczyni jest osobą pracującą, dodatkowo podjęła studia, za które musi płacić. Nie posiada nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów, wynajmuje mieszkanie. Sytuacja finansowa skarżącej z uwagi na zajęcie rachunków bankowych uległa znacznemu pogorszeniu i aktualnie wnioskodawczyni nie ma żadnych środków na uiszczenie choć w części wpisu od skargi, a zatem zwolniono ją od uiszczenia tej opłaty. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono natomiast skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż jej sytuacja może ulec poprawie. Jednakże gdyby nie była w stanie ich uiścić będzie mogła zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek