I SA/Po 433/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 07 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie rady prawnego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego postanawia : oddalić wniosek. W dniu [...] maja 2012 r. skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. We wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Oświadczył, że otrzymuje rentę chorobową w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast żona nie pracuje, córka uczy się (k. 22 – 25 akt sąd.). Pismem z dnia [...] maja 2012 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej P.p.s.a., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał (k. 27 akt sąd.). Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień zatem nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny jego stanu majątkowo - finansowego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu stwierdził, że złożył na urzędowym formularzu ustawowo wymagane oświadczenie, które wystarczy do oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem skarżącego, skoro wskazał, że jest na rencie chorobowej, to nie może jednocześnie osiągać dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Nawet jeśli posiada majątek w postaci nieruchomości, to nie ma obowiązku go zbyć aby pokryć wpis sądowy. W ocenie skarżącego żądania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów są bezpodstawne (k. 43-44 akt sąd.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na podstawie art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy do sądu, który, nie wychodząc poza dane przedstawione przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu, powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 P.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca powinien przedstawić fakty, na poparcie zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Wypełnienie wniosku ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd na mocy art. 255 P.p.s.a. może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że do wyłącznej oceny sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 170/09, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zawarte przez wnioskodawcę na wypełnionym formularzu PPF dane nie były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Wezwanie do uzupełnienia wniosku precyzyjnie określało jakich informacji oczekiwał sąd i jakie dokumenty na tę okoliczność miały zostać przedstawione. Wyraźnie wskazano w wezwaniu termin, w jakim strona powinna dopełnić nałożonego na nią obowiązku oraz skutki jego niedopełnienia. Ponadto z uwagi na okoliczność, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący prowadził [...], wezwano go do udzielenia informacji, czy nadal je prowadzi, jeżeli tak, to jakie z tego tytułu uzyskuje dochody, jeżeli nie prowadzi, to od kiedy. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie wyjaśnił, czy on i jego żona posiadają konta, rachunki i lokaty bankowe. Nie podał w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania i z jakich środków. Nie wskazał, czy posiadają samochody osobowe. Nie wyjaśnił także do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka ze swoją rodziną i czy ponosi koszty związane z najmem mieszkania. Należy więc przyjąć, że strona nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwiła przeprowadzenie analizy jej zdolności płatniczych. Niezłożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym miało decydujący wpływ na dokonanie przez Sąd oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny i mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, iż opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.