I SA/Po 4347/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz Geremek (spr.) Maria Skwierzyńska Protokolant st. sekr. sądowy Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła; o d d a l a s k a r g ę /-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek W dniu 21.06.2001r. M.G. zgłosił na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki Opel Astra , rok prod. 1997, nr nadwozia [...], celem dopuszczenia go do obrotu na polskim obszarze celnym. Do zgłoszenia celnego załączył fakturę nr [...] z dnia [...]dotyczącą zakupu samochodu na kwotę [...]FRF. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w zw. z art. 23 § 7 Kodeksu Celnego na kwotę 12.155,00 PLN. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów zakwestionował wartość pojazdu zadeklarowaną przez stronę ([...]FRF ) z uwagi na znaczną rozbieżność miedzy zadeklarowaną ceną a ceną rzeczywistą. Ustalając wartość celną samochodu, zastosował przepis art. 29 Kodeksu Celnego ( tzw. metoda "ostatniej szansy" ) i przyjął za podstawę wyliczeń jako wartość bazową rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "Eurotax" VI/01 cz. A. Od tej kwoty bazowej ( 21.300,00 PLN ) zostało wyliczone należne cło w wysokości [...]PLN. Pismem z dnia 01.08.2001r. M.G. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucił on organowi celnemu uchybienie : a) przepisom proceduralnym poprzez naruszenie zasad ogólnych postępowania wynikających art. 120 - 124 Ordynacji podatkowej, które w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów art. 180, art. 181, art. 187, art. 188 , art. 194 oraz art. 210 Ordynacji podatkowej b) przepisom prawa materialnego: - art. 23 - 29 Kodeksu Celnego poprzez nie wskazanie faktów, dowodów oraz wszelkich innych okoliczności uzasadniających ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu metodą "ostatniej szansy", a tym samym arbitralne rozstrzygnięcie sprawy. Odwołujący się podniósł również, że organ I instancji - wydając orzeczenie na podstawie informacji zawartych w katalogu "Eurotax" - nie podał przesłanek zastosowania tego materiału źródłowego. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z przepisem art. 23 § 7 Kodeksu Celnego wartość transakcyjna danego towaru nie może być przyjęta za obowiązującą wartość celną, jeżeli organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Dokument taki może być uznany za niewiarygodny, gdy podana w nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości - nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została ona zawyżona lub obniżona. Wskazana w przedmiotowej fakturze cena ([...]FRF ) była niewiarygodnie niska, biorąc pod uwagę rok produkcji samochodu i brak uszkodzeń. Organ I instancji ustalił zatem w prawidłowy sposób , że cena takiego modelu samochodu kształtowała się na polskim obszarze celnym w miesiącu importu na poziomie 21.300 PLN, tj. 41.040, 50 FRF. Ponieważ rzeczywista wartość celna używanego samochodu powinna być ustalona w przedmiotowej sprawie według metody określonej w przepisie art. 29 Kodeksu Celnego, Dyrektor Urzędu Celnego trafnie uznał dane uzyskane z katalogu "Eurotax" za najbardziej zbliżone do uśrednionych faktycznych cen transakcyjnych ( wykorzystywanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach, stanowi bowiem praktykę zaakceptowaną również przez urzędy skarbowe, towarzystwa ubezpieczeniowe oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ). Prawidłowo obliczona na podstawie powyższej kwoty bazowej wartość celna towaru wynosiła [...]PLN, wobec czego zakwestionowanie wartości sprowadzonego pojazdu było uzasadnione. Od orzeczenia organu odwoławczego M.G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domaga się uchylenia decyzji I i II instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy celne zakwestionowały bezpodstawnie wartość transakcyjną towaru i ustalając wartość celną w oparciu o metodę "ostatniej szansy" naruszyły przepisy art. 23 - 29 Kodeksu Celnego. Wydały przedmiotowe rozstrzygnięcia bez żadnych podstaw prawnych i materialnych oraz bez uzasadnienia faktycznego. Niezasadnie przeprowadziły postępowanie tylko w oparciu o dane pochodzące z katalogu " Eurotax". Skarżący zarzucił również liczne uchybienia proceduralne - zbyt długi okres postępowania, nie dołączenie do akt sprawy protokołu z kontroli celnej, nieumożliwienie stronie czynnego uczestnictwa w postępowaniu oraz niezbadanie wszelkich okoliczności dotyczących sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga M.G. okazała się nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks Celny ( Dz. U. Nr 23, poz.117 ze zmian. ). Zgodnie z treścią art. 85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ( art. 23 § 1 Kodeksu Celnego ), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 ustawy. Organ celny nie może przy tym przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art. 23 § 7 Kodeksu ). Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru ( ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji ). Tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wartość ta jest niezależna do tego, czy importer otrzymał dany towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnie niskiej cenie, albowiem opłacalność zakupu towaru za granicą, bądź też jej brak jest indywidualną sprawą importera, która nie może wpływać na ustalenie wartości celnej towaru ( patrz m. in. wyrok NSA z dnia 17.01.1995r., sygn. akt SA/ Ka 1615/94). Organ celny I instancji prawidłowo stwierdził w niniejszej sprawie, iż cena podana przez skarżącego w fakturze przedstawionej do zgłoszenia celnego ( kwota [...]FRF ) jest niewiarygodnie niska, biorąc pod uwagę ceny innych identycznych modeli samochodu Opel Astra, wyprodukowanych w 1997r., uzyskiwane w okresie importu przedmiotowego pojazdu. Nie był on uszkodzony i uzyskał zaświadczenie o dopuszczeniu do ruchu na terenie Polski. Przepisy art. 25 i 26 Kodeksu Celnego dają organom celnym, w przypadku zakwestionowania wiarygodności kwoty zawartej przez importera umowy kupna- sprzedaży , możliwość ustalenia wartości celnej danego towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych, sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie. Zastosowanie tej metody jest jednak problematyczne w odniesieniu do importu używanych samochodów, albowiem nie sposób znaleźć samochody o identycznym czy nawet podobnym stopniu zużycia. Metody wynikające z przepisów art. 27 Kodeksu ( metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych sprzedawanych w zbiorczych ilościach ) i art.28 ( metoda wartości kalkulowanej, opartej na analizie kosztów produkcji importowanego towaru ) również nie znajdują tutaj zastosowania. Przeciwko stosowaniu przepisów art. 25 - 28 Kodeksu Celnego do ustalania wartości celnej używanych pojazdów opowiedział się również Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej w wyjaśnieniach opublikowanych jako załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej ( Dz. U. z 1999r., Nr 80 , poz. 908 ), wydanego na podstawie art. 33 Kodeksu Celnego. Ze względu na te okoliczności organy celne prawidłowo uznały, iż dla określenia wartości celnej przedmiotowego samochodu należało zastosować tzw. metodę "ostatniej szansy", która - zgodnie z art. 29 Kodeksu Celnego - polega na skorzystaniu z odpowiednich danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami : art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu Celnego ( "Wartość celna towarów" ). Zgodnie z postanowieniami powyższego Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego, w przypadku korzystania z metody "ostatniej szansy" przy ustalaniu wartości celnej używanych samochodów należy oprzeć się na danych uzyskanych z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe pojazdów na polskim obszarze celnym. Organ celny I instancji przyjął do dokonywanych przez siebie obliczeń informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny użytkowanych pojazdów samochodowych na całym rynku polskim - katalogu "Eurotax" ( nr 6/ 2001), opracowywanego i aktualizowanego co miesiąc przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub Polski. Podawane w nim ceny są uśrednione i stanowią wynik analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju ( giełdy i komisy samochodowe ), a informacje dotyczące danego modelu uwzględniają spadek ceny spowodowany przez wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Katalog ten jest wykorzystywany dla szacowania wartości samochodów również przez towarzystwa ubezpieczeniowe oraz urzędy skarbowe. Należy przy tym zauważyć, iż praktyka wykorzystania średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych systematycznie przez specjalistyczne wydawnictwa, znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego ( patrz m. in. wyrok z dnia 18.04.2001r. - sygn. akt I SA/Po 2260/99 oraz z dnia 27.04.2001r. - sygn. I SA/Po 2135/99 ). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że skorzystanie z danych zawartych w przedmiotowym katalogu ( stanowiących wypadkową porównania tysięcy notowań danego typu pojazdu ) odpowiadało w pełni wymogom art. 29 Kodeksu Celnego, stanowił on bowiem uprawniony środek dowodowy umożliwiający ustalenie rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu. Korzystanie przez administrację celną z jednego specjalistycznego katalogu jest uzasadnione zasadą równego traktowania prawnego podmiotów importujących ten sam rodzaj towarów. Bezzasadny jest przy tym zarzut ustalenia wartości celnej tylko na podstawie jednego czasopisma z pominięciem innych wydawnictw, albowiem katalog "Eurotax" podaje wartość rynkową pojazdu jako wartość uśrednioną, ustaloną w oparciu o dane pochodzące z bardzo wielu źródeł ( monitorowanie giełd i komisów motoryzacyjnych na terenie całego kraju ). Organ celny zastosował w niniejszej sprawie katalog "Eurotax" nr 6/2001, obowiązujący od 11.06.2001r. do 10.07.2001r., a zatem właściwy na dzień zgłoszenia celnego ( 21.06.2001r.). Na tej podstawie uznał, iż średnia cena pojazdu Opel Astra, wyprodukowanego w 1997r., wynosiła w miesiącu importu 21.300 PLN ( k. 31 akt administracyjnych ). W ocenie Sądu obliczenie wartości celnej pojazdu na podstawie takiej ceny wyjściowej oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego zostało dokonane w prawidłowy sposób. O tym, iż zadeklarowana wartość przedmiotowego pojazdu była niewiarygodnie niska świadczyć może również wynik porównania przez organ celny II instancji ceny jego sprzedaży ([...]FRF ) z cenami podobnych pojazdów w kraju eksportu przy użyciu danych pochodzących z katalogu "Schwacke Liste", wykorzystywanego do wstępnego badania wiarygodności załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów dotyczących pojazdów pochodzących i sprowadzonych z obszaru Unii Europejskiej. W oparciu o katalog "Eurotax Schwacke" nr 6/2001 ( k. 32 akt administracyjnych ) ustalono, że ceny samochodów tej samej marki, z tego samego roku produkcji i o takich samych parametrach technicznych na rynku kraju eksportu, kształtowały się w miesiącu dokonania zgłoszenia celnego na poziomie 9.350 DEM ( 31.356,20 FRF ). Porównanie tej kwoty ( trzykrotnie wyższej ) z ceną zakupu deklarowaną przez stronę uzasadniało w pełni fakt zakwestionowania przez organy celne wiarygodności wartości transakcyjnej przedmiotowego towaru i ustalenie jej w oparciu o przepis art. 29 Kodeksu Celnego. Zdaniem Sądu M.G.nie podniósł w skardze żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik sprawy co dowodzi, że ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organy celne są prawidłowe, a ich kwestionowanie nie mogło odnieść skutku żądanego przez niego w skardze. Uznając w świetle powyższych okoliczności, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271 ze zmian. ) orzekł o jej oddaleniu. /-/M. Skwierzyńska /-/B. Koś /-/T. Geremek