I SA/Po 435/26

Dnia 26 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 roku ze skargi K. Sp. z o.o. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 02 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej czasowej rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z 2 grudnia 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję własną z 22 września 2025 r. stwierdzającą nieważność decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta") z 25 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie czasowej rejestracji pojazdu marki [...] nr VIN [...] nr rejestracyjny [...] (dalej: "przedmiotowy pojazd") na rzecz spółki K. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "spółka", "skarżąca"). Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z 25 kwietnia 2025 r. Starosta [...] dokonał na rzecz spółki czasowej rejestracji przedmiotowego pojazdu. W dniu 17 lipca 2025 r. Starosta wystąpił do SKO z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wskazując, że rejestracja pojazdu została dokonana pomimo niezłożenia wniosku o rejestrację oraz oryginału zagranicznego dowodu rejestracyjnego. Decyzją z 22 września 2025 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z 25 kwietnia 2025 r. ze względu na wystąpienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. dalej "k.p.a.") tj. rażącego naruszenia prawa. Organ wyjaśnił, że decyzja z 25 kwietnia 2025 r. w sposób rażący narusza przepis art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm. dalej "p.r.d."). W przypadku bowiem czasowej rejestracji pojazdu, o której mowa w art. 74 ust. 2 p.r.d. wymagane jest złożenie zgodnie z art. 74 ust. 2a-2d p.r.d. w zw. z § 2 ust. 1 § 17 ust. 1 i 2 rozporządzeniem z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. 2024 r. poz. 1709 dalej: "rozporządzenie") wniosku o rejestrację pojazdu, jak również oryginału zagranicznego dowodu rejestracyjnego.. Z akt sprawy wynika natomiast, że spółka nie złożyła takiego wniosku, ani oryginału zagranicznego dowodu rejestracyjnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów: - art. 7 k.p.a. przez błędne ustalenie, że strona nie złożyła wniosku o rejestrację pojazdu oraz oryginału zagranicznego dowodu rejestracyjnego; - art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą proporcjonalności i zaufania obywatela do organów administracji publicznej; - art. 9 k.p.a. przez niepoinformowanie strony o okolicznościach mogących mieć wpływ na jej prawa i obowiązki tj. o brakach w dokumentacji; - art. 77 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i nieustalenie czy dokumenty nie zostały zagubione. Decyzją z 2 grudnia 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję własną wskazując, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy nie dostrzegł, aby decyzja organu I instancji została wydana wadliwie. Wskazano, że organ I instancji słusznie uznał, iż zaistniała ustawowa przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji Starosty. W ocenie organu odwoławczego wydanie decyzji o rejestracji pojazdu bez wymaganych prawem dokumentów stanowi naruszenie prawa w stopniu rażącym. W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji SKO oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z pisma Starostwa z 17 czerwca 2025 r. wskazującego na niedopełnienie procedur rejestracyjnych przez pracownika dokonującego czynności. Pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego; - art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą proporcjonalności i pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej; - art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez wskazania ustalonych faktów i dowodów; - art. 74 ust. 2a p.r.d. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię, iż brak w aktach sprawy zagranicznego dowodu rejestracyjnego pojazdu jest przeszkodą do czasowej rejestracji pojazdu i stanowi rażące naruszenie prawa; - art. 81a k.p.a. przez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że w sprawie nie zaszły przesłanki do uchylenia decyzji, przewidziane w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 t.j. zwanej p.p.s.a.) w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji. Jako podstawę prawną nieważności decyzji wskazano na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium dokonując weryfikacji prawidłowości ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdziło, że decyzja Starosty w przedmiocie czasowej rejestracji została wydana bez złożenia wniosku o rejestrację pojazdu oraz bez wymaganego dokumentu w postaci oryginalnego zagranicznego dowodu rejestracyjnego pojazdu, w sposób rażący naruszając przepis prawa materialnego tj. art. 74 ust. 2 pkt 2 p.r.d. (Dz.U. j.w.), co uzasadniało wyeliminowanie ostatecznej decyzji z obrotu prawnego. Z tym stanowiskiem organu nie zgodziła się strona skarżąca, w której ocenie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Jej zdaniem wskazane braki stanowiły uchybienie proceduralne, podlegające uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a., na które organ powinien był zwrócić uwagę skarżącej. Jednocześnie zaznaczono, że wydanie decyzji powoduje, iż spółka nie może wykorzystywać pojazdu w celach zarobkowych, co narusza jej prawo własności i zasadę swobody działalności gospodarczej. W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził wystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesądza wystąpienie zasadniczo kumulatywnie trzy przesłanek: oczywistego naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. W postępowaniu nadzwyczajnym kontroluje się ważność decyzji ostatecznej przez pryzmat ewentualnie tkwiących w niej od samego początku wad o charakterze kwalifikowanym, a więc najpoważniejszych uchybień tj. takich które uzasadniają wyeliminowanie decyzji administracyjnej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (tj. od początku). Przy czym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, niewymagający stosowania wykładni prawa (por. m.in. wyrok NSA z 9 grudnia 2025 r., I OSK 660/24, wyroki NSA: z 30 września 2025 r., III OSK 1832/22, z 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10, wyroki NSA: z 30 września 2025 r., III OSK 1832/22, z 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej dalej "CBOSA"). Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z oczywistym naruszeniem prawa. Należy zauważyć, że w sprawie na dzień wydania decyzji o czasowej rejestracji pojazdu obowiązywał przepis art. 74 ust. 2 pkt 2 p.r.d. zgodnie z którym czasowej rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu. Z kolei § 2 ust. 1 rozporządzenia (Dz.U. j.w.) przewidywał, że wypełniony wniosek należało złożyć na urzędowym formularzu. Nadto zgodnie § 3 ust. 1 rozporządzenia w przypadku zgłoszenia rejestracji na terytorium RP pojazdu sprowadzanego z zagranicy do wniosku o rejestrację właściciel pojazdu dołącza odpowiednie dokumenty, o których mowa w art. 72 ust. 1 p.r.d. w tym dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Treść wskazanych przepisów jest jednoznaczna i nie wymaga stosowania wykładni prawa. Z przepisów tych wynika wprost, że warunkiem wszczęcia, postępowania i wydania decyzji w sprawie czasowej rejestracji pojazdu jest złożenie na urzędowym formularzu wniosku o rejestrację pojazdu. Nadto jednym z wymogów formalnych wniosku jest przedłożenie zagranicznego dowodu rejestracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 133 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy co oznacza, iż przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które wynikają z tych akt. Tymczasem w aktach administracyjnych Starosty znajduje się jedynie niewypełniony, urzędowy formularz, wniosku o czasową rejestrację pojazdu. Sam natomiast niewypełniony formularz, pusty blankiet wniosku nie jest w istocie wnioskiem. Dopiero wypełnienie go nadaje mu charakter wniosku. Z powyższego wynika zatem, że decyzja Starosty została wydana bez wymaganego wniosku o rejestrację, a zatem postępowanie to nigdy nie zostało formalnie wszczęte. Brak jest również w aktach administracyjnych oryginału dowodu rejestracyjnego pojazdu, który umożliwiłby identyfikację danego samochodu. Konsekwencją wyżej opisanego oczywistego, rażącego naruszenia prawa przez Starostę, jest dopuszczenie do ruchu drogowego pojazdu, który pierwotnie został zarejestrowany za granicą i co do którego nie ustalono jego danych technicznych i historii, w tym danych poprzedniego właściciela. Dane te natomiast mają kluczowe znaczenie przy rejestracji pojazdu. Nadto z akt administracyjnych wynika, że Starosta wydał w dniach: 25 kwietnia 2025 r. i 28 kwietnia 2025 r. dwie decyzje o czasowej rejestracji pojazdu marki [...] o tym samym nr nadwozia tj. nr VIN [...] nadając mu dwa różne numery rejestracyjne tj. nr rej. [...] (decyzja dotyczy niniejszej sprawy) i [...] (decyzja dotyczy sprawy o sygn. I SA/Po 436/26). Z pisma Starosty z 15 maja 2026 r. złożonego do akt niniejszej sprawy wynika natomiast, że w sprawie nieprawidłowej rejestracji pojazdu o nr rej. [...] Prokuratura Rejonowa w T. prowadzi śledztwo w sprawie działań podejmowanych przez byłego pracownika Starostwa przy dokonywaniu rejestracji pojazdu. Z przedłożonych dokumentów można wywnioskować zatem, że przedmiotowy pojazd został dwukrotnie czasowo zarejestrowany. Wszystko to wskazuje na to, że prawidłowo Kolegium stwierdziło, iż nie było podstaw prawnych do wydania decyzji o czasowej rejestracji pojazdu. Decyzja Starosty była niewątpliwie wadliwa, a naruszenie przepisów art. 74 ust. 2 pkt 2 p.r.d. oraz rozporządzenia miało charakter oczywisty i rażący. W obrocie prawnym nie może bowiem znajdować się decyzja, która została wydana w oparciu o niepełne dokumenty. W ocenie Sądu Kolegium w postępowaniu nadzwyczajnym prawidłowo ustaliło stan faktyczny i prawny sprawy, nie naruszając tym samym przepisów art. 7 k.p.a. , art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów niezweryfikowania przez organ prawidłowości ustaleń faktycznych, co do nieprzedłożenia przez skarżącą wniosku o rejestrację należy wskazać, że w sytuacji, w której organ zaprzecza otrzymaniu wniosku, ciężar wykazania jego skutecznego złożenia spoczywał na wnioskodawcy. Strona skarżąca nie przedłożyła natomiast w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że wniosek został złożony. Nie wykazano zatem faktu skutecznego złożenia wniosku organowi. Nie można natomiast wymagać od organu dowiedzenia okoliczności negatywnej w sytuacji, gdy w sposób jednoznaczny stwierdził brak wpływu wniosku. Z pisma natomiast załączonego do skargi nie wynika, że doszło do zagubienia korespondencji, a jedynie jego treść wskazuje na niedopełnienie procedur rejestracyjnych przez pracownika urzędu, o czym świadczy również toczące się przed Prokuraturą śledztwo. W sprawie, organ nie był również zobligowany do zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W istocie bowiem, wobec braku wypełnionego wniosku postępowanie o rejestrację pojazdu nigdy formalnie nie zostało wszczęte. Przepis ten natomiast znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wniosek został wypełniony i fizycznie złożony do organu, ale zawiera braki, o które organ powinien wezwać stronę celem nadania biegu sprawie. Opisana sytuacja nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie, gdyż Starosta w ogóle nie zwrócił uwagi na to, że wniosek nie został wypełniony. Kolegium natomiast, wobec ostatecznie wydanej decyzji, nie było uprawnione do wzywania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku, który w istocie nie został formalnie złożony. Także zarzucany w skardze przepis art. 74 ust. 2a p.r.d. nie znajdował zastosowania w sprawie. Przepis ten dotyczy rejestracji dokonywanej z urzędu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, w której wystąpiono z wnioskiem o rejestrację. Nadto przepis ten przewiduje możliwość dokonania warunkowej czasowej rejestracji pojazdu pomimo braku dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 6 i 6a tj. dowodu odprawy celnej i dowodu zapłaty akcyzy. W niniejszej natomiast sprawie podstawą stwierdzenia nieważności decyzji był m.in. brak dowodu rejestracyjnego pojazdu. W sprawie nie znalazł również zastosowania przepis art. 156 § 2 k.p.a. zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. gdy wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nie można bowiem stwierdzić, że decyzja o czasowej rejestracji pojazdu z samej istoty wywołała nieodwracalne skutki prawne. Także skarżąca nie wskazywała na zaistnienie jakichkolwiek nieodwracalnych skutków wydanej decyzji. Oceniając natomiast wystąpienie ewentualnych skutków społeczno – gospodarczych, które powstały na skutek wydania decyzji to należy wskazać, że niewątpliwie wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o czasowej rejestracji pojazdu wykorzystywanego przez spółkę do prowadzonej działalności gospodarczej zawsze powoduje dolegliwość dla strony. Skarżąca nie wskazywała przy tym na żadne okoliczności świadczące o tym, że wyeliminowanie decyzji o czasowej rejestracji pojazdu naruszyłoby zasadę proporcjonalności, czy współżycia społecznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wprawdzie zbyt zwięzłe, niewątpliwie jednak organ powołał się w nim na prawidłowe przepisy prawa oraz wynika z niego jaka była przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji. Nie doszło zatem w ocenie Sądu do naruszenia przepisu art. 107 § 7 k.p.a. Należy przy tym zauważyć, że w niniejszym postępowaniu, które miało charakter nadzwyczajny, rola organu ograniczała się jedynie do zbadania, w oparciu o akta administracyjne przekazane przez Starostę, czy została spełniona przesłanka nieważności postępowania, co Kolegium uczyniło w kontrolowanej sprawie. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie mógł również zostać zastosowany przepis art. 81 a § 1 k.p.a., z którego wynika zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. W niniejszej sprawie nie powstały żadne wątpliwości, które organ mógłby rozstrzygnąć na korzyść strony. Wręcz przeciwnie Kolegium nie miało wątpliwości, że w aktach administracyjnych Starosty brak było wniosku i dowodu rejestracyjnego pojazdu. Nie miał tych wątpliwości również Starosta, który zwrócił się do Kolegium o wszczęcie nadzwyczajnego postępowania. Nadto przepis art. 81 a § 1 k.p.a., nie ma zastosowania, jeżeli przepisy odrębne wymagają od strony wykazania konkretnych faktów (art. 81 a § 2 pkt 2 k.p.a.). Tymczasem przepisy szczególne p.r.d. wymagały od strony przedstawienia konkretnych faktów dotyczących istnienia zagranicznego dowodu rejestracyjnego pojazdu. Reasumując Sąd stwierdził, że organ zasadnie uznał, że na skutek wydanej decyzji o czasowej rejestracji pojazdu doszło do rażącego naruszenia prawa. Rejestracja bowiem pojazdu, bez wypełnionego wniosku oraz bez oryginalnego zagranicznego dowodu rejestracyjnego pojazdu, w sytuacji również wszczęcia śledztwa w sprawie, powoduje skutki niemożliwe do zaakceptowania, zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Postępowanie to miało natomiast na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej istotną wadą powodującą, że decyzja nie może być akceptowana jako akt prawny państwa praworządnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12, CBOSA). Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.