I SA/Po 438/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku HM o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego HM radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych oraz zwolnił skarżącego od 1/2 wpisu od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Na to postanowienie skarżący pismem z dnia [...] wniósł sprzeciw, który Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] odrzucił. W tych okolicznościach HM złożył ponownie sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że jest po [...], leczy się w szpitalach i w klinikach [...], ponosi też z tego powodu duże wydatki i wobec tego niewiele pozostaje na życie. Wskazał, że żona po [...] pobytu w szpitalu kontynuuje dalsze kosztowne leczenie. Skarżący spłaca zadłużenie małżonki w bankach. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada samochód osobowy z [...], [...], wartość rynkowa około [...]. Dochód wnioskodawcy z tytułu emerytury wynosi [...], jego żony zaś [...]. Wskazał, że ponosi koszy związane z wywozem śmieci, opłaty za ogrzewanie mieszkania, ciepłą i zimną wodę, telefon, ubezpieczenie na życie, lekarstwa, badania i wizyty lekarskie, spłaca kredyty żony zaciągnięte w [...] bankach, ponosi koszty utrzymania mieszkania, ubezpieczenia i eksploatacji samochodu, napraw, środki czystości, reszta pozostaje na życie. Na wezwanie z dnia [...]. skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że kredyty zaciągnęła jego żona, pomimo wezwania nie podał w jakiej wysokości i w jakim celu oraz jaki jest harmonogram spłat rat. Wskazał, że działkę gruntu o pow. [...] m2 w S sprzedał, przy czym pomimo wezwania nie przedłożył odpisu aktu notarialnego, nie podał również za jaką kwotę i kiedy. Wnioskodawca wskazał jedynie, że środki uzyskane z tytułu sprzedaży działki przeznaczył na spłatę zadłużenia małżonki, jednakże nie pokryły całej należności. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2005r., str. 628). W rozpatrywanej sprawie skarżący w oświadczeniu zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie uzupełniającym ten wniosek wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi powyżej kwoty [...]. Z oświadczenia skarżącego wynika, że uzyskuje z tytułu emerytury dochód w wysokości [...], żona zaś w wysokości [...]. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy o wartości od [...]. Uzyskiwane przez skarżącego i jego małżonkę dochody oraz posiadany majątek mogą być źródłem finansowania choć częściowo kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie – na obecnym etapie postępowania ½ wpisu od skargi, t.j. [...]. Nadto na szczególną uwagę zasługuje fakt, że skarżący był właścicielem działki gruntu w S, którą sprzedał. Pomimo wezwania nie podał kiedy, za jaką kwotę, nie przedłożył również odpisu aktu notarialnego. Wskazał jedynie, że uzyskane z tytułu sprzedaży tej nieruchomości pieniądze przeznaczył na spłatę zadłużenia żony w bankach, przy czym środki te nie wystarczyły na uregulowanie wszystkich należności. Z akt sprawy wynika, że sprzedaż tej nieruchomości najprawdopodobniej miała miejsce między dniem [...] (pierwszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy – karta nr [...] – akt sądowych), a [...] (drugi wniosek - karta nr [...] akt sądowych) . W tej sytuacji zauważyć należy, że skarżący dysponował w tym czasie środkami finansowymi, z których mógł przeznaczyć ich część na opłacenie kosztów sądowych, t.j. wpisu od skargi w wysokości [...]. Postępowanie skarżącego oznacza, że preferencyjnie potraktował inne zobowiązania, w tym o charakterze cywilnoprawnym (częściowa spłata kredytów zaciągniętych w bankach), a przecież winien był także uwzględnić konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie . Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek