I SA/Po 441/25
WyrokWSA w Poznaniu2026-01-15
Skład orzekający: Katarzyna Nikodem, Izabela Kucznerowicz, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo uznania istnienia ważnego interesu podatnika, ale braku interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe nieprawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, ponieważ nie w pełni ustaliły sytuację materialną i rodzinną podatniczki, co miało wpływ na ocenę przesłanki interesu publicznego. Organy nadmiernie skoncentrowały się na obowiązku zapłaty podatku i nie uwzględniły wystarczająco dobra dzieci i rodziny, a także niezasadnie odmówiły przeprowadzenia kluczowych dowodów. W związku z tym, zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. wraz z odsetkami, uzasadniając to ważnym interesem podatnika (trudna sytuacja życiowa, problemy zdrowotne męża, konieczność utrzymania czwórki dzieci) oraz interesem publicznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia, uznając, że skarżąca przyczyniła się do powstania zaległości i nie występuje interes publiczny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, podzielając argumentację organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (sprawozdawca) Sędziowie WSA Izabela Kucznerowicz WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekretarz sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 5 grudnia 2024 r. nr [...]
Zaskarżoną decyzją z 30 kwietnia 2025 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania A. J., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P.
w P. z 5 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r.
Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zapadła w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Skarżąca pismem z 3 czerwca 2024 r. (zmienionym pismem z 4 września 2024 r. oraz sprecyzowanym pismem z 17 października 2024 r.) zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. (PIT-36L) wraz z odsetkami za zwłokę.
Uzasadniając istnienie interesu publicznego, skarżąca wskazała, że pomoc publiczna polegająca na umorzeniu zaległości publicznoprawnej przeznaczona jest dla osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, a w takiej znalazła się skarżąca. Brak wsparcia może spowodować, że rodzina skarżącej może być zmuszona do korzystania z pomocy społecznej, co wiąże się z obciążeniem budżetu państwa. Umorzenie zaległości pozwoli jej na dalsze stabilizowanie sytuacji życiowej, co w dłuższej perspektywie będzie korzystne zarówno dla niej, jak i dla społeczeństwa.
Natomiast uzasadniając istnienie ważnego interesu podatnika, skarżąca wskazała, że dalsze egzekwowanie zaległości doprowadziłoby do sytuacji, w której nie będzie w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb życiowych swojej rodziny, ponieważ dochody skarżącej są już teraz na granicy możliwości, a każda dodatkowa egzekucja sprawia, że trudniej będzie związać koniec z końcem. Skarżąca wskazała, że ma na utrzymaniu czwórkę dzieci, które zasługują na bezpieczne i stabilne życie,
a utrata mieszkania lub dalsze pogorszenie sytuacji finansowej mogłoby wpłynąć na ich rozwój emocjonalny oraz zdrowie psychiczne. Skarżąca wskazała, że życie jej rodziny diametralnie zmieniło się od czasu, gdy jej mąż zaczął zmagać się z poważnymi problemami zdrowotnymi i osobistymi, a jego choroba miała ogromny wpływ na jej sytuację finansową. Mąż na skutek choroby [...], na którą zapadł po kilkukrotnym i ciężkim przechorowaniu [...], doprowadził do upadłości aż 4 firmy, które jeszcze w 2021 r. generowały zyski. Ponadto podstępnie i nie informując o skutkach, skłonił skarżącą do przyjęcia udziałów w tych firmach i sprawowania funkcji prokurenta, co w ocenie skarżącej spowodowało problemy podatkowe, gdyż nie zdawała sobie sprawy z powagi sytuacji. Z tytułu uczestnictwa w spółkach komandytowych prowadzonych przez męża skarżącej powstało zobowiązanie wobec ZUS, które wynosi około 78.000,00 zł. Mąż skarżącej od wielu lat nie wspiera jej w codziennym życiu ani w wychowywaniu dzieci, a jego choroba psychiczna oraz osobiste problemy sprawiły, że stał się dla skarżącej dodatkowym obciążeniem, a nie wsparciem.
Naczelnik Urzędu Skarbowego P. decyzją z 5 grudnia 2024 r. odmówił skarżącej umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019r. (PIT-36L) w wysokości 24.441,65 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 12.008,00 zł.
W uzasadnieniu Naczelnik stwierdził, że skarżąca bezsprzecznie przyczyniła się do powstania przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, ponieważ nie płacąc w ustawowym terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych ani zobowiązania wynikającego z zeznania PIT-36L za 2019 r. nie respektowała ona obowiązujących przepisów podatkowych ani obowiązków, które jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w chwili jej rozpoczęcia przyjęła na siebie. Organ wskazał, że okoliczności związane z pandemią [...] miały miejsce w 2020 r. i w latach późniejszych, a zobowiązanie skarżącej dotyczy 2019 r., a więc okresu przed ich zaistnieniem, zatem argument dotyczący ich wpływu na powstanie przedmiotowej zaległości nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto organ I instancji zaznaczył, że Skarb Państwa nie jest stroną relacji między skarżącą a członkiem rodziny, tym samym nie może ponosić konsekwencji finansowych wynikających z tych zdarzeń. Zdaniem Naczelnika, skarżąca nie może oczekiwać rekompensaty za szkody wyrządzone przez członka rodziny poprzez umorzenie ciążącej na niej zaległości podatkowej powstałej przed powołanymi zdarzeniami.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania podatkowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; w skrócie: "o.p.") poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący,
b) art. 180 o.p. poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym poprzez pominięcie lub niedocenienie dowodów przemawiających na korzyść strony,
c) art. 210 § 4 o.p. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, skutkujące naruszeniem art. 210 § 1 pkt 6 i 8 o.p. poprzez brak kompletnego uzasadnienia faktycznego i prawnego;
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 67a § 1 pkt 3 o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że
w sprawie nie zaistniały przesłanki pozytywne ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego przemawiające za udzieleniem ulgi w spłacie zobowiązań,
b) art. 67d § 1 pkt 2 o.p. poprzez nieuwzględnienie stanu rodzinnego, zdrowotnego
i majątkowego podatnika, jako okoliczności uzasadniającej udzielenie ulgi.
Skarżąca wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji;
ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 o.p. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości 24.441,65 zł wraz z odsetkami za zwłokę
w wysokości 12.008,00 zł;
3) ponowną analizę wcześniej przesłanych oraz załączonych do odwołania, w tym:
a) dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia skarżącej, w szczególności:
- wyniku badania z rezonansu magnetycznego głowy z dnia 17 października 2024 r., potwierdzającego obecność guza [...],
- wyników badań laboratoryjnych, potwierdzające słabe wyniki ferrytyny, hemoglobiny oraz białka w surowicy krwi, jak u osoby niedożywionej,
b) porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy z dnia 30 października
2024 r. zawartego z P. S. E., wraz z:
- poprzednio obowiązującą umową o pracę,
- rozliczeniem wszystkich składników wynagrodzenia przed i po zmianie warunków zatrudnienia.
Dokumenty te mają kluczowe znaczenie dla wykazania pogorszenia sytuacji finansowej skarżącej i jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
c) decyzji ZUS o obniżeniu wysokości świadczenia wychowawczego, w związku
z osiągnięciem przez najstarszą córkę wieku pełnoletniego - obniżenie świadczenia wynika z ustawy,
d) dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia męża skarżącej:
- dokumentacji medycznej potwierdzającej jego chorobę psychiczną,
- dokumentów potwierdzających jego niezdolność do pracy.
Dokumenty te mają znaczenie dla wykazania braku możliwości uzyskania wsparcia finansowego ze strony męża.
e) przesłuchania świadków na okoliczność działań i zaniechań B. J. wobec skarżącej: B. J., A. U., W. U.
Zdaniem skarżącej przeprowadzenie powyższych dowodów jest niezbędne dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wykazania, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 30 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że dokonując ponownej analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przy zaistnieniu w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika, nie stwierdził wystąpienia przesłanki interesu publicznego, jak również dostatecznych okoliczności uzasadniających umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że skarżąca, nie płacąc w ustawowym terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych ani zobowiązania wynikającego z zeznania PIT-36L za 2019 r., nie respektowała obowiązujących przepisów podatkowych ani obowiązków, które jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w chwili jej rozpoczęcia przyjęła na siebie.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , bezsprzecznie skarżąca przyczyniła się do powstania przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Promowanie takiej postawy ulgą w spłacie zobowiązań podatkowych byłoby sprzeczne z szeroko rozumianym interesem publicznym, pozostawałoby w sprzeczności z takimi wartościami jak sprawiedliwość, równość i powszechność opodatkowania.
Organ II instancji, odnosząc się do wniosku zawartego w odwołaniu
o przesłuchanie świadków na okoliczność działań i zaniechań B. J. wobec skarżącej, uznał, że zeznania wskazanych przez skarżącą osób, mające potwierdzić działania i zaniechania męża skarżącej nie mają istotnego znaczenia w sprawie i nie miałyby wpływu na zmianę rozstrzygnięcia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił opinię Naczelnika, że w sprawie nie zaistniała przesłanka interesu publicznego, a charakter i okoliczności wygenerowania zaległości podatkowej
w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odsetek za zwłokę i brak respektowania obowiązujących przepisów podatkowych, jak również powołane problemy finansowe czy zdrowotne nie stanowią dostatecznych okoliczności do zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 180 o.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu całego materiału dowodowego oraz odmowę przeprowadzenia kluczowych dowodów z przesłuchania świadków;
b) art. 191 o.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i oparcie rozstrzygnięcia na dowolnie przyjętych założeniach, bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego;
c) art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę toku rozumowania organu, brak wskazania wszystkich faktów uznanych za udowodnione oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej z przytoczeniem konkretnych okoliczności faktycznych;
d) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie aktualnych dokumentów dotyczących rzeczywistej wysokości dochodów skarżącej oraz prowadzonych wobec niej egzekucji komorniczych, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie faktycznych możliwości finansowych skarżącej oraz zdolności do spłaty zobowiązań podatkowych;
2. przepisów prawa materialnego:
a) art. 67a § 1 pkt 3 o.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na zawężającej interpretacji pojęcia ważnego interesu podatnika, mechanicznej i niewłaściwej ocenie interesu publicznego oraz przypisaniu decydującego znaczenia okolicznościom powstania zaległości;
b) art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania
w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;
c) art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 32 i art. 84 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej.
Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca zwróciła się do właściwego organu podatkowego o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości 24.441,65 zł wraz z odsetkami z uwagi na ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Organy obu instancji stwierdziły, że podzielają stanowisko skarżącej, że wniosek jest uzasadniony ważnym interesem podatnika, jednakże interes publiczny w opisanej sprawie nie występuje i w ramach uznania administracyjnego organy odmówiły udzielenie wnioskowanej ulgi podatniczce.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1); odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek (pkt 2); umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).
W przytoczonej regulacji przewidziane zostały zatem dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", przy czym spójnik "lub" użyty w treści komentowanego przepisu wskazuje na alternatywę łączną, tym samym wystąpienie co najmniej jednej z przytaczanych przesłanek wystarcza, aby zastosowanie ulgi było możliwe.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 O.p. ma charakter uznaniowy, w związku z tym w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie), organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję, czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie.
Organ zatem w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Zdefiniować pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" można wyłącznie na tle ustalonych okoliczności w sprawie.
Z uwagi na uznaniowy charakter decyzji, postępowanie dowodowego winno być wnikliwie prowadzone, a zebrane dowody rzetelne ocenione. W przeciwnym razie decyzja nie będzie decyzją uznaniową a decyzją dowolną.
Nie ulega wątpliwości, że "ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby.
Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika, prowadząc bądź do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź do rozłożenia na raty. Jednakże interes podatnika nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 O.p. Interes podatnika musi być "ważny", co podkreśla jego doniosłość, a za zastosowaniem ulgi przemawiają niezwykłe okoliczności. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki.
Pojęcie "ważnego interesu podatnika" należy oceniać w szerokim aspekcie, nie tylko ograniczać do sytuacji nadzwyczajnych. Należy uwzględniać sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość i charakter uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, możliwości zarobkowania podatnika, sytuację rodzinną, zdrowotną i ocenić obiektywnie pod kątem wagi sytuacji podatnika.
Z kolei przez "interes publiczny" rozumieć należy dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, ochrona rodziny, bezpieczeństwo ekonomiczne dzieci. Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, ale wszystkie te wartości należy wyważyć na tle ustalonego stanu faktycznego.
Należy również podkreślić, że ulga nie może być postrzegana jako przywilej, a jako pomoc państwa podatnikowi w sytuacji gdy za tym przymawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. Należy mieć na uwadze, że ustawodawca wprowadził tę instytucję, ponieważ występują okoliczności, gdy egzekwowanie podatku może doprowadzić do niepożądanych skutków z punktu widzenia wartości wspólnych: doprowadzenie do ubóstwa, zagrożone dobro dzieci itp. Wprowadzenie do treści tego przepisu przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. Odnoszenie przesłanki interesu publicznego wyłącznie do konstytucyjnego obowiązku ponoszenia ciężaru podatkowego jest niewłaściwe.
W ocenie Sądu, pomimo uznania przez organ wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, organ nie ustalił w pełni sytuacji materialnej, rodzinnej podatniczki, co mogło mieć istotny wpływ również na ocenę wystąpienia interesu publicznego.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest w związku małżeńskim, w którym obowiązuje rozdzielność majątkowa. Małżonkowie posiadają czworo dzieci na utrzymaniu. W aktach znajduje się oświadczenie B. J., że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą, ponieważ w małżeństwie zaistniały przesłanki polegające na zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia. Ta informacja nie została jednak wyjaśniona w pełni. B. J., pomimo że złożył wskazane wyżej oświadczenia, zamieszkuje ze skarżącą i dziećmi w jednym domu. Według oświadczenia skarżącej nie zarabia i nie dokłada się do kosztów utrzymania, jedynie pokrywa koszty kredytu hipotecznego. Rozdzielność majątkowa małżonków nie ma znaczenia dla oceny sytuacji materialnej rodziny. Organ winien ustalić, czy B. J., mieszkając w jednym domu ze skarżącą, jest na jej utrzymaniu, czy utrzymuje się sam, czy uzyskuje dochody, czy też utrzymuje się z oszczędności. Są to informacje niezbędne do ustalenia, jaki jest średni dochód na członka rodziny. Ta okoliczność pozwoliłaby ocenić, czy skarżąca jest w stanie spłacić dług.
Organ w zaskarżonej decyzji dostrzega trudną sytuację materialną skarżącej, wskazuje również na jej kłopoty zdrowotne, jednak najistotniejsze dla organu miały okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej, która jak wskazuje organ "powstała na skutek niewywiązania się przez Panią z podstawowego obowiązku podatkowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą". Organ podnosi, że skarżąca bezsprzecznie przyczyniła się do powstania zaległości podatkowej, co powoduje, że przyznanie ulgi byłoby sprzeczne z szeroko rozumianym interesem publicznym i pozostało w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości, równości i powszechności opodatkowania.
Należy zauważyć, że ulgi podatkowe dotyczą zazwyczaj zaległości podatkowych. Zaległości podatkowe powstają z powodu niewywiązywania się podatnika z obowiązku wynikającego z ustaw podatkowych. W związku z tym argumentacja organu zawarta w zaskarżonej decyzji jest nie do zaakceptowania przy ocenie wniosku o ulgę podatkową. Oczywiście niekiedy okoliczności działania podatnika, które doprowadziły do powstania zaległości podatkowych mogą mieć istotny wpływ na ocenę przesłanek do zastosowania ulgi, choćby w sytuacji gdy podatnik dopuścił się oszustwa, nadużycia prawa, czy w sposób świadomy i celowy unika opodatkowania, jednakże w niniejszej sprawie nie mamy z taką sytuacją do czynienia.
Zdaniem Sądu, organ nie odniósł się w pełni do wyjaśnień strony, oceniając, że skarżąca "w sposób nadmierny obdarzyła zaufaniem męża i jego współpracowników". Organ w ocenie Sadu niezasadnie odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów o przesłuchanie w charakterze świadków: B. J., A. U., W. U..
Nie może budzić wątpliwości, że przesłanki podjęcia decyzji uznaniowej na podstawie art. 67a § 1 o.p. wymagają każdorazowo indywidualnej wykładni na tle ustalonego stanu faktycznego, a decyzja powinna być podjęta zgodnie z zasadami porządku prawnego.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem zasad postępowania podatkowego oraz z naruszeniem prawa materialnego poprzez zdefiniowanie przesłanek z art. 67a § 1 o.p. w oderwaniu od okoliczności sprawy. Organ największą wagę w zaskarżonej decyzji przywiązuje do obowiązku zapłaty należnego podatku.
Za niedostatecznie istotną dla rozpoznania wniosku w ocenie Sądu uznano sytuację rodzinną skarżącej. Organ nie wziął pod uwagę, że na utrzymaniu skarżącej pozostaje czworo dzieci. Ustalono dochody i wydatki skarżącej, opierając się na jej oświadczeniu, jednak w ocenie Sądu, organ winien też ustalić, jaki jest dochód dochodu na członka rodziny. Nie przeanalizowano, czy spłata zadłużenia nie spowoduje, że skarżąca nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb rodziny.
Organ stwierdził, że zastosowanie ulgi jest nieuzasadnione wobec posiadania przez skarżącą majątku znacznej wartości w pełni zabezpieczającego przedmiotową należność. Zdaniem organu, w związku z tym umorzenie zaległości byłoby przedwczesne. Organ jednak pominął istotną informację, że dom jest obciążony hipoteką, a z oświadczenia skarżącej wynika, że jest to jedyna jej nieruchomość, w której mieszka z czwórką dzieci. Organ w opinii Sądu przy ocenie wniosku nie uwzględnił dobra dzieci i rodziny.
W niniejszej sprawie nie sposób uznać, żeby organy należycie wyważyły wartości, w szczególności dostatecznie oceniły przesłanki interesu publicznego. O ile bowiem organy stwierdziły, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika, o tyle pominęły interes społeczny, koncentrując się jedynie na obowiązku podatkowym. Należy mieć na uwadze, że jakkolwiek ulgi podatkowe są formą pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi, by poprzez egzekwowanie podatku nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi o to, aby wskutek dochodzenia zaległości podatkowych państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Organ winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego: dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi, biorąc pod uwagę wartości wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa, dobro rodziny, bezpieczeństwo ekonomiczne dzieci, itp. Odnoszenie rozumienia tej przesłanki wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków, a także do nadzwyczajnych okoliczności powstania zaległości, jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku, organ będzie obowiązany uzupełnić materiał dowodowy, wnikliwie ustalić sytuację ekonomiczną, rodzinną skarżącej, uwzględniając wykładnię prawa wyrażoną w niniejszym wyroku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.935 dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło