I SA/Po 444/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 1 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ZM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ZM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2008r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący ZM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2008r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...]. W odpowiedzi na w.w zarządzenie został złożony do tut. Sądu sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, który został podpisany przez żonę skarżącego. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] pismem z dnia [...] wezwano skarżącego m.in. do podpisania ewentualnie nadesłania podpisanego urzędowego formularza PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania [art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej jako "P.p.s.a." (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.]. Skarżący w odpowiedzi złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż jego miesięczny dochód nie wystarcza na uiszczenie kwoty w wysokości [...]. Wyjaśnił, że utrzymuje się z kwoty [...]. Ponadto ma na utrzymaniu [...] dzieci, w tym w wieku [...] lat, które mieszkają z nim i żoną oraz [...]-letniego syna, który jest osobą niepełnosprawną i na którego płaci co miesiąc alimenty w kwocie [...]. Skarżący podał, że jego żona nie pracuje, wychowuje dzieci i wobec tego nie mają drugiego źródła dochodu. Skarżący wskazał, że opłata za [...]. Skarżący podał, że opłaca polisę w [...] w wysokości [...] oraz płaci składki do ZUS-u w wysokości [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że gdyby nie kuzyn żony, który jest samotnym kawalerem i z nimi mieszka i ma rentę socjalną w wysokości [...] zł miesięcznie, nie byłoby go stać nawet na podstawowe wyżywienie. Skarżący podał, że nie posiada wartościowych przedmiotów. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód brutto w wysokości [...]. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. podanie imienia i nazwiska, daty urodzenia i stopnia pokrewieństwa osób, z którymi skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. złożenie odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, inne), 6. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, zbycia papierów wartościowych, pełnienia funkcji członka zarządu, prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, inne), kiedy takie dochody uzyskali i w jakiej wysokości lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej (odpis decyzji), 7. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś nieruchomości, jeżeli tak to jakie, jaka jest ich powierzchnia, oszczędności, papiery wartościowe i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, 8. podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli skarżący najmuje to mieszkanie należy podać koszty najmu, 9. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach z o.o., jaka jest wartość nominalna tych udziałów, 10. podanie czy przeciwko skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty majątek skarżącego, rachunek bankowy, jeżeli tak należy przedłożyć odpisy dokumentów o zajęciu, należy również podać jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana, 11. złożenie odpisów dokumentów związanych z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą za ostatnie [...] miesięcy np. książki przychodów i rozchodów, deklaracji VAT-7, firmowych rachunków bankowych, 12. złożenie wykazu środków trwałych związanych z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, 13. podanie ilu skarżący zatrudnia pracowników, 14. podanie czy żona skarżącego jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami. Podał, że posiada konto bankowe w A. Wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania rodziny, t.j. opłaty za prąd, wodę, podatek wynoszą [...] netto. Podał, że żona pobiera zasiłek rodzinny na dzieci. Oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Następnie podał, że dom, w którym mieszka, należy do jego żony i [...] współwłaścicieli. W dalszej części oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, ponieważ pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wyjaśnił, że małżonka nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżący oświadczył, że zatrudnia [...] pracownika na [...] etatu i nie posiada środków trwałych w firmie. Do pisma załączył pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z tytułu świadczeń alimentacyjnych, zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o wszczęciu egzekucji i wezwania do zapłaty, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu wierzytelności, zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat. Skarżący do pisma załączył również kserokopie deklaracji VAT oraz zeznania rocznego podatkowego za [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżący mieszka razem z żoną, jej kuzynem i synami w wieku [...] lat. Ponadto na utrzymaniu skarżącego pozostaje niepełnosprawny syn, na którego łoży alimenty w wysokości [...]. Następnie skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podał m.in., że nie pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. W tym miejscu zauważyć należy, że okoliczność, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej nie jest równoznaczna z tym, że nie mogą prowadzić wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto zauważyć należy, że skarżący nie wyjaśnił kiedy została zawarta umowa majątkowa małżeńska o wyłączeniu wspólności ustawowej, nie podał również czy został dokonany podział majątku wspólnego między małżonkami. Z informacji skarżącego wynika, że mieszka w domu, który należy do jego żony i [...] innych współwłaścicieli. Skarżący jednakże nie podał kim są pozostali [...] współwłaściciele domu (np. rodzice, rodzeństwo, kuzynostwo żony, synowie skarżącego, inne osoby). Wnioskodawca, mimo wezwania, nie wyjaśnił również czy on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, do których z uwagi na okoliczność wspólnego zamieszkania należy zaliczyć żonę, a także jej kuzyna, posiadają pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że posiada konto bankowe w A, które podlega zajęciu egzekucyjnemu, nie wyjaśnił natomiast czy żona i jej kuzyn posiadają rachunki bankowe, jeżeli tak to nie przedłożył wyciągów z tych rachunków. Skarżący oświadczył, że jego żona otrzymuje zasiłek rodzinny na dzieci, nie przedłożył jednak odpisu decyzji o przyznaniu zasiłku. Z oświadczeń skarżącego wynika, że jego żona nie pracuje, nie jest również zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...]. Następnie podał, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] netto. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że płaci również alimenty na najstarszego syna w wysokości [...] miesięcznie. Z oświadczeń skarżącego nie wynika natomiast z jakich środków ponosi nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanymi przez niego dochodami. Wprawdzie skarżący podał, że mieszka z nimi kuzyn żony, który otrzymuje rentę, to jednak nie wyjaśnił jaką kwotę z tytułu renty przeznacza on na swoje miesięczne utrzymanie, a jaką kwotą wspiera wnioskodawcę i jego rodzinę. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący – mimo wezwania - bardzo ogólnikowo przedstawił koszty miesięcznego utrzymania, w ogóle nie wyjaśnił jaką kwotę przeznacza m.in. na wyżywienie, koszty leczenia i zakupu lekarstw i inne wydatki. Skarżący nie udzielił zatem pełnych wyjaśnień w kwestii dotyczącej kosztów miesięcznego utrzymania. Ponadto zauważyć należy, że z przedłożonych przez skarżącego kserokopii dokumentów nie wynika czy faktycznie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje on dochód miesięczny w wysokości [...] brutto, gdyż nie załączył odpisu książki przychodów i rozchodów za ostatnie [...] miesięcy. Załączył natomiast kserokopie deklaracji VAT-7, z których wynika, że w miesiącu [...] podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług, na terytorium kraju wynosiła [...], w miesiącu [...], w miesiącu [...] nie wykazał podstawy opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju Ponadto z w.w deklaracji wynika, że skarżący wykazał, iż podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług, dla których podatnikiem jest nabywca w miesiącu [...] wyniosła [...], w miesiącu [...], w miesiącu [...]. Skarżący nie przedłożył natomiast kserokopii deklaracji VAT-7 za miesiąc [...], nie wyjaśnił również czy za w.w miesiąc złożył w Urzędzie Skarbowym deklarację VAT-7. Skarżący – mimo wezwania – nie przedłożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedłożył natomiast kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że rozliczył się wspólnie z żoną, co świadczyć może o tym, że w [...] małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej małżeńskiej. Z zeznania tego wynika, że skarżący w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...]. Jak już wcześniej wskazano, obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zatem złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie oświadczenia są niepełne i nierzetelne, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, finansowej i możliwości płatniczych. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył wszystkich żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Na wnioskodawcy ciążył bowiem obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.