I SA/Po 449/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Roman Wiatrowski Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi I.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r o Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej I.S. kwotę [...]zł ([...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych; Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. I. S. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-[...] o wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze skutkami uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że pismem z dnia [...] października 2007 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. stwierdził, że zobowiązanie podatkowe spółki cywilnej PHU "R." I. S., B. R. z tytułu podatku od towarów i usług uległo przedawnieniu. W tej sytuacji – zdaniem wnioskodawczyni – organ egzekucyjny był zobowiązany do stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-[...], działając na podstawie art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), wniosek I. S. załatwił odmownie. W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązek podatkowy objęty tytułami wykonawczymi o nr [...], [...], [...], [...] i [...] wygasł na wskutek przedawnienia. Jednakże w/w tytuły zostały zaktualizowane, a prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne zmierza do wyegzekwowania jedynie przypisanych do nich kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu przedawnieniu uległ jedynie obowiązek, który był podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do powstałych opłat za czynności egzekucyjne. W zażaleniu z dnia [...] lutego 2011 r. I. S. zarzuciła postanowieniu organu egzekucyjnego naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji gdy ciążył na nim obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku na skutek jego przedawnienia. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ potwierdził, że obowiązek podatkowy objęty przedmiotowymi tytułami wykonawczymi wygasł na skutek przedawnienia, jednakże w trakcie prowadzenia postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne związane z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi. Koszty egzekucyjne mają bowiem charakter długu odrębnego od dochodzonych w trybie przymusu należności, a obowiązek ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również, gdy podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadziły bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Zgodnie z art. 64 c § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 64 c § 6 powołanej ustawy, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność. Przepis ten wyklucza zatem wystawienie wobec zobowiązanego odrębnego tytułu wykonawczego obejmującego koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej. Tym samym wygaśnięcie zaległości podatkowych na skutek przedawnienia pozostaje bez wpływu na ważność wystawionego tytułu wykonawczego i możliwość prowadzenia na jego podstawie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania powstałych kosztów egzekucyjnych. W skardze z dnia [...] maja 2011 r. I. S. wniosła o uchylenia postanowienia z dnia [...] marca 2011 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] lutego 2011 r. Wskazanym wyżej aktom zarzuciła naruszanie: - art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , - art. 6 i 7 kpa, - art. 217 Konstytucji. Zdaniem skarżącej w świetle obowiązującego prawa w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w/w ustawy brak jest obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych w związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi. Tylko art. 64 § 8 powołanej ustawy przewiduje, iż zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnej nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Odpowiadając na skargę Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się zasadna. Zarówno w zażaleniu jak i w skardze skarżąca wskazała, iż w aktach administracyjnych znajduje się pismo wierzyciela – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] października 2007 r. o nr [...], skierowane do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. (organu egzekucyjnego), z którego wynika, że nastąpiło przedawnienie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2000 r. PHU "R." s.c. S. I., R. B. oraz przedawnienie zobowiązania I. S. z tytułu przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe w/w spółki (k. 27 akt). W związku z powyższym wycofaniu uległy tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wystawione przez wierzyciela na w/w dłużnika. W niniejszej sprawie organy stwierdziły, iż obowiązek podatkowy objęty tytułami wykonawczymi wygasł na skutek przedawnienia. Mimo to organy nie zastosowały w sprawie przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Z treści w/w przepisu wynika, że w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek wygasł w toku postępowania egzekucyjnego w inny sposób niż przez wyegzekwowanie obowiązku będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne gdyż postępowanie to staje się bezprzedmiotowe. Obowiązkami podlegającymi egzekucji są, między innymi, podatki oraz należności pieniężne wynikające z tytułu podatków od towarów i usług, a także odsetki z nimi związane. W pojęciu obowiązku mieszczą się należności pieniężne jeśli mają charakter publiczny lub inny wyraźnie przez prawo przewidziany (por. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2005, s. 19). Koszty egzekucyjne nie są objęte zakresem zastosowania norm art. 2 w/w ustawy. Dlatego też pojęcie obowiązku i należności pieniężnej, w znaczeniu art. 59 § 1 pkt 2., należy odnosić do tego obowiązku i tej należności pieniężnej, które legły u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie zaś kosztów postępowania generowanych przez postępowanie egzekucyjne. Normy wynikające z art. 59 nie zawierają odwołania do kosztów egzekucyjnych, w szczególności nie określają by przeszkodą do umorzenia postępowania, w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, były okoliczności związane z ustalaniem i obciążaniem uczestników postępowania egzekucyjnego kosztami egzekucyjnymi (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. II FSK 1027/08, "LEX" nr 508217). Tak więc w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, iż skoro powstały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny winien wydać stosowne postanowienie. Z powyższego wynika również, iż organ nie może odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego tylko z tego powodu, że nie zostały wyegzekwowane koszty tegoż postępowania. Organ nie działa bowiem w opisanej wyżej sytuacji w ramach uznania administracyjnego. Jednocześnie podkreślić należy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje organowi egzekucyjnemu kompetencji do przedłużenia prowadzonego postępowania w celu wyegzekwowania nieuiszczonych kosztów egzekucyjnych, bowiem postępowanie podlega obligatoryjnemu umorzeniu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2010 r. o sygn. III SA/Łd 183/10. "LEX nr 598903). W dalszym postępowaniu organ egzekucyjny ponownie rozpozna wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy. uk