I SA/Po 4635/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M.Geremek Maria Lorych - Olszanowska Protokolant: ref. staż. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004r. sprawy ze skargi Spółki "A" w R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem kosztów sądowych. /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/B. Koś Zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania zapadła wskutek stwierdzenia braku legitymacji wnioskodawcy - Agencji Celnej "A" w R. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] wymierzającą J. N., właścicielowi firmy "B" cło od przywiezionych z zagranicy nadwozi samochodów osobowych i opłatę manipulacyjną dodatkową za niedostarczenie w terminie towaru celnego do dokonania odprawy celnej ostatecznej. Organy celne wyjaśniły, że pismem z dnia [...] Agencja Celna "A" wystąpiła do Prezesa Głównego Urzędu Ceł z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji z dnia [...] albo o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją, uzasadniając wniosek o wznowienie tym, iż bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu ( art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej ). Status strony wynikał zdaniem agencji celnej z faktu złożenia przez nią zabezpieczenia majątkowego należności celnych przypadających od importera. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji uzasadnia okoliczność, że zawarte w niej rozstrzygnięcie o podatku importowym i podatku od towarów i usług zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organu. Organy celne wyjaśniły, że stroną postępowania oraz adresatem decyzji z dnia [...] była w świetle postanowień art. 2 pkt 6 ustawy 28.12.1989 r. - Prawo celne firma "B" - J. N. w M. , będąca podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu. Agencja Celna "A" złożyła wprawdzie zabezpieczenie majątkowe w formie gwarancji ubezpieczeniowej na przewóz towarów do urzędu przeznaczenia, jednakże nie jest ona stroną w postępowaniu celnym dotyczącym wymiaru należności celnych J. N. Organy celne wskazały na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada sygn. akt I S.A./Po 676/99, którym oddalono skargę tej Agencji na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia na wniosek skarżącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec importera J. N. , uznając iż agencja celna nie miała statusu strony. Wyjaśniono również, że zgodnie z art. 241 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm. ) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała w nim udziału. Organ celny wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, gdy uzna na podstawie badania żądania w fazie wstępnej, że wznowienie postępowania z przyczyn formalnych jest niedopuszczalne, np. gdy podanie wniosła osoba nie będąca stroną w sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "A" w R. wniosła o uchylenie obu decyzji i obciążenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł kosztami postępowania, zarzucając, że skoro złożyła zabezpieczenie należności celnych to w myśl art. 28 kpa i 133 Ordynacji podatkowej winna być uznana za stronę postępowania celnego dotyczącego wymiaru należności celnych i skoro pominięto ją w toku tego postępowania to należy uznać, iż została pozbawiona możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu. Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) nie są związane granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie było bezsporne, że spółka "A" ( agencja celna ) reprezentowała firmę B - J. N. przed urzędem celnym i złożyła zabezpieczenie majątkowe ( należności celnych ) w formie gwarancji ubezpieczeniowej. Spór sprowadzał się do tego czy, jest ona uprawniona do żądania wznowienia postępowania celnego zakończonego wydaniem decyzji wymierzającej w/w importerowi cło i opłatę manipulacyjną dodatkową, która nie została zaskarżona przez importera i stała się ostateczna. Zważywszy na to, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony już w czasie obowiązywania Kodeksu celnego wskazać należy, że zgodnie z art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 k. cel. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 240 § 1 pkt 4 ( strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu ) następuje tylko na żądanie strony. Podzielając pogląd skarżącej spółki należy stwierdzić, iż przysługiwał jej status strony w postępowaniu celnym zakończonym wydaniem decyzji wymiarowej importerowi. Składając bowiem zabezpieczenie majątkowe skarżąca agencja celna ponosiła pełną odpowiedzialność wobec organu celnego, a zakres obciążającego ją zabezpieczenia zależał od wysokości cła i innych należności celnych wymierzonych importerowi, co w konsekwencji przesądza o istnieniu własnego interesu prawnego, dając jej status strony w postępowaniu w sprawie wymiaru należności celnych w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20.09.2002 r., III RN 143/01, OSNP 2003/15/348, w którym stwierdził, że "agencja celna, która złożyła zabezpieczenie majątkowe za należności celne, jest uprawniona do żądania wznowienia postępowania celnego (art. 256 § 1 pkt 5 i art. 262 Kodeksu celnego w związku z art. 133 i art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej)". Również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 24.06.2002 r., FPS 7/02 ( ONSA 2003/1/9 ) stwierdził, że: "1. Agencja celna działająca w formie spółki cywilnej, która złożyła zabezpieczenie majątkowe należności celnych obciążających podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, wymierzonych temu podmiotowi decyzją ostateczną wydaną przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926), jest po wejściu w życie tych przepisów stroną uprawnioną do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej cło temu podmiotowi. 2. Jeżeli po złożeniu przez agencję celną działającą w formie spółki cywilnej wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej cło agencja celna została zlikwidowana, były wspólnik spółki cywilnej nie staje się stroną postępowania. Może natomiast, powołując się na art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), złożyć w swoim imieniu wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji". Powołany przez organy celne wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 09.11.2000 r. dotyczył decyzji wydanych w toku postępowania egzekucyjnego, w którym status strony określają przepisy regulujące to postępowanie, a nadto nie wiąże on w niniejszej sprawie. Ponieważ opisane na wstępie decyzje zapadły w następstwie nie uznania skarżącej za stronę postępowania, należało je uchylić jako wydane z naruszeniem art. 133 i 241§ 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ). /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/B. Koś EW