I SA/Po 465/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 465/18 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 465/18 w ten sposób, że przyznaje [...] prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2018 r. referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku sporządzonym w dniu [...] czerwca 2018 r. skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza pod firmą PPH [...] Spółka Jawna przynosi straty. Wskazał, że stale ponosi koszty utrzymania prowadzonego przez niego wspólnie z małżonką i małoletnią córką gospodarstwa domowego, opłaty za media wynoszą miesięcznie ok. [...] zł, dochód netto z tytułu umowy o pracę wynosi [...] zł, dochód małżonki z tytułu umowy o pracę wynosi [...] zł netto. W piśmie z [...] czerwca 2018 r. skarżący oświadczył, że Spółka, w której jest wspólnikiem, w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] maja 2018 r. uzyskiwała przychód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu wynajmu, koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł. Wskazał, że wobec Spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne z tytułu zaległości w podatkach oraz wobec ZUS oraz postępowania komornicze. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących m.in. od [...] Sp. z o.o. sp. kom., P.U. [...] S.C. do kwoty ok. [...] zł na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego z [...] marca 2014 r. Skarżący podał, że dla Spółki prowadzone są rachunki bankowe, które zostały zajęte w toku prowadzonych wobec Spółki postępowań egzekucyjnych i nie wykazują obrotów. Spółka nie zatrudnia pracowników. Spółka posiada nieruchomości zlokalizowane w [...] i [...]. Na w/w nieruchomościach ustanowione zostały liczne hipoteki umowne oraz hipoteki przymusowe. Skarżący podał, że osiąga dochody ze stosunku pracy (zatrudnienie w wymiarze [...] etatu), uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości brutto [...] zł miesięcznie, poza tym nie ma innych źródeł przychodów. Małżonka uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, zatrudniona jest na [...] etatu, poza tym nie uzyskuje żadnych innych przychodów. Małżonka wnioskodawcy jest użytkownikiem wieczystym dwóch nieruchomości, na których znajduje się dom, w którym mieszka skarżący wraz z żoną i córką). Skarżący wskazał, że nieruchomości te zostały zajęte w toku prowadzonego przez postępowania egzekucyjnego, a nadto są one obciążone hipotekami. Koszty miesięcznego utrzymania prowadzonego przez skarżącego wspólnie z małżonką gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] zł - [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, że koszty te ponoszone są z dochodów osiąganych ze stosunku pracy oraz przy pomocy rodziny. Skarżący do pisma załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za 2016 r., z którego wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód w wysokości [...] zł, z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w 2016 r. uzyskał przychód i dochód w wysokości [...] zł, w 2017 r. skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód w wysokości [...] zł, z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w 2017 r. uzyskał przychód i dochód w wysokości [...] zł, żona skarżącego w 2016 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskała dochód w wysokości [...] zł, w 2017 r. w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na kolejne wezwanie z dnia [...] lipca 2018 r. skarżący podał, że korzysta z pomocy finansowej, jak i rzeczowej najbliższej rodziny oraz znajomych. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł wpisu sądowego od skargi. Pomimo wezwania skarżący nie wyjaśnił swojej rzeczywistej sytuacji finansowej, na którą wpływ ma również sytuacja osób, które jemu pomagają, nie przedłożył też żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa tych osób uzasadnia przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie chociażby w części. W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczył, że przy pismach z [...] czerwca 2018 r., [...] czerwca 2018 r. oraz [...] lipca 2018 r. złożył obszerne wyjaśnienia poparte stosownymi dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do art. 260 § 2 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu, należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego i z przedłożonych przez niego kserokopii dokumentów, oświadczeń, a także wyjaśnień przedstawionych w sprzeciwie wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z 16-letnią córką. Skarżący i jego żona uzyskują dochody z wynagrodzenia za pracę, które wynoszą po [...] zł brutto. Wnioskodawca korzysta z pomocy finansowej rodziny i znajomych. Skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej, która przynosi straty. Wobec skarżącego, jego żony i spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne, zajęciu podlegają rachunki bankowe spółki i wierzytelności spółki. Skarżący wykazał zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł wpisu od skargi. Skarżący nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.