I SA/Po 466/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) as.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi S.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/Wł.Zygmont /-/J.Małecki Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał w dniu [...]roku do realizacji tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący S.W. zamieszkałego w P., wystawiony przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny, obejmujący nienależnie pobrane świadczenia rentowe za okres od stycznia do marca [...] roku, w łącznej kwocie [...]zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego, w dniu [...]2001 roku dokonał zajęcia świadczenia rentowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązany odebrał w dniu [...]2001 roku. W dniu [...]2001 roku do Urzędu Skarbowego wpłynęły zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W zarzutach zobowiązany zakwestionował wysokość wypłacanego świadczenia przez KRUS oraz nie zgadzał się z roszczeniem o zwrot niesłusznie wypłaconych świadczeń. Naczelnik Urzędu Skarbowego, zgodnie z art.34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłał w dniu [...]2001 roku zarzuty do wierzyciela celem zajęcia stanowiska. W związku z brakiem odpowiedzi wierzyciela w terminie przewidzianym w art.34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie zarzutów, organ egzekucyjny zawiesił w dniu [...]2002 roku postępowanie egzekucyjne. Ponieważ udzielona w dniu [...]2002 roku odpowiedź wierzyciela nie spełniała wymogów postanowienia organ egzekucyjny ponownie wystąpił w dniach [...]2002 r., [...]2003 r. oraz [...]2003 r. w tej sprawie do KRUS. Dopiero postanowieniem z dnia [...]2004 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny uznała zarzuty za bezzasadne i wniosła o dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Na podstawie tego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...]roku postanowienie Nr [...], którym oddalił zarzuty wniesione przez zobowiązanego w dniu [...]2001 roku i wznowił zawieszone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny powołał się na stanowisko wierzyciela z którego wynikało, że kwestionowana należność jest wymagalna. Na wydane w tej sprawie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...]2004 roku S.W. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W zażaleniu, tak jak w zarzutach nie zgodził się z żądaniem zwrotu pobranych świadczeń, postępowanie KRUS w tym zakresie uznał za niewłaściwe, a wykorzystywanie innej instytucji w tej sprawie za szantaż. Powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy - postanowieniem z dnia [...]2004 r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby stwierdził między innymi, że zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny bada tylko z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym co oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można rozstrzygnąć czy egzekwowany obowiązek istnieje czy nie. Tym samym organy egzekucyjne mają prawo do rozstrzygania wyłącznie kwestii wynikających z samego postępowania egzekucyjnego. Powołuje się ponadto na orzecznictwo NSA, między innymi w wyroku z dnia 17.01.2000 r. - sygn. akt I SA/Gd 2167/00 oraz z dnia 10.04.2001 r. - sygn. akt I SA/Po 2413/99. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesione zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, która jest dla niego wiążąca. W niniejszej sprawie, ten podstawowy obowiązek prawny został spełniony, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...]2001 r. wystąpił do wierzyciela - Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów. W postanowieniu z dnia [...]2004 roku wierzyciel uznał zarzuty za bezzasadne a egzekwowaną zaległość za wymagalną. W postanowieniu tym wierzyciel stwierdził między innymi, że zobowiązany był zatrudniony i jednocześnie pobierał rentę inwalidzką. Zdaniem KRUS okresowa renta inwalidzka przysługuje do czasu objęcia innym ubezpieczeniem lub ustaniem inwalidztwa. Jednocześnie organ odwoławczy zaznacza, że z uwagi na niezachowanie przez wierzyciela terminu do udzielenia wypowiedzi w formie postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]2002 roku zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec S.W. w trybie art. 34 cyt. ustawy do dnia [...]2004 r. Wypowiedź wierzyciela była dla organu egzekucyjnego wiążąca, a wydane w tej sprawie postanowienie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stanowiło podstawę do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia w sprawie zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej odrzuca również zarzut dotyczący wykorzystywania przez KRUS innej instytucji w tej sprawie. Nienależnie pobrane świadczenia rentowe zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17.06.1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podlegają bowiem wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny przesłała więc wystawiony na skarżącego tytuł wykonawczy z dnia [...]roku Nr [...] celem realizacji do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zgodnie z powołanym już art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął na wniosek i na podstawie przesłanego przez wierzyciela tytułu wykonawczego, postępowanie egzekucyjne wobec S.W. Odnosząc się do wysokości kwot potrącanych z wypłacanego świadczenia rentowego stwierdza, co w zasadzie nie może stanowić podstawy zarzutów wniesionych w trybie art. 34 ustawy egzekucyjnej, że Zakład Ubezpieczeń, Społecznych (dłużnik zajętej wierzytelności) pismem z dnia [...]2001 roku poinformował S.W., że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji potrąca 25% należnego świadczenia rentowego. Dyrektor Izby na koniec zaznaczył, że jeżeli zastosowany środek egzekucyjny jest dla skarżącego zbyt dolegliwy , może wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zastosowanie mniej uciążliwego środka jednocześnie taki środek wskazując. Na wydane w tej sprawie postanowienie zobowiązany S.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze z dnia [...]r. S.W. nie podnosi żadnych nowych zarzutów oraz nie przytacza nowych argumentów lub kwestii wymagających ustosunkowania się przez organ odwoławczy. Tak jak w dotychczasowym postępowaniu zobowiązany skarży się przede wszystkim na działanie wierzyciela - Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny dotyczące podstaw żądania należności objętych egzekucją. Skarżący nie zgadza się z samym faktem żądania od niego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń uważając nadal, że KRUS cały czas go szantażuje i pragnie wyłudzić od niego zwrot świadczeń poprzez zajęcie jego renty. Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę S.W. zaznacza, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo odniósł się do wszystkich podniesionych przez zobowiązanego zarzutów, wnosząc o oddalenie skargi. Raz jeszcze podkreśla, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, jest w tym przypadku wyłącznie organem egzekucyjnym, który postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzi na wniosek i na podstawie wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny tytułu wykonawczego. Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela o ustosunkowanie się do podnoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Ponieważ wierzyciel postanowieniem z dnia [...]2004 roku stwierdził, że należności objęte tytułem wykonawczym są wymagalne, a stanowisko to zgodnie z wymienionym przepisem było dla organu egzekucyjnego wiążące, Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie oddalił zarzuty S.W. jako bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności - sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz ewentualnie powołaną w niej podstawą prawną - zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa tylko i wyłącznie przez skarbowy organ egzekucyjny w związku z wniesionym przez S.W. zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, tj. Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Oddział Regionalny z tytułu nienależnie pobranych przez zobowiązanego świadczeń rentowych za okres od stycznia do marca [...]r. Sąd administracyjny uprawniony jest w tej sprawie do badania tylko i wyłącznie legalności działań organów egzekucyjnych, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Skarbowej. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do badania tego, czy Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zgodnie z prawem orzekła o zwrocie przez skarżącego pobieranych przez niego nienależnych świadczeń rentowych. Zgodnie z art. 36 ust. l pkt.6 i ust.3 ustawy z dnia 29 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) oraz art. 4778 - 47714a kpc do orzekania o legalności decyzji KRUS o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rentowych powołane są tylko i wyłącznie sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, będące wyodrębnionymi jednostkami organizacyjnymi sądów powszechnych. Sąd administracyjny z mocy art. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma uprawnień do merytorycznego rozpoznawania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdyż sprawy te zostały powierzone sądom powszechnym. Prawidłowo też w niniejszej sprawie skarbowe organy egzekucyjne w swych zaskarżonych postanowieniach powołały się na treść art. 29 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 z późn. zm.), iż nie są one uprawnione do badania "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym", ale mogą tylko i wyłącznie badać sprawę dopuszczalności egzekucji pod względem formalnym. Gdyby organy egzekucyjne postępowały inaczej, to orzekałyby o meritum sprawy, a to zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym w Polsce należy do wyłącznej kompetencji właściwego organu KRUS, a następnie po wniesieniu odwołania do wyłącznej kompetencji właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Także w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już wyjaśniano stronom, że organ egzekucyjny w ramach wniesionych zarzutów może jedynie badać dopuszczalność egzekucji, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż prowadziłoby to do wkroczenia w sferę merytorycznej oceny podstaw tytułu wykonawczego (por. np. wyroki: z dnia 29.04.1992 r., sygn. akt S.A./Wr 336/92; z dnia 18.04.1997 r., sygn. akt S.A./Sz 453/95 ). W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego - w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uzyskał wiążącą go wypowiedź wierzyciela z dnia [...]2004 r. (tj. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Oddział Regionalny), iż wniesione przez zobowiązanego zarzuty są bezzasadne, a egzekwowana nienależnie pobierana renta inwalidzka jest zaległością wymagalną. Skoro wierzyciel na pytanie skarbowego organu egzekucyjnego stwierdził, że obowiązek określony w wystawionym przez niego tytule wykonawczym istnieje, to rzeczą organu egzekucyjnego było dalsze prowadzenie egzekucji (w okresie przekroczenia terminu zajęcia stanowiska przez wierzyciela, organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne). Ani Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani Dyrektor Izby Skarbowej nie mogą podważać wypowiedzi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Oddział Regionalny jako wierzyciela, gdyż wówczas musieliby przeprowadzić pełną kontrolę istniejącej decyzji o zwrocie nienależnie pobranej renty inwalidzkiej, na podstawie których wystawiono tytuł wykonawczy, do czego żadnym przepisem prawa powszechnie obowiązującego organy egzekucyjne nie są uprawnione. Organy egzekucyjne w wydanych postanowieniach szczegółowo też uzasadniły, dlaczego nie mogły uwzględnić wniesionych przez skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Dlatego nie dopatrując się naruszenia obowiązującego prawa przez zaskarżone postanowienia organów egzekucyjnych - na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/K.Pawlicki /-/W.Zygmont /-/J.Małecki LF