I SA/Po 469/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. W dniu 4 listopada 2025 roku Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. W.. postanowieniem o [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uwzględnienia zarzutów przedawnienia obowiązku w zakresie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] z uwagi na wniesienie ich po ustawowym terminie. Podstawą wystawienia tytułów była decyzja z dnia 7 listopada 2018 r, [...] określająca wysokość należności z tytułu składek za okres od 12/2014 do 1/2017 na ubezpieczenie zdrowotne, która została skutecznie doręczona 13 listopada 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano ,że w/w tytuły wystawiono oraz wysłano na adres [...] ul. [...] , który został wskazany w dokumencie zgłoszeniowym płatnika składek ZUS ZFA z 28 listopada 2014 r. Pismem z dnia 22 października 2025 roku zwróciła się do ZUS w K. o wydanie jej kopii tytułów wykonawczych, upomnień oraz dowodów doręczenia i otrzymała je w tym samym dniu. W dniu 30 października 2025 roku pełnomocnik skarżącej złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując ,że dochodzone należności uległy przedawnieniu. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów. Podkreślono w uzasadnieniu, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono stronie w trybie doręczenia zastępczego 4 stycznia 2019 roku , a termin do wniesienia zarzutów był 7-dniowy ,więc ostateczny termin upłynął 11 stycznia 2019, tym samym nie mogą być rozpatrzone merytorycznie. W konsekwencji, na podst. art. 61a Kpa odmówiono wszczęcia postępowania. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Podniosła w nim naruszenie art. 61 a Kpa poprzez błędne przyjęcie ,że złożone 30 października 2025 r zarzuty wniesiono po terminie ,naruszenie art. 43 i 44 kpa poprzez uznanie za prawnie skuteczne doręczenie zastępcze (awizo) na adres pod którym skarżąca faktycznie nie zamieszkiwała, naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie ,że bieg terminu przedawnienia należności za lata 2014-2017 został skutecznie zawieszony w dniu 4 stycznia 2019 r , podczas gdy doręczenie odpisów tytułów wykonawczych oraz decyzji o wymiarze składek było nieskuteczne prawnie. W uzasadnieniu strona podkreśliła, że nie zamieszkiwała pod adresem wskazanym w dokumencie ZUS ZFA ,a organ miał obowiązek zweryfikować , czy adresat mieszka pod tym adresem .W konsekwencji poprzez zaniechanie organu strona nie miała wiedzy o tym, że wszczęto postępowanie egzekucyjne .Nieskuteczność doręczenia tytułów oznacza, że nie mógł upłynąć 7 dniowy termin na wniesienie zarzutów. Na potwierdzenie argumentów zażalenia wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka matki Z. J.. Postanowieniem dnia 23 grudnia 2025 r, o nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przywołując m.in. treść art.36 ust.13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazał, że o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniach płatnik składek zawiadamia organ w terminie 7 dni od zaistnienia, stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład. Dalej wskazano ,że tytuł wykonawczy doręczony zobowiązanemu zawiera pouczenie o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, aby więc strona mogła wnieść zarzuty należało doręczyć tytuły wykonawcze. Zostały one doręczone trybie doręczenia zastępczego w dniu 4 stycznia 2019 roku na adres [...] , [...]. Adres ten widnieje w zgłoszeniu ZUS ZFA z dnia 28 listopada 2014 .Pod wyżej wskazanym adresem doręczono również zawiadomienie z dnia 9 października 2018 o braku wpłat składek , zawiadomienie z dnia 23 października 2018 r. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz decyzję z dnia 7 listopada 2018 roku określającą wysokość należności. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru zawiadomień i decyzji wskazano, że przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi , tj. matce Z. J., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Organ zaznaczył, że zawarte w odwołaniu żądanie jej przesłuchania nie może stanowić przeciwdowodu dla zebranych dowodów. Również na w/w, wskazany w deklaracji ZUS ZFA adres przesłano odpisy tytułów wykonawczych .Te akurat dokumenty zostały doręczone w trybie art. 44 §1 Kpa i uznane za doręczone 4 stycznia 2025 roku, czyli od tego dnia upływał 7 dniowy termin do wniesienia zarzutów .Organ podkreślił, że wskazana przez stronę okoliczność ,ze w okresie od 6 lutego 2017 r do 31 grudnia 2019 roku przebywała w [...] nie oznacza ,że korespondencja kierowana była kierowana błędnie. Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom: -rażące naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego -naruszenia art. 110 § 1 Kpa w zw. z art. 42 §1 Kpa poprzez prowadzenie egzekucji na podst. decyzji, która nie została skutecznie doręczona -naruszenie art. 43 Kpa poprzez błędne uznanie ,że doręczenie korespondencji matce skarżącej było skuteczne -naruszenie art. 43 Kpa w zw. z art. 46 §1 Kpa poprzez uznanie doręczeń za skuteczne w sytuacji, gdy 2 potwierdzenia odbioru zostały podpisane niewyczerpująco przez jej matkę - wadliwe zastosowanie art. 44 Kpa poprzez przyjęcie fikcji doręczenia -naruszenie art. 8 i 9 Kpa poprzez blisko 5-letnią bezczynność -naruszenie art. 42 Kpa w zw. z art. 24 ust.4 usus poprzez prowadzenie egzekucji w oparciu od decyzję, która nigdy nie została skutecznie doręczona Zarzuciła również wadliwość formalną adnotacji o awizowaniu i błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu ,że tytuły wykonawcze zostały prawidłowo doręczone w dniu 4 stycznia 2025 roku. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z odpisu z centralnej Ewidencji i Informacji o działalności Gospodarczej na okol. wykazania zawieszenia działalności gospodarczej przez skrzącą w dniu 27 stycznia 2017 r aż do 31 sierpnia 2023 roku, umowy pożyczki na okol. wykazania trudnej sytuacji materialnej skarżącej, wyniku badania ultrasonograficznego na okol. stanu zdrowia skarżącej. Wniosła też o zasadzenie kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Jak stanowi bowiem przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą zmieniającą"), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 ( dalej u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak wynika z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, zawiadomienie z 9 października 2018 r. informując e o braku wpłat składek na ubezpieczenia zdrowotne, zawiadomienie z dnia 23 października 2018r. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz decyzji z dnia 7 listopada 2018 określającej wysokość należności z tytułu składek , doręczenie tytułów wykonawczych doręczone zostały przed wejściem w życie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zarzuty egzekucyjne wnosi się zgodnie z art. w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze zostały uznane za doręczone 4 stycznia 2019 r. Zarzuty wniesiono 30 października 2025r. a zatem po upływie ustawowego 7 dniowego terminu od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, wobec czego należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 § 1 a k.p.a. Brak było bowiem podstaw do merytorycznego rozpoznania przez organ zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, skoro środek zaskarżenia w postaci zarzutu został wniesiony po upływie ustawowego terminu siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Tym samym niezasadny był zarzut braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem może ono nastąpić wyłącznie wówczas, gdy nastąpi skuteczne wniesienie zarzutów ,a więc w terminie przewidzianym dla tej czynności. Wskazać należy w tym miejscu, że zasady doręczania korespondencji regulują przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1-3 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony wyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W myśl art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Art. 44 § 1-4 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w wyznaczonym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Należy jeszcze raz podkreślić ,że korespondencję uznaje się za doręczoną zarówno, gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje stwierdzenie, że przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi( w tym wypadku matce) , jak również w sytuacji, gdy pod wskazanym adresem korespondencja nie zostanie faktycznie doręczona, ale była dwukrotnie awizowana (zostaje wówczas uznana za doręczoną). Niezasadny był w ocenie Sądu zarzut nieprawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych, poprzez przesłanie ich na adres [...] , [...], pod którym strona nie zamieszkiwała. Skierowanie przez organ przesyłek na ten adres było wynikiem tego ,że strona w dniu 28 listopada 2014 r. złożyła w ZUS druk ZUS ZFA tj. zgłoszenie danych płatnika składek. Zgłoszenie takie składa się w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeń , a każdorazową aktualizację terminie 7 dni od zmiany danych. W tej sytuacji organ egzekucyjny zobligowany był , zdaniem Sądu przesyłać korespondencję na wskazany przez skarżącą w druku ZUS ZFA adres do korespondencji, gdyż skarżąca nie przedstawiła innych oświadczeń potwierdzających zmianę adresu do korespondencji. Dlatego na ten adres doręczono również zawiadomienia z dnia 9 października i 23 października 2018 r. oraz decyzję i tytuły wykonawcze. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru (zpo) wskazano, że przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi , tj. matce Z. J., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Wbrew zarzutowi skargi , fakt zaznaczenia przez doręczyciela nazwiska J. jako osoby pełnoletniej uprawnionej do odbioru korespondencji identyfikuje odbiorcę, zaznaczono bowiem na nim także rubrykę ,że oddano pełnoletniemu domownikowi. Ponadto na zpo z dnia [...].X.2018 widnieje jednoznacznie imię i nazwisko Z. J. ,a na zpo z dnia [...] .X. 2018 i [...].XI. 2018 samo nazwisko J., natomiast poniżej przy rubryce "pełnoletni domownik" doręczyciel dopisał adnotacje "Z.-M.". Nie ma więc żadnych podstaw do kwestionowania skuteczności tych doręczeń. W szczególności fakt doręczenia decyzji z dnia 07 listopada 2018 r, która została skutecznie doręczona 13 listopada 2018 r matce zobowiązanej w jej miejscu zamieszkania skutkuje przyjęciem, że strona miała świadomość jej wydania oraz świadomość , że organ dysponuje wskazanym w niej adresem. Płatnik składek zobowiązany jest w terminie 7 dni powiadomić ZUS o każdej zmianie danych ubezpieczonego zawartych w dotychczasowym zgłoszeniu (art. 36 ust. 13 u.s.u.s) . Należy tu podkreślić, że strona ,zgodnie z jej oświadczeniem długo przebywała za granicą ,bo zgodnie z informacjami podanymi w odwołaniu i skardze był to okres ponad 2 lat, co tym bardziej winno obligować ją do aktualizacji danych. Nie jest rolą organu dokonywać takich aktualizacji urzędu, a z akt sprawy nie wynika , aby o fakcie zmiany adresu zamieszkania powiadomiła ona w odpowiednim czasie organ ubezpieczeniowy, składając stosowne oświadczenie. I w tym zakresie za uzasadnioną należy uznać odmowę przesłuchania w charakterze świadka matki skarżącej na okol. braku wspólnego zamieszkiwania w w/w okresie , bowiem ta kwestia jest niesporna i nie skutkuje przyjęciem wadliwości doręczenia. Stąd za niezasadne należy uznać zarzuty skargi wskazane w pkt. [...],[...],[...],[...],[...]. Podobnie jak niezasadne są zarzuty braków formalnych dokonanego awizo. Otóż zarówno przyczynę niemożności doręczenia przesyłki, datę pierwszego awizo, miejsce jego umieszczenia , termin na odbiór, datę powtórnego awizo i przyczynę zwrotu do nadawcy wyraźnie wskazano w zpo z dnia 4 stycznia 2019 r. Wbrew zarzutowi skargi opisanemu w pkt [...] skargi sformułowanie ,że tytuły wykonawcze zostały doręczone w dniu 4 stycznia 2025 było oczywistą omyłką pisarską, a nie błędem logicznym uzasadnienia, co wynika wprost z jego treści ,a konkretnie opisu stanu sprawy oraz części merytorycznej uzasadnienia na k. [...] , w której wskazano jednoznacznie ,że doręczenie zastępcze nastąpiło w dniu 4 stycznia 2019 r. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych złożonych wraz ze skargą , bowiem fakt zawieszenia działalności skarżącej nie rodzi wobec organu obowiązku aktualizacji danych płatnika składek. Na marginesie należy wskazać, że również na tym zaświadczeniu widnieje adres K., ul.[...] , [...] jak bez wpływu na wynik sprawy pozostaje wynik badania usg oraz fakt zawarcia umowy pożyczki. Za bezskuteczne uznać również należy zarzuty związane z bezczynnością organu , bowiem brak podstaw do ich jednoczesnego rozpatrywania w zakresie objętym niniejszym postępowaniem m.in. wobec braku wyczerpania trybu złożenia takiej skargi. Ostatecznie uznać należało zatem, że zarzuty egzekucyjne zostały wniesione po upływie terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tytułów wykonawczych i nie podlegały merytorycznemu rozpatrzeniu. Prawidłowo więc organ I instancji postanowieniem z dnia 04 listopada 2025 r. odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 § 1 a k.p.a., a organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie . Z tego względu skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.