I SA/Po 472/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący : as sąd. WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. i A. S. na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania kontrolnego postanawia: odrzucić skargę /-/M.Jaśniewicz Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] orzekł o wszczęciu postępowanie kontrolnego wobec podatników A. i H. S. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. Podatnicy w dniu [...] złożyli wniosek o umorzenie powyższego postępowania w trybie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 , poz.926 ze zm. ; dalej Ordynacja podatkowa) , jako bezprzedmiotowego wskazując, że sprawa podatku dochodowego od osób fizycznych została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 216 § 1 , art.237 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 ust. 1 pkt. 3 i art. 31 ustawy z dnia 28.09.1991r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) odmówił uwzględnienia żądania strony stwierdzając, że postanowienie jest niezaskarżalne, i może być zakwestionowane tylko w ewentualnym odwołaniu od decyzji. Podatnicy wezwali pismem z dnia [...] Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do usunięcia naruszenia prawa przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] poprzez wydanie stosownej decyzji rozstrzygającej sprawę umorzenia postępowania kontrolnego wszczętego na wniosek strony. Odpowiadając na wezwanie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził, że po ponownej ocenie stanu faktycznego nie znajduje uzasadnienia do usunięcia prawa poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę umorzenia postępowania kontrolnego. Zgodnie z art.31 ust.1 ustawy o kontroli skarbowej do postępowania kontrolnego stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Przepis art. 216 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia, które wprawdzie dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy. Postanowienie to nie kończy przedmiotowego postępowania kontrolnego. Zgodnie z przepisem art.237 Ordynacji podatkowej postanowienia na które nie przysługuje zażalenie strona może zaskarżyć tylko w ewentualnym odwołaniu od decyzji. Wyjaśnił , że wobec podatników nie jest prowadzone postępowanie podatkowe lecz kontrolne, a przedmiotowy wniosek wpłynął w toku tego postępowania. W skardze podatnicy domagali się uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Postanowieniu zarzucili rażące naruszenie przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 165 § 1, art. 207, art. 282a Ordynacji podatkowej. Uzasadniając skargę podnieśli, że poprzez złożenie wniosku o umorzenie postępowania kontrolnego zostało wszczęte nowe postępowanie podatkowe na żądanie strony. Obowiązkiem organu podatkowego jest merytoryczne rozstrzygnięcie żądania podatników. Ponadto wskazali , że postanowienie nie zawiera podstawy prawnej. Materia objęta kwestionowanym postępowaniem kontrolnym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...], utrzymującą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuca skargę, jako niedopuszczalną z następujących powodów : Konsekwencją stosowania zasady samoobliczania (składanie deklaracji) są działania organów podatkowych w razie stwierdzenia nie wykonania zgodnie z prawem (w całości lub części) zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej). Składanie deklaracji podatkowych nie wywołuje po stronie organu podatkowego obowiązku natychmiastowej ich weryfikacji, bowiem jest ona uprawnieniem tych organów, z którego mogą, lecz nie muszą skorzystać do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Może być ona wszczęta z urzędu zgodnie z rozeznaniem posiadanym przez organ podatkowy. Odpowiednio do powyższych zasad, skarżący podatnicy złożyli zeznanie podatkowe za 2000 r. i wykonali obowiązek samoobliczenia, dokonując przy tym oceny własnej sytuacji podatkowej, natomiast Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej skorzystał z prawa do weryfikacji deklaracji podatników i zgodnie z posiadanym z rozeznaniem orzekł o wszczęciu z urzędu ( art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej) postępowania kontrolnego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. Przepis art. 24 pkt.1 ustawy z dnia 28.09.1991r. o kontroli skarbowej przewiduje wydawanie decyzji, o których mowa w art. 21 Ordynacji podatkowej także przez inspektorów kontroli skarbowej - w przypadku dokonania ustaleń kontrolnych w zakresie podatków i innych należności budżetowych, których określenie lub ustalenie należy do właściwości urzędów skarbowych. Ponieważ wniosek podatników o umorzenie postępowania kontrolnego wpłynął w trakcie tego postępowania, zasadnie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zakwalifikował ten wniosek jako wpadkowy (dotyczący poszczególnej, incydentalnej kwestii) i nie rozstrzygając o istocie sprawy wniosek ten oddalił. Organ podatkowy w toku postępowania wydaje bowiem postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy ( art. 216 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej). Postanowienie powyższe nie może być skutecznie zwalczane w trybie zażaleniowym, bowiem zażalenie nie przysługuje od wszystkich postanowień. Musi o tym wyraźnie stanowić ustawa (art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej). Przyjęcie takiej zasady wynika stąd, że przyznanie prawa do zażalenia na każde postanowienie mogłoby spowodować zablokowanie podstawowego wątku postępowania, którym jest rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w formie decyzji. O ile więc organ podatkowy wyda decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w stosunku do skarżących podatników, powstanie możliwość zaskarżenia postanowienia w odwołaniu od decyzji, w ramach tzw. zażalenia niesamoistnego (art.237 Ordynacji podatkowej). Postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania kontrolnego jest nie tylko postanowieniem na które nie służy zażalenie, ale również nie jest postanowieniem kończącym postępowanie, ani postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty (art. 3 § 2 ust. 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ; dalej p.p.s.a.) ani żadnym innym aktem na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ M. Jaśniewicz uk