I SA/Po 4770/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak(spr) Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzje Izby Skarbowej w Z. G. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiąza- nia podatkowe o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/S.Marciniak /-/J.Małecki LF W dniu 24 września 2001 r. Urząd Skarbowy w N. S. na podstawie art. 108 § 1 w zw. z art. 116 § 1 i § 2 oraz art. 207 O.p. wydał decyzję Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu - R. M. za ciążące na płatniku Przedsiębiorstwie "A" Sp. z o.o. w Ł. zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4 za miesiące od marca do września 2000 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości w wysokości [...], a także koszty egzekucyjne związane z dochodzeniem tych wierzytelności w kwocie [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, iż spółka z o.o. "A" w Ł. złożyła za miesiące od marca do września 2000 r. deklarację PIT-4, w których zadeklarowała zobowiązania podatkowe podlegające wpłacie na rachunek Urzędu Skarbowego, jednakże pomimo ciążącego na płatniku obowiązku wpłaty pobranych podatków, podatek ten nie został uiszczony. Wobec czego w trybie art. 30 O.p wydano decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu nie wpłacenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednakże egzekucja zobowiązania z powyższych decyzji przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Zatem zgodnie z art. 107 § 2 pkt 1, 2 i 3 O.p wszczęto postępowanie wobec R. M. jako członka Zarządu spółki z o.o. "A" i na podstawie art. 116 O.p wydano powyższą decyzję. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zaskarżył R. M. i wniósł o jego uchylenie. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że za zaległości Spółki odpowiada członek zarządu, mimo iż został zgłoszony we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości "A" Sp. z o.o. w Ł.. Izba Skarbowa w Z. G. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 116 § 1 i § 2 oraz art. 220 O.p. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w wyniku postępowania wymiarowego Urząd Skarbowy w N.S. orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika "A" Sp. z o.o. w Ł. z tytułu nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych. Z kolei przepis art. 116 § 1 O.p nakłada na organ podatkowy obowiązek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej w każdej sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi zaistnienie przesłanek takiej odpowiedzialności. Z treści tego przepisu wynika, że dopuszczalność orzeczenia o odpowiedzialności zależy od wykazania w postępowaniu podatkowym bezskuteczności egzekucji z majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza skierowanie realizacji wierzytelności podatkowej stwierdzonej ostateczną decyzją organu podatkowego do majątku członka zarządu spółki kapitałowej. W przeprowadzonym postępowaniu egzekucyjnym rozpatrzono wszystkie możliwości pokrycia zaległości podatkowych Spółki z jej majątku. Z protokołu o stanie majątkowym spisanym w dniu 16.03.2001 r. wynika, iż Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję administracyjną. Powyższe potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Z.G. Wydział [...] z dnia [...]., sygn. [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku, który podlegałby sprzedaży na zapewnienie wstępnych kosztów postępowania upadłościowego. Według organu odwoławczego art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej określa okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki kapitałowej, których dowieść winien członek zarządu. Ocena natomiast przedłożonych dowodów należy do organu podatkowego, przed którym toczy się postępowanie. W ocenie Izby Skarbowej wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony z opóźnieniem. Potwierdza to postanowienie Sądu Rejonowego. Członkowie zarządu Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w Ł. działając na szkodę wierzycieli nie dostrzegli potrzeby złożenia w stosownym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. W skardze na powyższą decyzję R. M. zarzucił sprzeczności ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez błędną jego wykładnię i wniósł o jej uchylenie, a także faktycznie nie pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu (k. 2-3). Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji (k. 19-23). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Z kolei § 2 tegoż artykułu precyzuje, że odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. W niniejsze sprawie bezsporne są niniejsze okoliczności: - R. M. był członkiem zarządu Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w Ł., gm. S., - w czasie pełnienia przez skarżącego powyższej funkcji (do 27 października 2000 r.) organ podatkowy wydał decyzje orzekające o odpowiedzialności podatkowej płatnika Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych. - wniosek o upadłość złożono 17 września 2000 r. - Sąd Rejonowy w Z. G. postanowieniem z dnia [...]. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości, - w dniu 26 czerwca 2000 r. Komisja powołana przez Wojewodę L. stwierdziła, że w kwietniu i maju 2000 r. w wyniku suszy na obszarach dzierżawionych przez Spółkę "A" powstały straty, które oszacowano na [...], - w maju i sierpniu 2000 r. spaliły się stogi siana, - z planów podziału sumy uzyskanej z egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce wynika, że w zdecydowanej większości wierzyciele Spółki nie są zaspokojeni. Odpowiedzialność R. M. za zobowiązania podatkowe Spółki "A" dotyczy jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych. Organy podatkowe wyjaśniły wszystkie aspekty odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki w okresie, w którym pełnił on funkcję członka zarządu. Prawidłowo organy stwierdziły, że do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (vide wyrok z 6 marca 2003 r., sygn. SA/Bd 85/03, opubl. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003/4/93). W niniejszej sprawie orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej poprzedzone było decyzjami orzekającymi o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące od marca do września 2000 r. Mają rację organy podatkowe, iż problemy płatnicze Spółki zaczęły się wcześniej, niż zdarzenia, które - w ocenie skarżącej - miały wpływ na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Sad Rejonowy w Z. G. postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek spółki "A" o ogłoszenie upadłości. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania, ruchomości są przewłaszczone w większości na rzecz banku i nie znalazły nabywców w toku egzekucji komorniczej. Z kolei utrzymanie zwierząt jest kosztowne i wnioskodawca nie ma środków na zakup paszy; sprzedaż zwierząt w ich stanie jest więc wątpliwa. Wobec tych ustaleń Sądu prawidłowa jest ocena Izby Skarbowej, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony z opóźnieniem. Oceny, czy upadłość ogłoszono we właściwym czasie należy dokonać w świetle art. 5 § 1 i § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 1991, Nr 118, poz. 512 ze zm.). Właściwie więc postąpiły organy podatkowe uznając, że nie może być uznanym za właściwy czas zgłoszenia upadłości, gdy stan majątku Spółki nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W tej bowiem sytuacji niweczony jest sens postępowania upadłościowego, którego celem jest przecież ochrona interesów wierzycieli, w szczególności, kiedy wiadomo jest, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich w całości. Wskazać należy, iż skargi R. M. w przedmiocie poniesienia odpowiedzialności za ciążące na spółce ".A" zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r. zostały oddalone wyrokiem Sądu z dnia 2.03.2004 r., sygn. akt I SA/Po 1155/02. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa i dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). /-/K. Pawlicki /-/S. Marciniak /-/J. Małecki LF