I SA/Po 478/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną; postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu kwotę [...]zł (słownie [...] złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r., Prezydent Miasta na podstawie art. 138m ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p.") wystąpił do Krajowej Rady Doradców Podatkowych o wyznaczenie tymczasowego pełnomocnika szczególnego. W odpowiedzi na powyższe Przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych pismem z dnia 15 września 2016 r., poinformował organ o wyznaczeniu tymczasowego pełnomocnika szczególnego w osobie skarżącego. Z akt sprawy wynika, że na adres elektroniczny wskazanego powyżej pełnomocnika doręczono postanowienie o wszczęciu wobec X. sp. z o.o. postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2016 r., postanowienie o wyznaczeniu 7-dniowego terminu na zapoznanie się i wypowiedzenie w sprawie zebranego materiału dowodowego jak i decyzję organu I instancji we wskazanym powyżej przedmiocie. Pismem z dnia 12 stycznia 2017 r., skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o zasądzenie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną w ramach występowania przed organem podatkowym w charakterze pełnomocnika tymczasowego. W odpowiedzi na powyższe Prezydent Miasta we wskazanym w sentencji niniejszego orzeczenia piśmie stwierdził, że zgodnie z art. 267a § 1 O.p. koszty ustanowienia i działania adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego ustanowionego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym ponosi Skarb Państwa. Organ wskazał również, że skarżący w jego ocenie winien zwrócić się z wnioskiem do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Pismem z dnia 13 lutego 2017 r., skarżący wezwał organ do usunięcia naruszeń prawa. W piśmie z dnia 23 lutego 2017 r., organ wskazał, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Następnie skarżący pismem z dnia 04 marca 2017 r., wniósł do tutejszego sądu skargę na "rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną. Wraz ze skargą na rachunek tutejszego sądu wniesiono opłatę w wysokości [...] zł tytułem wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi bądź ewentualnie jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Analizę dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przytoczenia regulacji odnoszących się do rozstrzygania przez organ podatkowy o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 265 § 1 pkt 6 O.p., do kosztów postępowania zalicza się: koszty ustanowienia i reprezentacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego. Zgodnie z wyrażającym zasadę art. 264 O.p., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Wyjątkiem od powyższej zasady są m.in. postanowienia art. 267 § 1 O.p., nakładające na stronę postępowania obowiązek ponoszenia określonych w tym przepisie kosztów, jak również postanowienia art. 267 § 1a O.p., zgodnie z którym koszty ustanowienia i działania adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego ustanowionego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym ponosi Skarb Państwa. Zgodnie zaś z art. 269 § 1 O.p., organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia. Zgodnie zaś z art. 270a O.p., w sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Z powyższych regulacji wynika bez wątpienia, że do kosztów postępowania zalicza się koszty ustanowienia i reprezentacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego. Koszty tego rodzaju na mocy stanowiącego lex specialis art. 267 § 1a O.p. ponosi Skarb Państwa. Co przy tym szczególnie istotne w niniejszej sprawie zgodnie z art. 270a O.p., obowiązkiem organu podatkowego jest wydanie postanowienia w sprawie kosztów postępowania. Mając zaś na uwadze, że pojęcie to – zgodnie z art. 265 § 1 pkt 6 O.p. – obejmuje również koszty ustanowienia i reprezentacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego nie może budzić wątpliwości, że obowiązkiem organu rozstrzygającego w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika tymczasowego jest wydanie postanowienia w tym względzie. Odnosząc powyższy wniosek do realiów niniejszej sprawy należy zauważyć, że we wskazanym w sentencji niniejszego orzeczenia piśmie Prezydent Miasta ograniczył się do wskazania, że koszty ustanowienia i działania adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego ustanowionego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym ponosi Skarb Państwa oraz stwierdzenia, że skarżący winien ze swoim wnioskiem zwrócić się do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Wskazane pismo nie zostało oznaczone jako postanowienie organu. Elementy, które winno zawierać postanowienie organu podatkowego wskazano w art. 217 § 1 O.p., zgodnie z którym, postanowienie zawiera: oznaczenie organu podatkowego (pkt 1); datę jego wydania (pkt 2); oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu (pkt 3); powołanie podstawy prawnej (pkt 4); rozstrzygnięcie (pkt 5); pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego (pkt 6); podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego, a jeżeli postanowienie zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny albo podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP (pkt 7). Stosownie do postanowień art. 217 § 2 O.p., postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. W kontekście elementów, które winno zawierać postanowienie należy jednak zaznaczyć, że zgodnie z poglądami orzecznictwa pismo zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze postanowienia jest postanowieniem, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 217 § 1 i § 2 O.p., jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania go jako postanowienie. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji [tak: wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2006 r., I SA/Kr 1316/04 oraz powołane tam orzecznictwo, wskazany wyrok dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Rozstrzygnięcie zwane osnową powinno być jednoznaczne, jasne i pełne. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że osnowa decyzji jest jej kwintesencja, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Ma zatem charakter rozstrzygnięcia przesądzającego o istocie sprawy, o udzielonym uprawnieniu bądź nałożonym obowiązku [tak: wyrok NSA z dnia 17 marca 2006 r., II OSK 646/05, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Powyższy pogląd należy również zaaprobować w odniesieniu do postanowień. W kontekście powyższych rozważań należy dostrzec, że objęte skargą pismo organu nie zawiera jednoznacznego, jasnego i pełnego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia i reprezentacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego. W zaskarżonym piśmie organ ograniczył się do stwierdzenia, że koszty ustanowienia i działania adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego ustanowionego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym ponosi Skarb Państwa i wskazania, że skarżący winien ze swoim wnioskiem zwrócić się do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Powyższe świadczy o tym, że organ w istocie nie podjął rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania, co wyklucza tym samym uznanie zaskarżonego pisma za postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania. Mając na uwadze omówiony powyżej charakter objętego skargą pisma należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Objęte skargą pismo, z uwagi na brak jednoznacznego oraz jasnego rozstrzygnięcia żądania skarżącego nie może zostać uznane za postanowienie, co wyklucza możliwość wniesienia na nie skargi na podstawie przytoczonego przepisu. Celem zachowania spójności wywodu zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Brak jednoznacznego oraz jasnego rozstrzygnięcia żądania skarżącego w objętym skargą piśmie wyklucza uznanie go za akt lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, eliminując tym samym możliwość wniesienia skargi na podstawie przytoczonego ostatnio przepisu. W tego rodzaju sytuacji obowiązkiem sądu jest odrzucenie skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak wskazuje się przy tym w doktrynie brak właściwości sądu administracyjnego ma miejsce wówczas gdy skarga m.in. dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) [tak: J. P. Tarno, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, dostępny w bazie danych LEX – dokument nr 420218]. Z powyższych rozważań wynika, że pismo objęte skargą nie jest objęte właściwością sądu administracyjnego. Na marginesie należy wskazać, że skarżący może uzyskać ochronę prawną w swojej sprawie poprzez wykorzystanie instytucji ponaglenia celem przymuszenia organu do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania obejmującego również koszty ustanowienia i reprezentacji tymczasowego pełnomocnika szczególnego. Następnie po wydaniu tego rodzaju aktu i wykorzystaniu środka zaskarżenia w postaci zażalenia możliwe stanie się wniesienie skargi na tego rodzaju rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w punkcie I. sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II. sentencji zostało dokonane w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.