I SA/Po 479/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. o nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kwotę 458,- zł (czterysta pięćdziesiąt osiem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Prezydent M. L. na podstawie art. 165 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 t. poz. 201)- dalej O.p. wszczął wobec D. P. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz w podatku rolnym na rok 2012 za nieruchomości położone w L. przy ul. [...], [...] Decyzją - nakazem płatniczym - z dnia [...] grudnia 2017 r. Prezydent M. L. na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 O.p. ustalił D. P. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...]zł. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że D. P. była 2012r. właścicielem nieruchomości położonych w L. przy ulicy [...]. Wskazano daty nabycia i zbycia poszczególnych nieruchomości. Ponadto stwierdzono, że D. P. w 2012 r. była właścicielem działki nr [...] (zurbanizowane tereny niezabudowane Bp) o powierzchni 1144 m˛, położonej w L. przy ul. [...], działki nr [...] (tereny mieszkaniowe B ) o powierzchni 980 m˛ , gruntów ornych RIV (0.1320 ha), zabudowanej działki nr [...] o powierzchni 1681 m˛ na ulicy [...] ( oznaczonej jako tereny mieszkaniowe B). Strona złożyła od ww. decyzji odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, pozbawienie podatnika możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Nadto stwierdziła, że decyzja została błędnie wystawiona na T. M. jako solidarnie zobowiązanego z D. P., w sytuacji gdy był on pełnomocnikiem strony. W odwołaniu zakwestionowano również sposób wyliczenia należności z tytułu podatku rolnego. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ podatkowy I instancji dokonał ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości na rok 2012 D. P. zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, złożonych przez podatniczkę informacji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego dotyczących roku 2012, materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie prowadzonego postępowania, tj.: decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] grudnia 2011r. pozwolenia na użytkowanie, projektu budowlanego budynku przy ul. [...], aktów notarialnych. Po analizie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kolegium stwierdziło, że organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż w roku 2012 strona była właścicielem nieruchomości położonych w L. przy ul. [...]. Tym samym organ I instancji zasadnie opodatkował podatkiem od nieruchomości, przy zastosowaniu odpowiednich stawek, następujące przedmioty opodatkowania: grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, grunty pozostałe, budynki mieszkalne, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budowle. W decyzji organ w odniesieniu do każdej z nieruchomości będącej własnością podatniczki zaprezentował wykaz przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2012 miesiącami, w związku ze zmianami mającymi wpływ na podstawę opodatkowania. Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. Kolegium stwierdziło, że fakt przebywania pełnomocnika strony po wszczęciu postępowania na zwolnieniu lekarskim, nie stanowi podstawy do zawieszenia tego postępowania. Strona została pouczona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ w trakcie zwolnienia lekarskiego pełnomocnika strony, tj. od [...].10.2017 do [...].11.2017, wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2017r., którym wyznaczył termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie, które skierował do pełnomocnika strony. Nadto organ stwierdził, że pomimo zawiadomienia, pełnomocnik strony nie stawił się w organie po ustaniu zwolnienia. Ani podatniczka ani jej pełnomocnik nie skorzystali z prawa czynnego udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym, mimo prawidłowego poinformowania o przysługujących prawach zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2018r., które zostało odebrane przez pełnomocnika strony [...] lutego 2018r. Kolegium uznało również za nieuzasadniony zarzut uznania T. M. - pełnomocnika podatniczki D. P. za podatnika solidarnie odpowiadającego za zobowiązanie podatkowe ustalone w decyzji. W decyzji wskazano, kto jest właścicielem ( udział [...] ) opodatkowywanych nieruchomości i kto stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym jest podatnikiem podatku od nieruchomości i podatku rolnego. T. M. został w decyzji określony mianem pełnomocnika strony i wobec tego decyzja została wyłącznie zaadresowana na niego, stosownie do przepisu art. 145 § 1 O.p., który to przepis stanowi, że pisma w tym decyzję doręcza się stronie, a gdy działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Pełnomocnik w żadnym przypadku nie ma przymiotu strony, a jedynie reprezentuje stronę postępowania. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie: 1. art. 122 O.p. poprzez zaniechanie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 3. art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p. poprzez naruszenie terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, 4. art. 240 § 1 pkt. 4 O.p. z uwagi na fakt, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r. , poz. 2107), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza obowiązujące prawo, choć nie z przyczyn podniesionych w skardze. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzja Prezydenta M. L. ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnym za 2012 r. została wydana [...] grudnia 2017 r. Zgodnie z art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W związku z powyższym organ podatkowy, w przypadku zobowiązania podatkowego powstającego z dniem doręczenia decyzji, jest obowiązany wydać i doręczyć tę decyzje w zakreślonym przez ustawodawcę terminie, tj. 3 lata od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przypadku, gdy tego nie uczyni, pomimo obowiązku podatkowego, zobowiązanie podatkowe nie powstanie, ponieważ przedawni się prawo do wymiaru tego zobowiązania. Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości i rolnym za 2012 r. , więc co do zasady prawo do ustalenia tego zobowiązania wygasa z końcem 2015 r., chyba że podatnik po pierwsze: nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, po drugie: w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. W takim przypadku zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 2 O.p.). Jeśli decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe jest wydana po upływie 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, organ w decyzji jest obowiązany wskazać okoliczności, które w świetle art. 68 § 2 O.p. dają podstawę do ustalenia zobowiązania podatkowego po tym okresie, to znaczy musi wskazać, że podatnik nie złożył deklaracji w przewidzianym prawem podatkowym terminie lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia zobowiązania podatkowego. Należy stwierdzić, że zarówno w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i w decyzji Prezydenta M. L. brak jest jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie. W aktach sprawy znajdują się informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych IN-1 złożone przez D. P. dotyczące nieruchomości położonych: przy ul. [...] - [...] [...] - [...] marca 2012 r. i [...] kwietnia 2012 r. oraz informacja w sprawie podatku rolnego IR-1 złożona [...] listopada 2011r. Organ nie odniósł się w decyzji do złożonych przez podatniczkę informacji, czy zostały złożone w terminie, czy wykazane były wszystkie nieruchomości stanowiące własność skarżącej. Okoliczności te mają istotne znaczenie dla ustalenia terminu przedawnienia do ustalenia zobowiązania podatkowego. Organy obu instancji nie uzasadniły wydania decyzji po upływie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, w związku z powyższym Sąd w tym zakresie nie może dokonać kontroli decyzji w świetle regulacji zawartej w art. 68 § 1 i 2 O.p. Zachowanie terminu do wydania decyzji ustalającej, od którego zależy powstanie zobowiązania podatkowego jest podstawowym zagadnieniem przy ocenie zgodności z prawem decyzji konstytutywnej, ponieważ od tego zależy, czy zobowiązanie podatkowe w ogóle powstało. Brak w tym zakresie ustaleń organu podatkowego powoduje, że decyzje jest wadliwa w świetle art. 210 § 1 pkt 6 O.p., w związku z art. 68 § 1 i 2 O.p. Należy zauważyć, że decyzja musi zawierać elementy wskazane w art. 210 § 1 O.p. Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu podatkowego, datę jej wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie oraz podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego (art. 210 § 1 O.p.). Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., III SA 760/99, LEX nr 46587). Decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. To wszystko kryje w sobie formuła art. 210 § 1 pkt 6 O.p. W ocenie Sądu decyzja Prezydenta M. L. de facto nie zawiera uzasadnienia, ponieważ w tej części decyzji organ zawarł wyłącznie wykaz nieruchomości, których właścicielem w 2012 r. była skarżąca. W związku z powyższym w tym zakresie organ I instancji w sposób ewidentny naruszył przepis art. 210 § 1 pkt 6 O.p., co nie zostało dostrzeżone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ musi uwzględnić wszystkie wskazane wyżej kwestie, w pierwszej kolejności ustalić, czy nie doszło do przedawnienia wymiaru podatku. W przypadku upływu terminu określonego w art. 68 § 1 i 2 O.p. przy uwzględnieniu art. 68 § 4 O.p. postępowanie podatkowe należy umorzyć. Wobec naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach sądowych orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.