I SA/Po 480/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka po rozpoznaniu w dniu [...] sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc za lipiec, sierpień, wrzesień 2013 r. oraz do zwrotu na rachunek bankowy za październik 2013 r. postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. E. W., reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] maja 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2018 r. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że aktualnie znajduje się w przejściowej, ale trudnej sytuacji finansowej i w konsekwencji ma trudności z regulowaniem w terminie wszystkich zobowiązań podatkowych. Spółka dysponuje istotnym majątkiem, jak materiały, produkty gotowe oraz towary, których spieniężenie wymaga czasu. Natychmiastowe spieniężenie tych składników wymagałoby zaoferowania ceny z dyskontem co ekonomicznie nie znajdowałoby uzasadnienia. Spółka dysponuje także majątkiem produkcyjnym, który jest wykorzystywany w procesie produkcyjnym. Z tych względów pomimo posiadanego majątku natychmiastowe uregulowanie wszystkich zobowiązań podatkowych nie jest możliwe bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej Spółki (wymuszona wyprzedaż majątku, ograniczenie zdolności produkcyjnych). Ponadto wydanie decyzji określającej zaległość Spółki z tytułu VAT za 2013 r. zbiegło się w czasie z innymi czynnikami wpływającymi na sytuację Spółki. Z uwagi na niewystarczające moce produkcyjne Spółka produkuje towar partiami na magazyn, a następnie dostarcza towar do odbiorców w ramach jednego dużego zlecenia. Taka specyfika powoduje, że znaczny majątek spółki (towary, materiały, produkty gotowe) jest "zamrożony" do czasu dostawy do kontrahenta. Obecnie Spółka realizuje dostawy do marketów budowlanych w ramach wakacyjnych akcji promocyjnych, co przełoży się na uzyskanie zapłaty za zamrożony majątek w perspektywie 2-3 miesięcy. Spółka podkreśliła również, że jej sytuacja w okresie ostatnich kilku lat ulegała pogorszeniu co było spowodowane czynnikami obiektywnymi, ale także aktualną sytuacją na rynku surowców, z których Spółka wytwarza swoje produkty. Od dłuższego czasu starała się o zwiększenie mocy produkcyjnych umożliwiających poprawienie rentowności oraz uregulowanie wszelkich zobowiązań spółki. Dodatkowo ponosi stałe koszty miesięczne niezależnie od wielkości obrotu głównie w związku z utrzymaniem posiadanych nieruchomości - w tym podatek od nieruchomości oraz inne stałe koszty funkcjonowania spółki. W wyniku podjętych działań zmierzających do poprawy zdolności produkcyjnych i rentowności Spółka przeszła z wynikiem pozytywną długotrwałą procedurę kwalifikacyjną i podpisała umowę na realizację projektu ze wsparciem środków unijnych. Spółka w ciągu ostatnich lat zainwestowała znaczące kwoty w realizację ww. projektu poprzez wydatki na badania i rozwój, co przyniosło za sobą wynik w postaci oceny innowacyjności produktu. Bezpośrednim efektem było podpisanie umowy z [...] o dofinansowanie projektu w ramach poddziałania 3.2.1 Badania na rynek Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020. Zrealizowanie tego projektu przyczyni się w znaczący sposób do poprawy sytuacji finansowej spółki oraz zwrotu znaczących nakładów poniesionych przed podmiot we wcześniejszym okresie. Termin zakończenia inwestycji to trzeci kwartał 2019 roku jednakże już obecnie Spółka winna rozpocząć realizację projektu, aby zdążyć z jego ukończeniem w wymaganym czasie. Realizacja projektu spowoduje rozrost działalności Spółki, a w ślad za tym na zwiększenie obrotu, zatrudnienia oraz wzrost związanych z tym podatków należnych na rzecz budżetu państwa. Wartość projektu wpływająca na zakres dokonywanych inwestycji wynosi [...] zł przy czym wartość dofinansowania to 45% wartości kosztów kwalifikowanych, czyli maksymalnie [...]. P. część będzie finansowana z kredytu, który Spółka zamierza zaciągnąć na realizację przedsięwzięcia. W wyniku realizacji projektu Spółka dokona wydatków obejmujących podatek VAT o wartości ok. [...] mln zł, który będzie podlegał odliczeniu w ramach projektu. W przypadku wystąpienia o zwrot ww. podatku możliwe będzie jego przerachowanie na poczet zaległości podatkowych. W momencie w jakim znajduje się Spółka, tj. w okresie początkowym realizacji projektu, zajęcie rachunków bankowych w celu wyegzekwowania zaległości w zakresie podatku VAT doprowadzi do utraty płynności Spółki co może doprowadzić do zablokowania realizacji projektu albo nawet upadłości Spółki. Zawarta z [...] umowa ma charakter warunkowy i do jej realizacji było wymagane otrzymanie pozwolenia na budowę w terminie do [...] sierpnia 2018 r. Do momentu otrzymania pozwolenia na budowę Spółka nie mogła zaciągać nowych zobowiązań np. na spłatę zaległości. Dodatkowo prowadzenie egzekucji z rachunków bankowych Spółki prowadzi do braku możliwości otrzymania kredytu inwestycyjnego wymaganego do rozpoczęcia realizacji inwestycji. Wobec wszczętego przez organ postępowania egzekucyjne poprzez zajęcie rachunków bankowych, w wyniku wniosku Spółki, Naczelnik postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. zwolnił spod egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych Spółki na czas oznaczony, tj. 60 dni, do [...] września 2018 r. Organ nie dokonał zabezpieczenia na nieruchomości Spółki z uwagi na ustanowione zabezpieczenie hipoteczne banku. W związku ze zmianą zastosowanego środka egzekucyjnego w dniu [...] i [...] lipca 2017 r. doszło do ustanowienia zastawów skarbowych na rzecz Naczelnika na składnikach majątku Spółki. Tym samym wobec ustanowienia zastawów skarbowych należność Skarbu Państwa jest w pełni zabezpieczona. W toku bieżącej działalności Spółka sukcesywnie sprzeda zapas towarów oraz wyrobów gotowych co pozwoli na spłatę zaległych zobowiązań. Obecnie z uwagi na czasowe zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych Spółki do [...] września 2018 r. istnieje potencjalnie ryzyko, że do tego dnia Spółka nie uzyska wpływów wystarczających na spłatę całej zaległości wraz z odsetkami. W efekcie organ najprawdopodobniej ponownie zajmie rachunki bankowe Spółki dążąc w pierwszej kolejności do zapewnienia spłaty zaległości podatkowych. Zablokuje to możliwość prowadzenia działalności operacyjnej Spółki. Nawet jeśli bowiem dojdzie do wyegzekwowania zaległości to przełoży się to na brak możliwości uregulowania innych zobowiązań o charakterze stałym jak pensje pracowników wraz z pochodnymi, koszty energii itp. Może to doprowadzić do konieczności złożenia wniosku o upadłość z uwagi na trwałe zaprzestanie spłaty wymagalnych zobowiązań. W takim przypadku dojdzie do zablokowania realizacji projektu w ramach umowy z [...] ponieważ brak będzie możliwości uruchomienia wkładu własnego z zewnętrznych źródeł finansowania. Tymi okolicznościami jest też motywowany wniosek o rozłożenie raty, który jest przedmiotem rozpatrywania przez organ podatkowy. Jeżeli Spółka będzie zobowiązana do złożenia wniosku o upadłość to w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi Spółki odwrócenie skutków wynikających z tego faktu będzie niemożliwe z uwagi na upływ czasu niezbędny do ukończenia projektu w wymaganym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy w z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 , dalej jako "P.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zestawiając treść tego przepisu z regulacją zawartą w art. 61 § 1 P.p.s.a., należy stwierdzić, że zasadą jest, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej powinny być wykonywane. Wniosek o wstrzymanie ich wykonania może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy zaistnieje – z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie – niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te mogą zaistnieć łącznie lub oddzielnie. Przy czym przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego tj. np. w sytuacji, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia (zob. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, Legalis). Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09, Legalis). Podkreślić także należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analizując przedstawione we wniosku strony skarżącej argumenty oraz złożone wyjaśnienia, Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nałożony na skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Niemniej Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić ją na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca uprawdopodobniła, że w wyniku zajęcia rachunków bankowych stanie przed realną groźbą braku możliwość prowadzenia działalności operacyjnej Spółki. Powyższe może pozbawić Spółkę płynności finansowej, zdolności do bieżącego regulowania należności i w konsekwencji może doprowadzić do ogłoszenia jej upadłości. W takim przypadku dojdzie do zablokowania realizacji projektu w ramach umowy z [...] na [...] zł ponieważ Spółka nie będzie miała możliwości uruchomienia wkładu własnego z zewnętrznych źródeł finansowania. Tym samym istnieje realne niebezpieczeństwo, że jeżeli Spółka będzie zobowiązana do złożenia wniosku o upadłość to w sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi odwrócenie skutków wynikających z tego faktu będzie niemożliwe z uwagi na upływ czasu niezbędny do ukończenia projektu w wymaganym terminie. Zatem nawet w przypadku wzruszenia przez sąd administracyjny kontrolowanych decyzji administracyjnych, tego rodzaju skutki byłyby trudne bądź niemożliwe do odwrócenia. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności w ocenie Sądu zasadnym jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.