I SA/Po 482/10
PostanowienieWSA w Poznaniu2010-10-15
Skład orzekający: Violetta Mielcarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego i ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym?Ratio decidendi
Spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego, jeśli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na nią obowiązków lub przyznania uprawnień. W związku z tym, spółka cywilna może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien być oceniany w świetle przesłanek wskazanych w art. 246 § 2 PPSA. W niniejszej sprawie spółka cywilna wykazała, że nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w tym zakresie.Stan faktyczny
Skarżąca spółka cywilna złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazała na trudną sytuację materialną wspólników i spółki, wynikającą m.in. z kredytowania działalności przez dostawców, symbolicznej wartości wyposażenia apteki oraz wysokich kosztów utrzymania siedziby i zatrudnienia pracowników. Spółka wykazała, że nie posiada środków na pokrycie wpisu od skargi i kosztów zastępstwa procesowego.Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono skarżącą spółkę od wpisu od skargi. 2. Ustanowiono dla skarżącej spółki radcę prawnego. 3. W pozostałym zakresie wniosek oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A s.c. M P, J P, W P o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2003-2008 i I, II ratę 2009r. oraz odmowy wszczęcia postępowania w części wniosku dotyczącej umorzenia wszystkich przyszłych zaległości postanawia: 1. zwolnić skarżącą spółkę od wpisu od skargi, 2. ustanowić dla skarżącej spółki radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V. Mielcarek
Wpis sądowy od skargi wynosi [...].
Skarżąca A s.c. MP, JP, WP pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego .
Z akt sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania A s.c. z siedzibą w P od decyzji Prezydenta Miasta P z dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji Ta też spółka wniosła od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do tut. Sądu. To natomiast oznacza, że w myśl art. 25 § 3 w związku z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) spółka cywilna jest stroną postępowania w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do w.w przepisów, zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działalnie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Skoro adresatem zaskarżonej decyzji, więc podmiotem określonych w niej praw i obowiązków i zarazem wnoszącym skargę jest w niniejszej sprawie spółka cywilna, to ona występuje w tym sporze jako strona. Zatem tylko spółka cywilna może składać wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien być oceniany w świetle przesłanek wskazanych w jednym z punktów art. 246 § 2 p.p.s.a. (dotyczących poza osobami prawnymi także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) /por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2007r., sygn. akt II FZ 309/07/.
Skarżąca spółka złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wspólnicy spółki cywilnej znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż uzyskują dochody poniżej minimum socjalnego. Skarżąca wskazała, że działalność gospodarcza jest całkowicie kredytowana przez dostawców udzielających firmie kredytu kupieckiego, zatem cały majątek w postaci leków składowanych w aptece na skutek wydłużenia terminów płatności jest własnością firm zaopatrujących aptekę, zaś wyposażenie apteki ma wartość symboliczną, pochodzi z lat [...]. W tej sytuacji skarżąca nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego. Strona oświadczyła, że za okres od [...] na jej konto wpłynęła kwota [...] z tytułu refundacji leków. Spółka posiada samochód osobowy marki D, rok prod. [...], wartość rynkowa około [...].
Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że w miesiącu [...] poniosła stratę w wysokości [...], w [...] uzyskała dochód w wysokości [...], w [...] poniosła stratę wysokości [...], w [...] uzyskała dochód w wysokości [...], [...] poniosła stratę w wysokości [...], w [...] uzyskała dochód w wysokości [...]. Spółka wyjaśniła, że dochód widoczny w poszczególnych miesiącach wynika jedynie ze zmiany stanu towaru, gdyż jego fluktuacja powoduje księgowe ukazanie dochodu, którego faktycznie wspólnicy spółki nie odnotowują. Koszty utrzymania siedziby spółki wynoszą około [...], przy czym [...]. Spółka zatrudnia [...] pracowników, [...] na cały etat, [...] w niepełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu ponosi koszty w wysokości [...]. Oświadczyła, że z powodu wysokich kosztów działalności związanych z wymogami Prawa farmaceutycznego, które i tak są minimalizowane, nie płaciła podatku VAT. Wyjaśniła, że stan konta zmienia się w związku z wpłatami od osób kupujących leki oraz koniecznością regulacji zobowiązań bieżących. Wskazała, że z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na dzień [...] stan konta wynosi około [...], jednakże z tej kwoty skarżąca musi zapłacić pensje pracowników, czynsz za lokal oraz faktury, których termin płatności już minął, a to powoduje, że faktyczny stan konta wynosi około [...]. Brakujące kwoty i zapłatę za faktury bieżące musi pokryć z utargów, co w związku z kryzysem będzie bardzo dużym wysiłkiem. Do pisma załączono deklaracje VAT-7 za miesiące [...], wyciągi z konta za miesiące [...], deklaracje roczne podatkowe za [...] złożone przez wspólników spółki. Nadto wspólnicy spółki oświadczyli, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. W.w opłaty wspólnicy spółki pokrywającą z uzyskiwanego w wysokości płacy minimalnej wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w firmie A sp. z o.o. Wspólnicy oświadczyli, że w związku z ponoszonymi stratami związanymi z ubytkiem środków pieniężnych z uwagi na ponad roczny remont przy ul. W, narastającym kryzysem, ubożeniem społeczeństwa, czego efektem jest ciągły spadek obrotów oraz dostosowywaniem lokalu do wymogów ustawy – Prawo farmaceutyczne, zmuszeni zostali podjąć choćby za płacę minimalną dodatkowej pracy, aby móc zapewnić sobie środki egzystencji, zwłaszcza, że na utrzymaniu mają [...] małoletnich dzieci. Nadto wspólnicy zaciągnęli kredyt obrotowy na działalność gospodarczą w wysokości [...]. Wspólnicy spółki nie posiadają nieruchomości, oszczędności i lokat bankowych. Oświadczyli, że wszelkie środki finansowe przeznaczane są na bieżące życie, a to co zostanie na ratowanie prowadzonej działalności.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 w.w ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
1. w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak i wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego.
Zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. To na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Skarżąca spółka wykazała, że nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie.
Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej spółki od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż być może jej sytuacja finansowa ulegnie poprawie i będzie mogła ponieść te koszty. Natomiast, gdyby nie była w stanie ich ponieść będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
/-/ V.Mielcarek
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło